KALVARI-A KA ṬHIAN ISUA

Ka fanu ka zaipui a, “Min hruaina-ah chuan ka kal ang” tih hla kha ka sak pui a.Ka sak sak te pawh ti ila a dik ang. A chang thumna tlar thumna leh lina hian ka rilru a luah zui ta reng a. Ni dangah pawh he hla hi kan sa fo. A chang thumna tlar thumna leh lina hi a ropui ka ti tharin, thlamuan thlak pawh ka ti thar hle mai,

“Kalvari-a Ka ṭhian Isua,

Engtik emaw ka la hmu ang.” Kalvari-ah Lal Isua nen suihzawm ka nih hnuah, ka ṭhian tia chhal theiin ka awm a, ropui tak a ni tawh! “Engtik emaw ka la hmu ang,” nakinah chuan ka la hmu dawn chiang a ni tih hriatna thlamuanna lawmawm tak chu Thlarau Thianghlim zarah ka lo chang tawh bawk. Ringtu nih hi a nuam a, kan Pathian hnungzuitu nih hi a nuam em em a ni. Tui takin, “Ringhlel leh Hlau loin ka kal, Hlim takin chhandamtu kiangah” tiin ka sa thei a ni.

Kum 1878 khan Salisbury hmuna Salvation Army a mite, leirawhchan rema hna an thawk ṭhin chu, mi chi hrang hrangin hmusitin an diriam ṭhin a. Chu chu William Charles Fry-a chuan ṭha lo a ti hle a. Salvation Army hotute hnenah chuan, an body guard atan an inpe ta a ni. A tukah chuan, an tawtawrawtte nen hnathawhna hmunah chuan an rawn kal a. Salvation Army hnathawk lai tibuaitute an hnawh sawn kar lakah chuan, rimawi an tum ta ṭhin a. Chu chu Salvation Army brass band hmasa ber nia sawi a ni bawk. An rimawi tum ngaithla tur chuan, mipui an lo pungkhawm bawk a. Chung mipui pungkhawmte hmaah chuan, thuhriltute chuan Pathian thu an lo sawi ta ṭhin a ni.

Chutiang chuan, hun an hmang chho zel a. Kum 1881-a William Booth-a thuchah sawi thuken leh Bible-a "Lily parmawi ka ni" tih behchhan chuan, Lal Isua leh ringtu inkara inzawmna thutak chungchang hi William Charles Fry-a chuan hlaah a phuah ta a. A hnu lawkah chanchinbuah tih chhuah a ni a. Kum 1885 khan Hlabuah a chuang a. Fry-a chuan a hla thu chu ziak mah se, a thluk siamtu tunge an hre mai lo a. A hnu lamah chuan William Shakespeare tih hming puin a thluk hi a siam a ni tih an hre chhuak ta a ni A hnuah Ira D. Sankey-an The Little old log cabin thluk behchhanin a hla thluk hi a siam rem leh ta a. Hei hi a lar ber chu a ni ta a ni.

Mizote pawhin a sap hla leh Mizo hla pawhin kan hmelhriat ṭha hle. 1975-76 Mizo Zaipawl India ram fang khan an sa tam hle. An inkhawmna apiangah an sa a tih theih hial ang. Mizo ṭawnga lettu hi R. Vanlalzawma a ni a. R. Vanlalzawma hi Kum 1942 khan Kulikawnah a piang a. 1995 khan a thi. Thiamna lamah MA (English) a ni a. Synod High School, Aizawl College leh T. Romana College-ah a thawk ṭhin a. Rambuai lai khan Shillong-ah a chhuk a, AG office ah hun reife a thawk a. Shillong-a a awm lai hian A hmangaihna Faktute zingah a tel.

A hunawl hi hla lamah a hmang zo a. Aman a phuah a, sap hla ṭha tak tak a letling a, mi hla engemaw zat a harmonise sak bawk. Zaipawl hruaitu ṭha a ni a, ṭhalaitena hla an zir theihna tur a nih chuan ui a nei ngai lo. Kum 1977-a NEICC buatsaiha Shillong Hnam hrang hrang zing aṭanga member thlankhawm zaipawlin South India an fan ṭumin conductor a ni. Mizorama a chhoh leh hnuah pawh Kulikawn kohhran zaipawl hruaitu hlun a ni.

A hla lehlin ṭhenkhatte chu

1. Chhandamna a rawn thlen ta

2. Chhandamtu hnenah kunin tawngtai la

3. Jordan lui thuk ralah

ka in a awm

4. Kan pel thuai dawn

5. Kan tho vang

6. Nakinah khua var hunah chuan

7. Samsona leh Delili

8. I thu (zai ru, zairu, fakin zai rawh u)

9. Isua khawngaihna mak tak

10. Isua i chawimawi ang

11. Isua ṭhianah ka chharta

12. Isu ka rawn pan che

13. I thlir ang kalvari (Chu zan khawharah)

14. I awmna apiangah eng rawh

15. Hringnun khawvela kan khualzin kawng hi

16. Misual vanram i chan ang

17. Kawng awlsam a ni lo

18. Aw nang Chatuan lungpui rinawm

"Isua ṭhianah ka chhar ta" tih hian ka lung a ti leng em em ṭhin a, ka thla a ti muang bawk a. Khawvel hian min hnungchhawn mah se, Lal Isua erawh chuan, min kal san ngai dawn si lo tih min hrilh nawn avangin huai takin hringnun hi ka hmachhawn ngam ṭhin a ni.

Ni khat chu, David Ring-a Testimony hi ka ngaithla fuh a. David Ring-a chu, Celebral palsy natna vei a ni a, chet vel leh ṭawng vel pawh a harsat. Lalpa rawngbawl erawh a ṭhulh ngai lo. “Tuna ka awm dan hi i hmuhnawm tih zawng a ni lo a nih pawhin, min beidawn san mai suh, siam puitlin ka la ni lo a ni. Vanah chuan mawi zawkin ka famkim ang,” tiin a sawi. Chumi ṭum chuan, Gaither-a leh a pawlte’n ‘What a day that will be’ tih leh ‘How Beutiful heaven must be’ tih an sa kawp a. Vanram nawm tur zia ka ngaihtuah a, Vanram lamah kan ngaihtuahna dah tlat tur kan nihzia ka ngaihtuah zui a.

Miin vanram thlir tlat se, thil dik lo a ti lo ang tih hi ka ring. Miin vanram thlir tlat se, a ei ru lo ang, a rinawm loh hauh lo ang. Miin vanram thlir tlat se, dik tak leh huai takin a ti ang. “Keini zawng van khua leh tui kan ni si a” (Phillipi 3:20). Mi tam tak erawh chuan, vanram hi kan thlir khatin, "Vanram ngaihtuah" hian min ti lawm khât a ni ang, lei thil ral leh mai turah kan buai êm mai. Vana ro khawl khawm tlem zawnga lei ro thila hausak phei hi chu a tih chi loh, mahni ber thih phei chuan a ho vek. Sawrkar hna, officer tih vel hi a ropui lem lo a ni-mi dangte tana kan hmang a nih loh phei chuan thang hlauhawm tak a ni. Pathian hnaih tlat hi a hlu ber a, a him ber a, a ropui ber bawk. Amaha innghat tlatte hi chu Pathianin a ngaihsak a, a ngaihtuah mai. Lei hausakna kan um viau chuan thlarau thilah kan pachhe thuai mai. Vanah kan ro kan khawl khawm tam thei lo.

Leiah hi chuan kan thawrim rah kan tel lo fo a, rilru hahna, natna, lunngaihna ten min tlakbuak ṭhin. Kan nih loh ang tawpin min sawi a, an chunga rilru sual kan put reng reng lohnaten min itsik a, na tak takin min bei a, kan hnungah leh hmaah miin min hmusitin kan rilru tina turin an khawsa a. Engtik emawa kalvari-a ka ṭhian Isua kan hmuh hunah erawh chuan, rilru natna a awm tawh lo ang a, chhum pikin van a thual tawh lo ang a, khawhmuh dal tur mittui a tling tawh lo ang a, lungngaihna reng a awm tawh lo ang a, phurritin min ti buai tawh lo ang a, natna leh hrehawmnain min kian san ang a, lungduh kan inṭhen tawh lo ang. Ka Lal Isua ka hmuh ni a lo thlen a chu ni ropui dan tur chu ka ngaihtuah ṭhin, Hmangaiha min tlantu hmel ngei mai ka hmuh ni tur chu!

Tunlai khawvelah chuan, Isua rin tlat te, mahni awmhmuna rinawm taka awm te chuan mak tih an hlawh fo a. Inkhawm ṭhin te chu an hmu mawh a, kohhran mi nih inthlahrunawm lek lekin thu a leng vak fo. Pathian rin te chu atthlak chan a chang ta fo zawk. Chutiang khawvel karah chuan, Khawngaihna avanga min tlanna ropui zia ka ngaihtuah a, kalvari zara ka thian Isua ka la hmuh ngei dawn avanga he hmuna ka thinlung thlamuanna pawh hian min ti lawm a ni.

Kalvari-a ka ṭhian ka Lal Isuan hian, ka khawhar min hriatpui, ka na tuar zawng zawng hriain ka mittui tla a hmu vek a, thinlung na zawng zawng a hrethiam vek a, min ngaihsak reng a ni.

Ka Lalpan ka mamawh tak chu

a hria a,

Ka ṭhatna tura engkim thawkin,

Ka mamawh min pe ṭhin,

Ka mamawh tak chu.

Ka rit phurh a hria a, ka thinlungin a tawrh theih chin hriain, tui thuka ka pil dawnin min khai chhuak a, hlimna ka hriatthiam phak loh min pe a. Lei ṭhianten min kalsanin, vanah chhum dum a lo thual ni a lo thlenin, rinnain min thlamuan a ni tih ka hrethiam a, hmangaihin min pawm a, "Malin i awm lo e" min tih ka hria a.

Mite chu an hausain an ropui a, leiah hian an nuam a ni thei e, keini erawh chuan, Lungmuang takin he hla hi kan sa thei a ni:-

“Kalvari-a ka thian Isua

Engtik emaw ka la hmu ang”