Guest writer
NexGen
TAWRHNA AṬANGA CHHELNA
Harsatna tawk lo mihring a awm theih loh ti ila, kan sawi sual awm lo ve. Khawvelin a ken tel a ni miau va kan ti thei ang.
Pathianin mihringte min siam khan leilung enkawltu leh mawhphurtuah min dah a. Khawvel luahlum tur leh a hausakna chhiarsenloh haichhuak a, hmang ṭangkai turin Pathianin mihringte min duang a ni (Gen. 1:26-28). Chu mawhphurhna hlen loh chu Pathian thu zawm lohna a ni hial awm e. Enkawltu leh mawhphurtu chu a awm mai mai thei lo va, a awl thiang lo bawk a, harsatna sukiang leh hmachhawn turin nitin nun a hmang khat em em ṭhin zawk a ni. Khawvelin a ken tel harsatna te chu engtin nge kan lo thlir ṭhin tih hi mahni ṭheuh lo inzawt ila. Tawrhna ngawr ngawr angin nge kan dawnsawn ṭhin a, chhel nan leh ṭhan nan kan hmang tih hi ngaihtuah ho kan tum dawn a ni.
Mihringte nuna bet- Hlimna leh Lungngaihna
Pathian min siam dan rengah hlim thei leh nui thei, ṭap leh thinrim thei kan ni a. Hlim reng tur chauha duan ni ila, rilru na theiin Pathian hian min siam a rinawm lo. Mihring rilru khalh kaltu pawimawh em em zingah hlimna leh lungngaihna kaihhnawih rilru puthmang chi hrang hrang a awm a. Naupang khawvelah chuan hlimna hian hmun a awh zau zawk zel a, an nun a zalen em em ṭhin. Mihring kan ṭhan len hian mawhphurhna leh puitlinna in a ken tel hlauhthawnna te, tihtur a tam avanga rilru chawl lo va vei neih reng te leh thinrimna te a lo awm tam telh telh a, hlimna chhan tur kan ngah tluk zetin rilru hahna tur pawh a tam tial tial ṭhin a ni.
A chang chuan bawm tawta khung khawm ang maiin kan rilru hahna te mihring nunah kan khawl khawm ṭhin a. Kan boruak tawn a zira ṭah bawrh bawrh te, rilru na han tawrh vawng vawng te, thinrim chang te pawh kan tawng ṭhin. Heng hi thil danglam tak a ngaih tur ni lovin, mihring nihphung a ni a. Hlim chang leh lungngaih chang neih hi mitin nuna thil thleng pangngai, mihring nihna in a ken tel a ni. A hmachhawn dan erawh zir ngai tak a ni tih rilru ah lo vawng hmasa phawt ila.
Puitlinna hi tawnhriat tam tak kan hmachhawn aṭanga lo in siam a ni a. Harsatna paltlang tur hi mahni zawn ṭheuhah, kan kum mil zelin a lo awm ṭhin a, pumpelh theih loh hi a tam zawk fo. Naupang chuan khawvel hi a var leh a dum ang tawpin an thlir hmasa phawt a. Tleirawl an nih chhoh aṭang erawh chuan khawvel hi rawng hrang hranga an thlir thiam a lo ṭul thung tawh a ni. Harsatna paltlang lo mihring chu an fei mawhin, chhel an harsat zawk tlangpui bawk. Lawmna tam tak kan tawn karah heng- hlimlohna, hlauhthawnna, pawmtheihloh thil, thinrimna leh lungawilohna te hi hlawhtling taka kan hmachhawnna chuan nun a ti famkim a, nun hausa leh tlo kan neihna bul a lo ni ṭhin a ni.
Tawrhna chu pumpelh lova hmachhawn a ngai
Khawvel thiamna hmang mahin tawrhna aṭanga rilru hausakna thuruk an chharchhuak thei a nih chuan, ringtute tan chuan harsatna te hi kan thlarau chaw lakna ber tur a ni zawk dawn lo em ni? Isua pawh kha khawvela a awm lai khan hek, elrel leh cheksawlh a tawng nasa a, lungngai takin a hun tawp a khar ve tho a nih kha. Mihring nunah hian-Lalpa engatinge mi kalsan ti khawpa beidawn chang a thleng fo ṭhin.
Amaherawhchu, Lal Isuan chhelna rahchhuah entawn tur min hnutchhiah chu - Pathianin khawvel damna tura mawhphurhna a pek a hlenchhuak hi a ni. Pathian anpuia siam mihring kan lo nih ve chhan- Pathianin leilung luah khata, thuneihna te nei a, a thilsiam ropui tak te leh nun min pek hlu tak hi hlawk thei ang bera hmang a, chhawr leh hman theih tura lo tahhriam ve hi kan mawhphurhna a ni ti ṭheuh thei ila, mi hmantlak leh rintlak kan va pung nasa dawn em.
Ringtu nih hi hlim reng na a ni ngawt lova, Kristian ram nih hi harsatna zawng zawng laka him bik reng tur kan ni tihna a ni kher lo. Tawrhna hi Pathianin min chherna leh chhel min zirtirna a ni tih rilru pu chungin khawvel hi hmachhawn ila. Harsatna pumpelh tum ringawt ni lovin, harsatna chu lawm taka hmachhawn tur kan lo ni zawk a (Jakoba 1:2-4). Chutiang rilru kan put chuan tawrhna chu malsawmnaa chantirin finna tam tak kan chhar chhuak zawk ngei ang.
Tawrhna hian mite ṭanpuitu dinhmunah min hlangkai thei
Mihring nun hi inpawm tawnna leh inhriatthiam tawnna hian a tihimin a tithlamuang em em ṭhin a. Kan tlinlohna min hmuhsak tute bulah chuan him lovin kan inhria a, inkiltawih leh thawpik takin hun kan hman phah fo ṭhin. Mi nuna thil thleng tam tak hi kan tawn ve zet loh chuan, ngaihdan lo siam a, selna ṭawngkam lo chhakchhuah mai te hi a awl duh viau. Inhmuhthiam lohna tam tak hi inpawm tawn theihlohna in a hrinchhuah an ni chawk. Mi nihna pawmsak mai te, hriatthiam mai te hi kan tawn ve hma chuan a harsa em em reng a. Amaherawhchu, Pathianin kan tawn ve a, kan nuna harsatna thlen a phal ve tlat te hian- midangte hriatthiamna kawngah min puiin, an mamawh tak ṭanpuina pe thei tura min buatsaihtu a lo ni reng a ni.
“Harsatna ka lo paltlang tawhte hian mi dinhmun min hriatthiam tir mai ni lovin, an dinhmunah ka indahthiam phah a, ka tawrh ve ṭhinte hian awmzia neiin midangte pui thei turin min buatsaih a lo ni” ti theitu chuan rilru thlirna hrisel tak a nei tihna a ni dawn a ni. Kristiante mai ni lo, khawvel pum ina an hmelhriat leh mi rilru leh nuna thu sawi tam ber pawl, hla thiltithei tak- ‘Khawngaihna mak’ tih phuahtu John Newton ngei pawh kha, a pianthar aṭanga kum tam a vei hnuah he hla ropui tak, mite tan malsawmna ni ta hi a lo phuahchhuak a ni. Pathianin a buatsaihna kawngah hian hun khirh tak tak pawh a paltlang bawk a ni. Mahni nuna kan hlawhtlin ve tawhna te han thlirlet ila, a man kan pe ve fe tawh zel a lo ni. Retheihna leh tawrhna te hi miin chhel taka a paltlanga, a hneh tawh chuan, a nun thawnthu sawi nuam tih ber a lo ni tawh zawk ṭhin.
Tawrhna hmachhawn kawnga ringtute vanneihna
Rimtawngna (stress) kan tih fo hi Hans Selye chuan harsatna kan hmachhawn dan a zirin kan neiin kan nei lo thei a ti a. Zirchiangtu dang Lazarus pawhin harsatna do letna tura hmanrua kan neih ṭhat dan a zirin, rimtawngna (stress) hi a nasa in a nasa lo thei a ni a ti bawk. Thil kan thlir dan hi a pawimawh em em a ni tih a chiang a. Harsatna hmachhawntu rilru put hmang a zirin a sutkian dan kawngah pawh hmasawnna a in ang lo thei ang.
Khawvel finna hi Pathian min pek tho a ni a. Taksa leh rilru damna thlen thei khawpa inenkawlna ṭha ngaihtuah chhuaktute finna pawh hi Pathian pek a ni. Ngaihtuahna thawpik hian taksa a nghawng thei a, natna tam tak hi rilru lama harsatna rei tak lo tawrhna te hian a thlenin, a tizual thei a ni tih pawh zirmite chuan an sawi a ni. Tin, harsatna thlir dan hrisel lo chuan vuina te, phunchiarna te, a kawi zawng leh a harsa zawnga thlir tlatna te a hring a. Lungawina nun neih a harsa a, mahni tan leh mi tana pawi sawi leh nunhona tibuai khawp harsatna thlentirtu a ni hial thei a ni.
Rilru ngaihtuahna hian kan chetzia leh nunphung a kaihhruai tlat avangin kan nungchang tam zawk hi a kaihruai dawn tih kan hriat reng a pawimawh. Tawrhna chuan mihring a tichhelin, a tifing a, beiseina nung a pe zawk ṭhin (Rom 5:3-5). Miin beiseina a hloh tawh chuan nun hlutna a hre tawh ṭhin lo. Ringtute vanneihna pawh- beiseina nung min neihtirtu Pathian kan nei hi a ni a. Chu chu chhel taka kan awmtheihna bul leh tawrhna hmachhawn tura ringtute hmanraw ṭha ber a lo ni.
Kan nuna thil thleng inang lo tak tak te hi awmze neiin Pathianin a thlen tir a ni tih hi pawm phawt mai ila. A rel fel vek mai ang ti mai lovin, harsatna sukiang tura kan tih theih ve chinte hmachhawn turin kan rilru ti paukhauh ila, a takin chet chhuah pui bawk ila. Pathian malsawm theih leh phu khawpin ilo chhel ve phawt ang u. Tichuan, tawrhna chuan rahchhuah ṭha tak - chhelna, hriatthiamna, finna leh puitlinna kan nunah a rawn thlen zawk dawn a ni.
- Dr. Grace Lalkhawngaihi