TUI CHUNGCHANG LEH THIL DANG

Tui chungchang kan sawi ta nual a, ṭhenkhat tan a ninawm maithei. Lo ning a, lo ngaithiam lo deuh kan awm a nih pawhin a awm viau thei ang. Mahse ṭhahnemngaihna nena kan awm dan han thlir hi chuan sawi tur hi tam duh tak a ni.

December thla chawlhkar khatnaah khan kan tui enkawltu Deptt. chuan tui chungchanga thil fel lo report pe ṭhate hnenah lawmman an pe tih thu chanchinbuah a lo chhuak a. Lawmman latute an lawmpuiawm khawp mai. Lawmman hrim hrim hi thil lawmawm a ni sa a. Lawmman lak hi eng kawngah mah a lo awlsam lo. Chu chauh ni lovin an lawmman siam khan tui put riral tur ngaih pawimawhna kawngah min hruai ngeiin a rinawm bawk. Tun hma ti ila, a hma ai chuan a Deptt leh mipui pawhin hma kan sawn hret a tih theih ang.

Leilung kutchhuak leh Pathian thil siam ropuizia han ngaihtuah hian ngaihtuah nasat poh leh a ropui tulh tulh ṭhin. Tun laia thil thleng mak angreng tak pakhat chu Iran ram khawpui Teheran-a tui vang ta thut mai khu a ni. Mihring maktaduai sawmpanga vel chenna khawpuiin tui a nghei titih ta mai a. An sawi hmang chuan lei chhunga an tui awm ṭhin kha a lo kangchat tlat mai a. Thla hmasa, November te phei kha chuan an khawpui chu rauhsan a ngai mai dawn ni hialin an sawi a. An insawn dawn rau rau chuan Teheran aṭanga km 1000 vel daiha hlaah an insawn a ṭul hmelin an sawi lehnghal. An tui kangchah nachhan an sawi ṭhenkhat chu ruahsur a tlem vang te, an leilung a lo muk zel avangin ruahsur chu lei chhungril lamah a luh theih loh avang te, an tui renchem loh luattuk avangte leh thil dang vang niin an sawi. Leilung hi a danglam ṭhin a, tun hmaa thleng ngai lo thil hi a thleng ṭhin a. Hetiang a lo thlen chang hian siamtu kutchhuak, awm ve reng tura kan lo ngaih, kan ngaihtuah ngai lem loh hi ngaihtuah tham tak a lo ni tih a hriat ṭhin. Kan Mizoram favang zing ni chhuakte hi chu ngaihawm leh hlu tak a ni. India rama kan khawpui ber, Delhi-te hi chu November leh December thlate chuan boruak a thianghlim ve changte hian 'a ṭha lo' (poor)-ah a kaisang ve thei hram a, a thianghlim loh ni chuan 'ṭha lo em em' (very poor)-ah a tla thla a, very poor ai maha chhiat chang a la awm nual bawk. Kan vanneihna te, kan fel lo chung chung pawha kan malsawmna dawn kan ngaihtuah theih nan ka'n sawi ve mai a ni.

Hetia kan vanneihna kan sawi lai mek hian chapo tur leh ngaihṭhaa awm a, kan dinhmuna lungawi mai tur hi kan ni lo tih erawh kan hriat a ṭul khawp mai. India ram khawpui hrang hrang hi phaizawlah a awm deuh vek a. An tuichhia hi an thup bo deuh vek thei a. Tui thianghlim hman tur hi keini aiin an inpe fel thei vekin a lang a. An awmna hmunah hian an tih sa ring hauh lovin keimahni sorkar kut kawihin khawpui hi luah ve ta ila, eng tin nge kan inchai chhuah ang tih hi ngaihtuah tham tak a ni. Kan dinhmun hi eng emaw zawng taka ngaihtuah chuan a ropui lo thei - chhuk zawng deuh vek hian tuichhia emaw tui ṭha emaw pawh kan luantir fel hlei thei lo anga lang tlat mai hi a mak zawnga ngaihtuah chuan mak angreng tak a ni.

Mihring awmkhawmna hmuna kan mamawh ber pakhat chu thununna a ni. Kan Aizawl khawpuiah hian motor horn ri hi a vang viau mai a. Kan tualzal nun timawitu ber leh kan khawpui tiropuitu ber zinga pakhat a ni kan ti thei ang. Horn kan hmeh lohva mi dang zahderna kan lantir hian min cheimawi a, mihring zahawm leh mi dang pawisa taka awm niin kan lang lo thei lo. Lirthei khalhtu ṭheuhte an inthunun vang a ni. Hetiang hian kawng dang dangah mahni inthununna vawng ila chu kan fel lehzual ang. Mahse he inthununna hi kawng hrang hrangah amahin a awm vek thei lo va, enkawltu (sorkar etc) kan mamawh ṭhin. Min enkawltu a zir chuan hnam te, ram te, khawtlangte kan awm ta ṭhin a ni.

Mawlna hmun apiangah inthununna a tlem a, a dul ṭhin. Kan sorkar hna thawktu hrang hrang zingah mahni hna ngai pawimawh tak tak leh fel taka sorkarin tihtura tihte zawm tum an awm laiin, Department ṭhenkhat chu an inthlahdah fo va. Inthlahdah leh chin ṭha lo ching Department te pawh awm theih tak a ni. Heng hi an ngaihsanawm lovin siamṭhat ngei hi kan sorkar hian a tum tur a ni. Sorkarin a khap tehchiam vang pawh ni lova motor horn hmet mang lova awm thei Mizote hi, sorkar hian kawng hrang hrangah thununna fel leh awmze nei deuhvin min han kaihruai se chu hei ai hian kan changkangin, kan ṭha zawk hle thei tih hi a lang chiang viau mai.

Inkaihhruaina leh thununna fel awm lem lo va, mi pahnih khat ngawhngawl deuh leh luhlul deuh, an ngaihtuahna tawi ang anga an rilru phak tawk hriatthiam a, ngaihnathiam zel tum hi inenkawlna kawngah kan mutan pakhat a ni. Hemi hre ngam, dan kengkawh ngam, kan phak tawk nia mi ṭhenkhatin kan hriat aia sang hreta min kalpui peih leh min kalpui thei; ram hruaitu kan neih phawt chuan tun ai hian ka la changkang thei fe tih i hre thei fe tih i hre tlang ang u.