Hunpuiah 2018 aiin 2019-ah a bengchheng zawk
Mizoram Pollution Control Board (MPCB) chuan, kum 2018 hunpui lai aiin, kum 2019 hunpui laiin Aizawl boruak a bawlhhlawh hret zawk a, bengchheng a nasa zawk bawk tih an tarlang a; Mizoram mipuite chu hun lo kal leh zelah hâlpuah leh hâlmawi lam chi reng reng hâl lo tur leh bawlhhlawhte felfai taka senghawi ṭhin turin an chah.
MPCB hian kum 2019-ah kumtluanin Mizoram boruak dinhmun a zir chiang a, Krismas leh kumthar vuakvêta boruak dinhmun pawh hriat chian nan December 24 leh 31 zanah uluk takin tehna hmun an neih sa - Aizawl, Lengpui, Lunglei, Champhai leh Kolasib-ahte an endik leh a ni.
An zir chiannaa a lan danin, December 24-ah chuan boruaka bawlhhlawh nâwi léng vel (PM10) chu Sikulpuikawnah standard 60 µg/m3 (microgram per metre cube) aia sang zawkin, 93 µg/m3 a ni a, station dang zawngah chuan standard 60 µg/m3 a pêl lo. Sikulpuikawna bawlhhlawh leng vel hi kum 2018-a 63 µg/m3 aiin a sang zawk hle.
December 31, 2019 zanah chuan Sikulpuikawn, Dawrpui leh Bawngkawnah standard 60 µg/m3 a pèl a, Laipuitlangah erawh chuan 60 a pêl lo. Sikulpuikawnah hian kum 2018-ah 101 µg/m3 a nih laiin 2019-ah chuan 109 µg/m3 a ni a; Dawrpuiah kum 2018-ah 63 µg/m3 a nih laiin kum 2019-ah chuan 95µg/m3 a ni thung. Bawngkawnah chuan kum 2018-ah 41 µg/m3 chauh a nih laiin, 2019-ah chuan 63 µg/m3-a tling.
Boruak bawlhhlawh gas lam chi, Nitrogen Dioxide (NO2) chu December 31, 2018 zing dar 6 aṭanga a tûk January 1, 2019 zing dar 6 inkarah Sikulpuikawnah 12.9 µg/m3 leh Dawrpuiah 10.3 µg/m3 a nih laiin, December 31, 2019 zing dar 6 aṭanga a tûk January 1, 2020 inkarah chuan Sikulpuikawnah 13.7 µg/m3 leh Dawrpuiah 13.2 µg/m3 a ni a; kum hmasa aiin a sang zawk ve ve. Station dangah chuan teh tham loh (BDL) a ni thung.
Boruak bawlhhlawh dan leh hriselna a nghawng theih dan tehna, Air quality Index (AQI)-ah chuan, Dawrpui leh Bawngkawn chu hunpui laiin mi áwm ném deuh tan thâwk harsatna thlen thei khawpin a bawlhhlawh a; Sikulpuikawn phei chu chuap leh lung natna nei emaw, lung ṭha lo leh naupang leh upa lam tan a hrisel lo lehzual.
Veng pali - Sikulpuikawn, Dawrpui, Bawngkawn leh Laipuitlangahte ri rin dan (ambient noise level) an teh bawk a, a tlangpuiin ni pangngai (normal day) aiin kum hlui thlah leh kum thar lawm zanah bengchheng a tam. Veng paliah hian December 31, 2019 zan dar 6 aṭanga zanlai dar 12 inkarah darkar tinin 60 Leq.dB an pêl vek a; a rin lai berin Sikulpuikawnah kum 2018-ah 78.3 dB a nih laiin, kum 2019-ah chuan 82.3 dB a tling.
MPCB chuan, "Kum hlui thlah zana boruak bawlhhlawh pung chho hi hâlpuah hâl nghawng a nih ngei a rinawm avangin, mipui hriselna ngai pawimawh tur leh boruak bawlhhlawh zel tur ven kawnga hma kan lak tlan zel nan hâlpuah leh hâlmawi lam chi reng reng hâl lo tur leh, kan bawlhhlawhte felfai taka senghawi ṭhin turin mipui kan chah a ni," an ti.