Revd Chuauthuama

Guest writer

Revd Chuauthuama

BIAK INA AWM DAN MAWI

Mizoramah kohhran hrang hrang kan awm a; kan zia leh zei a inang tlâng lêm lo. Kohhranah harhna leh hlimna a lo thlen hian biak ina kan khawsak dàn nghawng eng emaw tak a nei ṭhin. Pathian biak inkhâwm boruak urhsùn a tla hniam a. Biak ina awm dàn mawi pawh ngaihtuah hlei thei mang lo khawpa min awmtîrtu pakhat chu kum 2001 vêla khawih thlûk thlarau kha a ni. Biak in chhûngah Pathian bia kan ni tih pawh ngaihtuah chang lo lêkin kan inkhawih thlûktîr a; biak in ṭhenkhatah phei chuan tlûk nat loh nân mattress-te pawh an phah hial a. Khatiang boruak khân biak in chhûnga duhtuina a rûn nasa hle a; tih àwm leh àwm lo pawh min thliartîr hlei thei lo.

Kum 2014-2015 Kèlkàng zin (Kèlkàng pilgrimage) rûnpui neih laia kohhran a nghawng dàn kha a ṭha lam eng emaw zât a awm laiin a ṭha lam ni pha chiah lo pawh a awm ve tho bawk. Harhna a thlen rêng rêng hian kohhranin a hlâwkpui rualin invènna tûr hi a tam thei hle ṭhin; hei hi Mizoramah chauh ni loin khawvêl hmun danga harhna thlenna hmunah pawh a ni zêl. Hlimna kârah hian Setana hi thiam takin a rawn inrawlh vat ṭhin a; kohhran thianghlimna leh duhtuina hi a rawn su chhe ṭhin a ni.

Kum 2000 hnu lamah electronic gadgets lama hmasâwnna nasa tak a thleng a; chûng zînga pakhat chu smart phones kan hmang uar ta hi a ni. Tûn hma kha chuan thlalákna (camera) hi mi tin ban phákah a awm lo; tûnah erawh chuan smart phones-ah camera ṭha tak, megapixel sâng tak a awm ta fur mai a; smart phone ṭhenkhatah phei chuan megapixel hi 20 chuang daih a ni tawh. Hmêlin puâk ti lo mah se, camera a ṭhat avàngin mahni hmêl pângngai aia ṭha daihin thla a lák theih tawh a ni. Smart phone bákah mi tam takin tablets an nei ta fur bawk a; smart phone leh tablet-ahte chuan Pathian Lehkhabu leh Kristian Hla Bu an dah a; chu chauh ni loin khawvêl thil tam tak an dah bawk a, ‘chawhchawrawi bâwm’ a ni ringawt mai.

Hetiang hi thil awm dàn a lo nih tákah chuan kohhran pawh a fîmkhur a ngai zual ta viau a. Mi intichangkâng deuh chuan smart phone/ tablet aṭanga Bible chhiar emaw Kristian Hla Bu en mai emaw an chîng ṭan ta a. Biak in chhûngah smart phones/ tablets an pai lût a; hmeh hlum nachâng hre lo phei chu biak in chhûngah thâwm an neih phah fo. Mobile phone hman ṭantirh lamah phei kha chuan Kohhran Upa zîngah mahni phone ri tihzawih dàn pawh thiam lo, biak in aṭanga tlân chhuak ta, “min han pui teh u” ti ta chûl pawh an awm.

Kum 2010 Synod Inkhâwm­puiah “Biak in chhûnga inchei dàn tùr leh awm dàn mawi kaihhruaina’ siam rawtna a lo lût a. Khami ṭum khân keimah chauhin ‘chutiang siam kher chu a ngai em ni’ tiin ka hnial a; ka hnial hneh lo vai vai khawp mai. Synod Executive Committee chuan kaihhruaina chu a rawn siam ta ngei a; chutianga siam a nih tákah chuan a lo ṭha fû lawi si tih ka man chhuak a; chu kaihhruaina hmachhuana sawi chhuak zing ber ka ni ta nghe nghe àwm e. ‘Biak in chhûnga awm dàn mawi’ tihah chuan mobile phone chungchâng hetiang hian ziah a ni:-

“Biak ina luh dâwnin mobile phone hmeh hlum (switch off) emaw ri chhuak lo (silent) emawa dah ṭhin tûr a ni a; biak in chhûngah hman loh hrãm tûr a ni. Biak in chhûnga mobile phone camera hmanga thla lák hi insûm a ṭha. Mobile phone-ah Bible emaw Kristian Hla Bu emaw kan dah a nih pawhin Pathian biak inkhâwmah chuan hman loh a ṭha. Electronic gadgets dangte pawh biak inah chuan hman loh theih a ṭha hle.” (3:6&7).

‘Biak In leh Kohhran Thil Serh Humhalh Chungchângah’ hetiang hian ziah a ni bawk a, “Kohhran Pathian Biak Inkhâwmna leh inkhâwm pawimawh danga thlalâk hi mit tikham lo leh mi rilru la pêng lo tûr zâwnga fîmkhur taka hman tûr a ni. Kohhran ni bîk (Krismas, Kum Thar, Good Friday, etc.) leh inkhâwmpui chi hrang hrangah Biak In chhûnga thlalâk duh an awm

ṭhîn a; chutiangah pawh chuan Biak In zahawmna tibawrhbâng thei zâwnga thla lâk loh ni se. Maichâm nghêng leh pulpit hnaih lutuka lâk te, maichâm leh pulpit hmaa awm dân tidanglama thlalâk loh a ṭha. Inneih inkhâwmah pawh Biak In chhuahsan tawh hnûah thla la tûra a chhûnga luh leh tûr a ni lo,” tiin (Pastoral Ministry Kaihhruaina, 2016:30 - 31,36).

Hêng biak ina awm dàn tûr kaihhruaina kan neihte hi tûnah chuan Synod Pastoral Ministry Kaihhruaina (Revised & Enlarged, 2016:30 - 37)-ah a chuang vek a. Pastoral Ministry Kaihhruaina (2016) hi copy 8000 chhut a ni a; kohhran mal malin a copy an neih bákah Pastor/ Minister leh Kohhran Committee Members chuan nei vek tûra ngaih a ni a. Kan nei a nih si chuan dawn chauh duh tâwk loa chhiara kohhran mipui hriattîr hi kan mawhphurhna a ni. Inkhâwm tam lai Puitling Sunday School leh Pathianni zàn inkhâwmahte hun la hek lo tâwkin a tahtawlin chhiar zeuh zeuh ṭhin ni sela. Chutiang ni loa kan uṭawk tûr vawn mai mai a nih chuan Kohhran hruaitute thiam loh a ni. Kohhran mal malah KṬP Branch a ding vek a; branch tam tak chuan chanchinbu an nei bawk a. KṬP chanchinbûahte a tahtawlin chhuah ṭhin ni se, kohhran mipuiin inkaihhruaina fel tak kan nei tih an hre thei ang.

Tûnlai chuan mi tin hian mahni kan inngai pawimawh ber ta emaw tih tûr a ni a; khawiah pawh kal ila, mobile phone camera hmanga mahni thla la ṭhin kan ni fur tawh. Kohhran inkhâwmpuiah pawh mahni kan inlâwm ta ber emaw tih tûr a ni ta. Pathianni hmasa maiah khân Presbyterian Kohhranah chuan Senior Department leh Intermediate & Sacrament Department Inkhâwmpui kan nei a. Thawhṭanni a lo thlen chuan biak in chhûnga thlalâk hmuh hrehawm tak tak hmuh tûr a lo chhuak ta phawk phawk mai a. Aizâwl hmàr lama biak in pakhatah hmeichhe tleirãwl panga leh mipa tleirãwl pakhat chu maichàm hmaah kãwisãwi taka awmin mawi lêm lo takin thla an la a; an zînga 5 chuan mi ṭhenkhatin ‘satanic sign’ an tih angin an kut an tipir vâ nghe nghe a. Anmahni phei chu an hlim phian a, an nui sâng hlawm a; ka hmuh tirh chuan anmahni thiam loh ka chantîr hman ṭhelh a. Ka ngaihtuah nawn hnûah erawh chuan an kohhran hruaitute an demawm zâwkah ka ngai ta.

WhatsApp thlalák pakhatah chuan nu 5, a hma zualah kawr hring leh offwhite ni àwm tak hâ, a hnungah kawr sendâng leh kawr eng hâ, a hnung lehah kawr sendâng dal deuh hâ thla la lai ka hmu a; a ṭhenin lu chung lamah smart phones an lek chhuak vâ nghe nghe a. Pahnih phei chu endiktute hmaah an ding a; mi dangte pawh an su kat dàwr dàwr a ni àwm e. An inchei dàn leh an hmêl en chuan nu vengva tak ni àwm an ni lawi a; mahse biak in chhûnga awm dàn mawi erawh an hre hlawl lo a ni. Hêng nu vengva 5 rual hi ka’n dem viau dâwn a; mahse an làwina kohhran hruaitute thiam loh a ni zâwk mah ang, biak in chhûnga awm dàn mâwi leh thlalák chungchânga inkaihhruaina kan neihte hi an kohhran mite an zirtîr lo a ni ang. A nihna takah chuan kohhran hruaitute khân khap nghâl tûr a ni a; an khap nghâl lo kha an thiam lo lehzual bawk.

Tûnlai hian KṬP Conference-a an tihchhuah ni maw, inkhâwmpuinaah hian thlalákna tûr hmun bîk ‘photo booth’ siam an chîng thar a; nikuma Presbytery kan hmannaah pawh an lo siam a. Church court inkhâwmpuite ngat phei chu inkhâwmpui urhsùn a ni a; kan inkhâwmpui chhan leh vàntlâng Pathian biak inkhâwma worship rilru pu mang lo ni àwm takin ‘photo booth-ah’ kan indawh sup sup mai a nih ták hi. Hetiang photo booth siamte pawh hi intihhmuh zêl chi a ni lo; kohhran hruaituten khap ngam a ṭûl. Church court inkhâwmpui - Bial, Presbytery leh Synod-ahte ngat phei chuan a tiha tih ngeih loh chi a ni. Biak inah hian Pathian biakna rilru pu mang loin mahni làwm zâwng kan zawng ta lutuk a ni ang. Presbytery inkhâwmpui a lo hnai leh ta; photo booth siam ṭhinte leh siam tum thar pawhin siam loh zâwk a ṭha ang. Pathian hi ropui ber zêl rawh se.