Revd Chuauthuama

Guest writer

Revd Chuauthuama

KOHHRAN INHRIAT THIAMNA

Tûn hnâiah Salvation Army Officer pension tawh Maj. J. Thanrûma thusawi ‘video clip’ tãwi tê ka lo hmu ve a; a thusawi khài khâwmna chu ‘Ram ti chhetu Pastor leh Politician an ni’ tih a ni. Maj. J.Thanrûma thu sawi chu nemnghetin tûnlâia ‘fake account’ nei an tih, mi lãr tak David Sailo chuan facebook-ah February 5, 2023 khân thû a rawn theh darh bawk a. Maj J. Thanrûma sawi paragraph hmasa ber chauh han târ lang i la:–

“Mizoram tichhetu chu Kohhran hruaituho, Pastor-ho, Salvation Army Officer-hote, Pastor-ho leh Politician-hote kan ni! Nâ in ti deuh maithei. Kan nihna dik tak a nih avàngin Pastor-hoin kohhran pâwl ram hi kan khèl nasa êm êm mai a, kan ṭhen hrang vek a ni. Kohhran ang hian tû mah kan inlungrual lo.”

He thusawi ‘video clip’ ka ngaih­thlâk lâi chuan ‘Teh khawl chuanin le!’ ka ti deuh a. Mahse, rawngbâwltu senior, pension ṭhaka thawk tawhin a sawi a nih avàngin ngaihtuah a ti thui hle thung. Kum 1991-ah khân Lungleiah Pro Pastor hna ka thawh hlimin National Integration Week khàrnaah ‘debate’ an buatsaih a; chutah chuan Pastor leh Politician kan inhnial a. Khatih lâia Lunglei DC chu Pu R.L.Thanzâwna kha a ni.

Kan inhnialna thupui (motion) chu “Ram leh hnam inpumkhat nân Poiltician-ten mawh an phur ber,” tih a ni a. National Integration Week hawn ni-ah khân mi hrang hrangin ram leh hnam inpumkhat pawimawhzia chu ṭawng hrang hrangin an sawi tawh a; kan Pastor Revd C. Lianhmingthanga kha Mizo ṭawnga thu sawitu a ni a. Revd C. Lianhmingthanga nèn khân Lungleia awm hlim kan ni. National Integration Week hawn ni chuan kei chu ka tel ve lo. Revd C. Lianhmingthanga khân a sawi ṭha hle a ni ang, Lunglei DC, Pu R.L. Thanzâwna khân, “Van lama chaw zawng ngê ngê chuan a sawi ṭha ngei e,” tiin a tlip zui an ti!

National Integration Week khàrna inkhâwmah chuan Lungleia sawrkar hnathawk zawng zawng kha chu an fuan khâwm a; Hall khatin an tlim hmur mai. Inhnial tùr Pastor lamah khân kei, hmân ni lawka Lungleia awm thar chu min rawn telh ve teh khiah a! Pastor lam hruaitu chu Rev. Zalàwma (UPC NE) a ni nghe nghe a; ani kha pa fel tak a ni. Debate-ah khân a hming chuan pakhatna ka ni a, làwmmanah inhrûkna puan ka dawng nghe nghe! Khã debate kha Lungleia sawrkar hna thawkhoin min hriat phah tákna ber pawh a ni!

Ka’n pêng teh duai a, ka sawi tum tak zâwk chu kan debate thupui “Ram leh hnam inpumkhat nân Politician-ten mawh an phur ber,” tih âi mah khân Maj.J.Thanrûma thusawi, “Ram ti chhetu chu Pastor leh Politcian te kan ni,” tih hi a thû a chak zàwk àwm e. A thu a chak záwk ka tihna chhan chu mi dang puh tel miah loa “Pastor leh Politician-te kan ni,” a tih tawl vàng hi a ni a; a thu sawi dàn kal hmang en hian ram leh hnam ti chhetu-ah mi dang an tel miah lo tihna tluk a ni a. Research beia hetiang ngaih dàn hi siam a nih leh nih loh ka hre lo a; chu vàng tak chuan hetiang êm êm hi chu a ni dâwn thei em ni tih tùrah ka ngâi deuh. Politician dah hmasa loa Pastor a dah hmasa phei hi chu a dik lo lehzual maithei!

Mizorama kohhran pâwl hrang hrang inepna awm hi a pawi khawp mai. Lungeia Pro Pastor ka nih lâi pawh khân he boruak chhe tak hi a taka tawngtu ka ni. Chhim lamah biak in hmun kan han lei dâwn a; Presbyterian Kohhran Biak In hmun tùr a nih chuan a man kha an chhiar to ṭalh zêl a. Zobâwk Bangla hmun thlang lam kohhran pakhatin neiin in pawh an sak tawh hnûah Bangla hmun kha sawrkarin kan kohhran min pe ve a. Minister pakhat lo zin pheiin, “Zobâwk Bangla hmunah Presbyterian Kohhran Biak In a ding lo ang,” tia a hmun inhlàn mai tawh tùr a han khap lailáwk phei kha chu Pachuau sual thin hi a sa zak mai! A hnûah erawh chuan kan nei ta tho a!

Revd C.Lianhmingthanga khân kohhran din thar zêla ram lák kha a thupui ber a ni lo a; a awm sâ tih ngheh kha a tum a ni. Chu vàng chuan ka awm chhûng khân boruak hiar lutuk erawh chu kan tâwk ta lo deuh a. Vawi khat chu khatih lâia Baptist Kohhran General Secretary khawlai lêng kha Revd C. Lianhmingthangan a lo man bet a; tûn hmâa lehkha lo zir tlâng tawh a nih avàngin a ngamtlâk deuh bawk a, a hnênah chuan, “Nang hi, i hming ang mai hian min tãwng reng mai a, kan office-ah hian lo lût ve teh,” tiin a kài lût lui a ni àwm e! Ama min hrilh chhàwn leh dàn a ni.

Kan kohhran hruaitute an lo zin phei hi chuan Baptist Kohhran hmunpui, Sèrkàwna an office kha han tlawh hrãm an duh ṭhin a; ka han kalpui ṭhin. Aizâwlah Baptist Kohhran hruaitute an lo kal hian kan Synod Office hi an rawn tlawh ve ṭhin em tih ka hre lo; an tlawh hman kher lo thei e. Rev. Zairema kha Lungleiah a lo zin phei zeuh zeuh a; a lo zin tawh chuan min rawn ko ziah a. Sèrkàwna Baptist Kohhran hmunpuiah ka kan kalpui ziah a; a ṭhianpa Rev. H.S.Luaia phei kha chu khél loin kan thlawh zîngah a tel ziah.

Hun puma rawng bâwla ka thawh leh lâi khân hmun hrang hranga rawng bâwl tùra sàwmna ka dawn chhan tam tak chu ‘kohhran humhalh’ chungchângah a ni. Kohhran humhalh chungchângah chuan sawi tùr pahnih a awm a. Pakhat chu ‘zirtîrna dik lo lakah’ tih a ni a; pakhat dang chu ‘kohhran pâwl dang lakah’ tih a ni thung. Rev. Thansiaman kohhran ṭhenkhat chu, “Inlêng ṭha tak, hàw paha sum hmuna ar tui ṭhãm rûk chîng ang an ni,” a tih kha ka hre chhuak rum rum ṭhin!

Mizoram Presbyterian Kohhran hi Mizoramah hi chuan kan tam ber a; chuvàngin thing buk taka sava awm ang maia vawm rawn kan hlawh bîk a ni ang. Páwl dang sawi chhe kher si loin kan mite chu invêng tùrin ka chah ṭhin. Kan mite makna tak pakhat chu kan thu sawi âia pâwl dang hotute thu sawi an ring leh tlat záwk mai ṭhin hi a ni. Páwl dang mite hi chuan an hotute thu sawi hi an ring bur mai ṭhin a, kohhran pâwl dang hruaitute thu sawi chu engah mah an ngâi lo! Hei hi an fakawmna tak a ni àwm e!

Tûn hmâ aṭangin kohhran inpumkhatna hi kan sawi ṭhin a. Missionary din kohhran pathum—Presbyterian, Baptist leh ECM phei hi chuan inpumkhat dàn tùr kan zawng thui hman tawh hle. Mizoram Synod inkhâwmpui rorèlnaah pawh inpumkhatna hi hnial a ni ngâi lo a; mahse a sa seh thlen dâwnah hian khawi lam aṭangin emaw khawlhkham a lo awm leh ṭhin. A chhan eng nge kan tih chuan inchîm ral hlauhna leh mahni thurin bil vawn him duh vàng a ni ber ang.

Hmân aṭangin Mizoramah MKHC a ding a, kohhran pâwl hrang hrang an tel a; mahse, hei hi duh ang thâl a ni pha lo. Hei âia inkûngkaihna ṭha záwk neih theihna tùr kohhran thawh hona ṭha hi kan neih a ṭûl a. Tûnah hian Mizoram Presbyterian Church, Baptist Church of Mizoram, Evangelical Church of Maraland, Lairam Isua Krista Baptist Kohhran leh Salvaton Army te chuan thawh hona ṭha zâwk nei thei tùra ngaih, Church Council din dàn tùr kawng an zawng mêk a; a ruangâm duang tùr pawh an insiam tawh a. Hei chauh tal hi puitling thei se, kan ram hian kan ṭhatpui deuh ngeiin a rinawm. Tûna kohhran pâwl hrang panga chauh ni lo hian pâwl dangte pawh tel vek thei se, a ṭha lehzual ngei ang. Kohhran pâwl hrang hrang inseh reng mai leh beràm inrûksak tuma inveh reng mai hi bànsan a hun tawh hle a ni.

Mizoram Presbyterian Kohhran chuan India ram khawpui hrang hranga kan mite, hna thawk emaw, zirlâi emaw awmte ngaihsaka enkawl hi thil ṭûl tak niin a hria a. A chhan chu kan mite, nula leh tlangvâl leh chhûngkuaa awmte thlengin kohhran dàn leh kal hmang hre mûmal loa an awm hian Mizorama an lo chhuah leh hunah an tân a buaithlák a. Chu bákah an awmna hmun ngeiah pawh chhiat ni leh ṭhat ni awm thei a ni a; chutiang hunah chuan thil fel záwka kalpui a nih theih nân Pastor awpna hnuai ngeia an awm hi ṭhil ṭûl tak niin a hre bawk. Chu vàng chuan India ram khawpui hrang hrangah Pastor a dah tawh a; anni chuan kan mite chu awmze neiin an kaihhruai ṭan a. Kohhran kal hmang te zirtîrin kohhran serh leh sãng pawimawh, Baptisma leh Lalpa Zanriah Sakramen ṭheh thlengin awmze nei záwka kalpui a ni ta.

Hetianga Mizoram Presbyterian Kohhranin hmâ a lákna hi mi ṭhenkhat chuan an sawisêl a; Mizo inpumkhatna tichhetu ah pawh an ngâi a ni àwm e. Mizoram Presbyterian Kohhran hma lâkna hi Mizo inpumkhatna tichhe tùr ni loin a mi leh sâte chu kohhran thilah awmze neia kaihhruai a duh vàng a ni zâwk. Hmun danga kan tû leh fate awm hi nêktu apui a tam tawh a; harsatna tam tak an tâwk thei bawk a. Chûng chu ngaihvena a ṭûl ang zêla thuràwn petu ṭha neih hi an mamawh tak zet a. Chutiang ti tùr chuan Pastor-te hi an ṭangkâi tak zet a; Pastor kan dah hun hi a lo rei lo hle ná a, a ṭhatzia hi kan hmu tawh pang a ni.

India ram khawpui hrang hranga Mizo awmte inthlung khâwma Pathian biakna hun bîk neia ‘fellowship’ an din hi a ṭhain a hlû a. Amaherawhchu, fellowship-ah ringawt hi chuan kohhran mal inkaihhruaina ang kha kalpui a remchâng si lo a. Kan tû leh faten kohhran awmzia hre mang loa an tãl mai mai tùr chu Mizoram Presbyterian Kohhran chuan ngâi ngam loin amahni kaihhruaitu tùr Pastor a dah a ni. Kohhran dang pawhin Mizoram Presbyterian Kohhran tih anga an tih ve a, an duh ang taka an inkaihhruai theih chuan an kohhran tân a ṭha zâwkin a rinawm. Kohhran pâwl hrang hrang hian kan mite enkawl hi kan tih tùr a ni tih hriain insawisêl kher loa khawsak tlàn thiam dàn ngaihtuah a ṭûl záwk a ni.

Kan ram tichhetua Pastor-te puh tawp mai hi chu a lutuk deuh ang. Kohhran hrang hranga Pastor-ten ram tih chhiatna tùr zâwngin mipui an kaihruai ngâi loin a rinawm. Kohhran inkâra inhriat thiam lohna hi chuan politics thlengin nghawng a neihna chin chu a awm ngei ang a; chumi avànga ram tichhetu ah Pastor-te puh ngawt theih a ni bîk lo ang. Kohhran hrang hranga Pastor-te rawngbàwlna hlu tak avàngin Mizorama hi a la ding hrãm hrãm záwk a ni lo maw? Kohhran hrang hranga Pastor-ten an mite ṭheuh hi khua leh tui ṭha ni tùra an fuihna hi awm ta lo se, kan ram dinhmun hi eng ang tak ni ang maw? Thil pawi tak erawh chu mipuiin Pastor-te thu hrilh an zâwm táwk lo hi a ni. Pastor-te thu hrilh hi mipui hian zawm thlap se la chuan ram hruaitu kan thlan chhuahten thil dik lo an ti ngam lo deuh ang a; Mizoram pawhin hmâ a sâwn phah deuh ngei ang.