India leh New Zealand-in FTA ziak dawn

India leh New Zealand sorkar chuan ram pahnih inkara insumdawn tawnna tihchangtlun nan vawiin April 27 hian Free Trade Agreement (FTA) thuthlung an ziak dawn ta. He inremna hian India aṭanga New Zealand-a thil thawn chhuah tam zawkah chhiah a tihniam dawn a, sumdawnna kawngah nasa takin hmasawnna a thlen tura beisei a ni.

Union commerce minister Piyush Goyal chuan inremna ziak tur hian New Zealand minister for Ttrade & investment Todd McClay chu Inrinni liamta khan New Delhi-a lo thleng tih a sawi. Inremna hi ram pahnihte tana 'hmasawnna hmahruaitu' a nih tur thu sawiin, FTA hi India-in ram dang nena trade agreement a neih tawh zingah a ṭha ber pawl niin, kum 2025 March thla khan inbiakna ṭanin, nikum December khan inremna hi an tifel.

FTA hnuaiah hian India aṭanga thil thawn chhuah 100% ah New Zealand sorkar hian duty a la lo vek dawn nia beisei a ni. Tun dinhmunah New Zealand hian India thil thawn chhuah 450 chuang - textiles, leather, ceramics leh lirthei auto components te-ah 10% tariff a lo lak ṭhin chu lak loh vek a ni tawh ang.

India chuan ramin a mamawh chhunzawm tur chi bungrua eng emaw zat chu FTA-ah hian a telh ve lo thung a; heng zingah hian bawnghnute leh dairy product, thlai chi hrang hrang leh aluminium leh copper-te a tel. Hemi rual hian New Zealand sorkar chuan kum 15 chhungin India-ah USD tld 20 investment tih hman a tum bawk.

Sumdawnna mai bakah, he thuthlung hian zirlai leh professional-te tan kawng a hawng zau hle a, New Zealand-a zirlai Indian-te chuan kar khatah darkar 20 hnathawh phalsak an ni tawh dawn a, hemi bakah hian post-study work visa pawh pawhsei a ni ang. Kum tin India mi thiamna bik nei mi 5,000 hnenah kum thum chhung cham thei tur visa pek chhuah a ni dawn a, chung zingah chuan IT, healthcare leh construction bakah AYUSH practitioner-te tan hmunruak siam a ni.

Kum 2024-25 chhung khan India-in New Zealand-a thil a thawn chhuah hi 32.1% in a pung a, hemi rual hian New Zealand aṭanga India-in thil a lak luh pawh 75.2%-in a pung bawk a ni. Inremna thar hian ram pahnihte economy dinhmun nasa takin a vawrh sang tura beisei a ni bawk.