PHAWNGPUI TLANG

Hre loin chhawkhlei vulna tlang sang, Panin zirlai valrual chhim chhak lam hrutin, Lam­tluang khu luai chhuiin vu vu vu. February ni 11, 1978, Inrinni zing a ni a, khua a la vawt khawp mai. NSS Shillong aṭangin kan hotupa leh helaia Aizawl College-a kan hotupa Pu C.Lalluian min hruai a, zirlai mipa the-thaw kan niin pasarih kan ni. Lunglei college lam aṭanga lo kal an awm bawk a. Zing dar 6.30-ah Sangau lam panin kan chhuak a. 

Tlungvelah tukṭhuan kan ei a, kan ṭhianpa Rawna, dulkiar miah si lo, a chaw ei a tui, kan lawmpui a mahse chaw a lam zing lutuk erawh kan ip chawih chawih. Hnahthial pelh deuh hnuin Sangau lam panin kawngpui aṭangin kan peng a. Kawng kha a vaivut a, a khukzia chu duhthusam. A chang chuan hmaa motor tlan pawh vaivut khu vangin a hmuh theih loh. Jeep chhe hlui ve tawh tak buhfai thiar an awm ve a, an motor a horn a chhia a, chang an tum vak zel. 

Tlai dar 6.30-ah Sangau kan thleng a, BDO Quarters-ah kan thleng a, kawng kha duhthusamin a khu bawk a, kan sam te hi chu a pawt hian a paw thur mai a, han khawih ila a chhah tual mai a, a pheng em em bawk a, han khuih chi pawh a ni lo. Thawmhnaw lah chuti bawk, han beng ila a khu luih luih mai a, hmai tal tui khurah i phih ang kan ti a. Kan zu kal a, nulate hian tui an lo chawi a, a ṭhen an lo insil a. Mizo ṭawngin kan bia a, an hre tho a, mahse Pawi (Lai) ṭawng hlirin min chhang a, kan hre ve si lo, kan nui tawp. Pawi tlangval nimah ila Pawi ṭawng kha hriat reng ka nei si lo! 

Zanah chuan lu bal lutuk chhah tual nen thawmhnaw paw thur ben fai tawh nen kan mu a, mut a tui em em tho. NSS naupang Phawngpui tlang lawn tur kan ni bawk a, Sundei Sikul kal kim a theih tawh lo. A tuk ni 12, Chawlhni chuan Phawngpui tlang lam panin hlawhfate lain kan in pu bawr chho luai luai a. Kawngsira rawngal zungchal tiat lek lek puitling il-el si bu siu siau tak te kha aw, a lunglen thlakin engtikah mah kan hmu leh dawn tawh si lo va. 

Puakphurte chuan Tialpari pukah min hruai a, ft 12 zeta thui a ni ang. A hming phuah chhan hi chi hnih a awm a, an ti. Pakhat chu Tialpari hi sakei nen an in ngaizawng a, he pukah hian an awm dun ṭhin a. A rai a, nau a han nei chu a lu chuan sakei a ang em a, chuvang chuan Lalsakeia an ti a. Pu F.Laltuaia pa hi a ni, an ti a, a thawnthu deuh. 

An sawi leh dan chuan Phawngpuiah pasal a nei a. An inti thiam lo deuh a, a pasal ram kal hlanin a lo haw daih a. Khua a thim dawn ta mai si a, pukah chuan a riak a. A pasal ram kal haw chuan Tialpari an khaw lama a haw tih a hriat chuan a um tur chuan a kal ve ta nghal a. Puk chhungah chuan a nupui a awm tih engmah hre lo in a ni chu a luhna kawngka bulah chuan a riak ve thung a. Zinga Tialpari lo harh chuan a pasal puk kawngkaa mu chu a hmu a. Mahse kai tho ta lo chuan ngawi rengin an khaw lam pan chuan a kal leh ta a. A pasal pawh chu a lo harh ve hnu chuan a nupui um chuan a kal ve ta zel a. Tialparite in, Vawmbuk, a va thlen chuan a nupui chu ina a lo awm tawh avangin a chhungte chuan, inah a lo thleng tawh a chuvangin haw leh nghal mai chu kan remti lo ve, an ti a. Amahin a kir leh ta a ni. 

Phawngpui tlang chhip la ni chiah loah chuan Far-Pak a awm a. Hmun dang chu ngaw pui a ni mai a, chulai erawh chu a fai a. In chhung tia zet a ni ang, a vel chuan thingin a hual a. Phul chu lai chu a niin thing reng reng a awm lo va. Tun hma chuan a laiah chuan thing pakhat a awm a, a thi tawh a ni an ti. Far-Pak tih chu thing pakhat, thing mal len, tihna a ni. Phawngpui tlang huai lal fapa leh Chiriang huai lal fanu an innei a. A man atan hauhuk nupa an pe a,  chumi hauhuk nupa chiah chu Burma ramah hun rei tak hauhuk a awm a ni an ti. Hauhuk hi a tha, sazuk kihreu bum de du mam zuar leh saipui lung lian lu pawh la men lo khan hauhuk lu chu, Dulpui aia te khawi emaw velah, hman kum khan kan men a ni lom ni kha? An hual reu ve thiam lo a ni e, ti raw? 

Chu lai hmun fai lai, Farpakah chuan parachute kan kai pharh a, khua lah chu a vawt em em a. Kan awmna aṭanga hla lo te, in chhung dung chen awm velah khan tui a awm a. No khat in thei chu thei tak an ni an ti. A vawh vang a ni awm e. Kan lu te chu bal tawh mahse han sukna chi reng a ni lo. Parachut hnuaiah chuan kan leng lo deuh a, ka ṭhianpa nen pawnah kan riak a. Zing kan tho chu kan puan sin kha a huh deuh thlup vawt em em mai a. Ruahbing a sur emaw kan ti a, nuam lo kan ti deuh a, mahse khua a vawt em a, parachute hnuai hmun hul kan chan ve loh vangin daiin kan puan a lo tlak huh a lo ni a, kan thawh huai. 

Chaw ka ei tur kha chi kan keng lo tih kan hria a. Chaw leh dailuah kha an chhum fina bel khatah, dal-bat an ti a. A al deuh pilh pelh avangin sangha ṭin kha chi aiah an sem thung a, kan pa tlang bawk a, a zia viau. A tuk ni 13, Chawlhni zing dar 8.30 vel chuan biak in lam ni loin Phawngpui tlang chhip lam panin kan chho a. Mizoram tlang sang ber lawn tur e, ti lo chuan kar kawng kan zawh a lo ni a. Ka hre sual a nih loh chuan Phawngpui leh Vawmbuk inkar kawng a ni. A tlang chhip a sang lai bera han chuan chu tlang chip pawh hi a ang lo zawkin kan hria. 

Zo thing chang leh buk, sang pui pui ni lo chatuana ta ngawpui a ni berin a lang a. Mahse tlang dang emaw pawng emaw khawvel hmun dang thlir tura min hliahtu awm ta lo chu khawvel lai tak ni berin a lang. Khaw hawi a nuam hle mai. A pangperah chuan chhawkhlei an par vul chuk mai a, kan lo la hmu ngai chiah lo nen, a mawi em em a. Kan ṭhian ṭhenkhat chuan mauin pate an tah a, chhawkhlei par chu an hawn a ni. Chhawkhlei par mawi sen chhichhiai a kunga Khuanu ru aṭanga vul bingbengte kha hmuh ni renga awm tawh dawn si lo va. Lunglenthlak hle. 

He tlangah hian Chatuan ro pawh pu Vanawia hoin an lo rel tawh a ni awm a, kalkawngah Siamzingi, a hnua Laldiheli lo ni ta, kan hmu a, a bana inziak te kan la chhawng a. A tuk, ni 14, Thawhṭan zing chuan Phawngpui chu engtikah mah hmu leh ngai tawh lo turin kan chhuahsan a, Sangauah kan chawlh hnuin kan kal ta a. Kan motor a fuh vak loh vangin Hnahthial-ah chaw kan ei a ni mai lo va, Bangla-ah kan riak a, Hnahthiala kan riah vawi khatna a ni a, a tihzia e. 

Ni 15,  Nilaini, Februry, 1978 zing a lo ni ta, Hnahthiala New Hotel an tihah chuan chaw kan ei a, chaw ei kham chuan in lam panin kan haw ta a ni. Kan hmanhmawh lo va, Serchhipah thingpui kan in a, muangchangin kan kal leh a. Kal lama kan chaw eina Tlungvel kha kan lo thleng leh ta der mai a, ni a tla ruai chu a ni e. Tah chuan hotel-ah zanriah kan ei thung a, chaw ei pawh a tui duh hle mai, ril a lo ṭam ta deuh nen. Kan lu leh thawmhnaw erawh chu kan kal ni ang chiah kha a la nih avangin a bal pawh kan ti duh tawh lo zawk. Zan dar 9 velah in kan thleng. 

Hmanlai a chang zo ta in kum 40 chuang a lo ni ta. Kan Phawngpuitlang lawn hun pawh a lo ni leh ta ṭep mai le. Lunglenthlak ka tih ve em vangin ka han ziak leh a ni e. Chhawkhlei parah tal i lungrual ang aw. Farpak kha Chirianghuai lal fanu thing rawn chhawm an phunna hmun a ni a, tunah chuan a thi tawh a ni.