Dr Lalchhuanawma Tochhawng

Guest writer

Dr Lalchhuanawma Tochhawng

INDIA RAM ZIRLAI AU THAWM

Tunlaia India ram altu leh chanchin thar luahtu chu Cockroach Janata Party leh a chêt vel dan te, Sonam Wangchuk leh Abhijeet Dipke te hi an ni a. A bul lam atanga engkim sawi nawn ngai lovin kan hre sa vekin a rinawm. Kum 2026 May ni 15-a Chief Justice of India Surya Kant-a thusawi kha Cockroach Janata Party lo din chhohna chhan a ni a. A hmingah ‘party’ tih a tel naa Political Party a ni lo va, ‘pawl’ hrang hrang kan neih thin anga Office mu mal tak nena ding an ni lo. Social media behchhana inzawm khawm an ni. Ṭhalai-zirlai lungawi lo au thawm a ni ber mai. A lo dinchhuah dan leh a hming hi Mizovin ‘fiamthu mei nei” kan tih ang hi a ni. Cockroach(chukchu) chuan Chief Justice thusawi tihelna a keng a, “Janata” tih hian rorel lai mek BJP an elsenna a tel bawk a ni. He ‘pawl’hi Sawrkar kalphung duh khawp lohna leh ṭhalaite tana eizawnna vâng lutukin a hrin chhuah a nih bakah social media hrin a ni bawk ti ila kan tisual awm lo ve.

Roreltu ṭha lo te, kalphung ṭha lote hi khawvelah a awm thin a. Hmanlai ata tawh sawi tur tam tak a awm thin. Chutiang hnuaiah chuan mipui an rum a, mi naranin an chanvo an chang phak lo va; mipui nawlpui chu engmah ti thei si lovin a rukin an rum a, an sepui ruah tuart lawk tlawk fo ṭhin a ni. Mipui nawlpui chuan engmah ti lovin tuar tlawk tlawk mah se chhûngrilah thil inmung tlat a awm ṭhin. Kum tam tak chuti ang chuan ram chu a kal thei a, mahse a kumhlun thei lo. Rorelna dik a awm loh chuan chu chu engtin emaw a lo puak keh thin a ni. Tuna zirlai nawrhna nasa tak lo awm pawh hi ṭhalai zinga lungawi lohna emaw, sawrkar leh ram kalphung duhkhawp lohna emaw awm sa kha NEET paper leak hian a rawn tipunlun a, chu chu a lo alh chhuak ta tiin a sawi theih awm e.

Paper leak chu: Kum 2026-a Medical leh a dangte zir tum ṭhalai maktaduai têl teh meuhin NEET an exam a; nasa takin an inbuatsaih a, ṭhenrual kawm hman miah lovin an inbuatsaih a ni. Mahse a hun a lo thleng a, an exam paper chu a lo pût chhuak tawh tih hriat a ni ta a. Mi tam takin an sawisel laiin hotu sâng lamin sawi màm an lo tum bawk a. Chu chuan zirlaite thinurna a tizual kai a; hetih lai hian zirlai eng emaw zat chuan rilru beidawnna neiin mahni nunna an lo la bawk a. Ṭhalai thinurna a zual ta zel mai a ni.

Mi ṭhenkhat chuan he paper leak hi sawi nêp an tum a, tunhma pawhin a leak tawh thin tih hi an tanfung langsar tak a ni. Tunhma kum sawmhnih kal ta daih atang tawh khan exam hrang hrangah zawhna a lo pût ru tawh ṭhin a. Sawisen rual a ni lo. A khat tawkin ‘paper leak’ hi awm ṭhinin kum 2012 vel atang khan a hluar zual niin a lang nghe nghe. NEET chauh hi paper leak awmna a ni lo va. Sawrkar hna hrang hrang, LDC, police leh a dangte, lâkna tura exam-ah te zawhna pût ru a awm fo thin a. India ram huap chiah lo, state hrang hranga sawrkar hna lakna turah te, matrics leh Class 12 examnaah te pawh paper leak hi a lo awm tawh thin a ni. Heti anga kum tin deuhthaw paper pût ru a awm thin avang hian mi thenkhat chuan an ngaihven peih meuh lo a ni awm e. Thil thleng ve tur rĕnga ngaite pawh an awm hial a ni mai thei. Mizorama zirlai pawl awmte pawhin, Mizo zirlai sang tel teh meuh a nghawng chungin an lo ngaihven tehchiam lo va, an inau chhuak chawp a ni ber e.

Cockroach Jana Party laka sawrkar chêt dan ṭhenkhat en hian Sawrkar lai party, BJP hian an hlau em ni a tih theih rum rum mai. Kum 2026 May ni 16-ah online-in a ding chauh a nih kha. Social Media-a bul an ṭan atanga thla khat chhung lekin ‘followers’ maktaduai tel the meuh mai an nei nghal kau mai a; BJP aiin social media platform-ah followers an ngah zawk ta hial a ni. Rei an kal hmain sawrkar laipui chuan CJP online account chu a tihtawpsak ta mai a. Sawrkarin a tihtawp chhan tak hi kan hre ve phak lo naa an chhuan lam pakhat chu June ni 21-a NEET exam lo awm tur atana inven lawkna lam hawi ni awmin an sawi a. Ram venhimna lam nghawng tur nia an ngaih vang niin an sawi bawk. A dintu Dipke chuan Delhi High Court lamah a khing let a. High Court chuan July ni 7-ah sawrkarin a khapna chu a sutsak leh ta a ni.

June thlaah NEET chu an han exam ta ngei a; exam ṭhat leh ngai khawpin paper leak a lo awm ta tlat mai a. A tawi zawngin sawi ila, lungawi lohna lantir nan Jantar Mantar-ah an pung khawm a, chaw an nghei ta a. Union Minister for Human Resource Development Dhamendra Prashad chu bâng tura phutin tiam chin awm lovin chaw an nghei a. Ṭhalai leh zirlai chauh ni lo, mipui ngaihven an hlawh leh zual sauh a. An chaw ngheina hmunah hian zirlai tam tak an pung khawm a. Nawrhpui huaihawt an tum ni khan sawrkar laipui chuan he lai hmun panna kawng hi police leh an hmanruate hmangin a dang a; Jantar Mantar hnaihtu Metro station hrang hrang a khar bawk a. Metro station aṭanga an chhuah dawn hian zirlai an nih vang ringawtin police ten an lo dang tlat bawk a ni. He thil thlengah hian thil mak tak tak a awm niawmin an sawi a. Zirlai leh police-te lunga an invawm thu pawh an sawi dan pawh a inang lo nasa. Lung hi tuten emaw zirlai leh CJP tihhmingchhiat tumin an lo chhawp lawk a ni awm e tih te, talhfiak nena zirlai dang a, kut lo thlaktute zingah police uniform ha lo, hmai tuam eng emaw zat an awm tih te, police uniform ha te ngei pawh an kawr awma an hming tarnaa eng hming mah inziak lo an tam hle tih te a ni.

A tir lamah ṭang khawng hle dawnin lang mah se, a tawpah chuan Dhamendra Prasad chuan minister a nihna aṭangin banna a theh lût ta nge nge a ni. A ban hnu hian BJP chuan ṭhalai hmin tumin theih tawp a chhuah a, Minister banna pawh ‘Jantar Mantar’ lama zirlaite nawrhna vang ni lovin, democracy tundinna a ni an ti bawk. BJP a lo sawrkar hnu hian zalenna a zim sawt hle niin a lang. Thuneihna hi sumdawng lian, Ambani leh Adani group te nen ṭanghovin an kutah nghet takin an dah a, mipui min hrual mêk niin a ngaih theih bawk a. Tak tak ni ta se heng thil hian eng chen nge a daih ang?

He khawvelah hian lalna leh thuneihna hi kumhlun tur reng reng a awm lo va. India ram chauh pawh hi han thlir ila, Congress kha an vanglai kha chuan tlu chhe thei tur angin an lang lo. Mahse tunah chuan hlauhawm thamin thawm an nei hlei thei tawh lo. Mizoramah pawh Mizo Union kha chak vut vut hle mah se an ral der mai a. Pu Ṭhena party People’s Conference kha an vanglai khan an chak hle a, mahse an ral thŭm chu a ni tawh mai. Congress an han sawrkar a, tla theia mawi pawhin an lang lo va, chiang zetin an tla a; anmahni thlâktu MNF lah kha chak lo theiin an inring lo emaw tih mai tur a ni a; chiang fein an tla leh mai bawk a nih kha. Sawrkar laipuia a fawng lam chelh mêktu BJP pawh hi media leh sawrkar department hrang hrang hmangin inkulh chiam mah sela, tla thei lo an ni bik hauh lo. Engtin zel nge tih erawh chu kan sawi thei lo. Democracy ram kan ni a; sawrkar a kal dik theihna turin mi tin hian sawrkar sawisel theihna kan nei tur a ni. Chutih lai chuan social media kal tlanga sawrkar sawiselna apiang ‘anti national’ anga puh chhiat tumna a awm niin a lang a. Mipui thlan lalte hi ‘sawisel thiang lo’ an ni ta em ni tih hi ṭhalaite zawhna pakhat, pawimawh tak si a ni.

(chhunzawm tur)