
Chalfilh tlanga in sak zawng zawng Ṭhiat turin NGT-in sorkar a hriattir
Chalfilh tlang, Vanzaua Mizoram sorkarin Tourist Destination Project hmanga in a sak zawng zawng chu thla khat chhunga ṭhiat vek turin National Green Tribunal (NGT) Eastern Zone Bench chuan Mizoram sorkar a hriattir a, hma a lak dante a thlalak nen January 7, 2022-ah NGT-a thehlut turin a hriattir bawk.
Mizoram sorkarin Chalfilh tláng chhîpa khualzinte hîpna tura Tourist Destination Project a kalpuiah forest clearance dil lo leh nei hmasa loa hma a lâk avangin Centre for Environment Protection (CEP) chu August 25, 2017 khan NGT-ah an zualko a; NGT chuan bawhzuiin, sorkar hmalakna awm tawhte chu thla khat chhunga ṭhiata thian fai vek tur leh January 7, 2022-ah NGT-ah report thehlut turin a hriattir a ni.
Vanglaini palai zawhna chhangin CEP chairman AC Zonunmawia chuan, Chalfilh tláng chhîp Vanzauah kum 2006-07 aṭangin Ministry of Tourism aṭanga sum hmuh hmangin Chalfilh Tourist Destination Phase I & II kalpui a nih thu a sawi.
CEP Chairman sawi danin, Phase-I atan hian December 5, 2006 khan cheng nuai 499 hmuh a ni a, September 30, 2013 khan Phase-II atan nuai 500 hmuh leh ni mah se, Phase-II sum hi 20% chauh Mizoram sorkarin a dawng hman thung.
Chalfilh tláng hi July 13, 1976 khan Notified Reserved Forest area atan puan (notification chhuah) a ni tawh a, chuti chung chuan forest clearance dil lo leh nei loin Mizoram sorkar chuan Tourist Destination Project a kalpui a ni. Sorkarin Forest Conservation Act, 1980 a bawhchhiat avangin CEP chu August 25, 2017 khan NGT-ah an zualko (OA No.145/2017/EZ) ta a ni.
Thubuai ngaihtuahtu NGT Eastern Zone Bench chuan dàn bawhchhiatna a awm avangin sorkar laipui leh Mizoram sorkar chu hremna lekkawh turin thu a pe a, chumi hnuah November 17, 2021 khan thupek thar a tichhuak leh bawk.
Kumin November 17-a NGT-in thupek a tihchhuahah chuan, Chalfilh tlánga in sak tawhte leh thil dang siam tawh zawng zawng chu thla khat chhunga ṭhiata senghawi vek turin Mizoram sorkar chu hriattir a ni a; hmalaknate chu a thlalak nen January 7, 2022-ah NGT-ah thehlut tura tih a ni bawk.
Chalfilh tlânga ṭhiah ngai leh senghawi ngai tihfel vek a nih hnuah tlang leh a panna kawngte chu tun hmaa a awm dan anga awmtir leh turin NGT chuan Mizoram sorkar a chah bawk a; hmalak dan turah NGT thupek ngaichâng tura tih a ni thung.
Dan bawhchhiatna chungchanga sorkar official, Tourism department leh PWD mi pariatte thu zawhfiahte chungchang erawh chu chawlhkár thum chhunga sorkar laipui lamin NGT-a report pêk an dil angin phalsak a ni.
Sorkar official-te hi Ministry of Environment & Forest Regional Office, Shillong-ah pawh an inlan tawh a, Conservator of Forest aia hniam lo hoa kal tura tih a nih angin ṭum khat an inlan tawh.
CEP Chairman chuan, "Climate change avanga khawvel hma hun a buai mek lai hian, hmasawnna tura kutthlâkna rêng rêngah fimkhur a ngai hle a, hmasawnna tlo (sustainable development) nei thei tura inbuatsaih zel a pawimawh tawh em em a ni," a ti.
Hetih lai hian, Chalfilh Group YMA pawhin an huam chhungah tuihnâ a kàm zel lohna tur leh Chalfilh tlang humhalh a nih theih nan hma an la mek. Chalfilh Group YMA secretary JW Lalrinawma, Darlawn chuan, Chalfilh tlanga tuihnain khaw 17 a châwma an hriat thu a sawi.
JW Lalrinawma chuan, tuihna humhalh zel a nih theih nan kumin tìr lamah Chalfilh Group YMA-in hmalak an rêl tih sawiin, "Huan leh lo nei te, ran vulhtute pawh thing leh mau a chereu zel loh nan nei chhunzawm tawh lo turin ngenna kan siam. Khanpui khuaa chhungkaw 67 hian periodic patta an lo nei a, DFO hoin an VC-te nen kan sawiho a, inhnûkdâwk turin kan ngen mek a ni," a ti a; tui hna chu a ṭha thawkhat ṭhina an hriat laiin, tun hnaiah Chalfilh tlanga thing leh mau a chereu zel avangin hma an la ta tih a sawi.
Central YMA, Chalfilh Group YMA, PHE leh Environment, Forest & Climate Change department-te chuan tun hnai khan 'Chalfilh tláng humhalhna awareness campaign cum Chalfilh tláng Forestry & Watershed Management' an buatsaih bawk a ni.