NGHAK FAN FAN RAWH

Kan nunah hian thil nghah tam tak kan nei ṭhin. Ṭhenkhat chuan hna lama kaisan an nghah laiin, a tam zawk chuan hna neih hun an nghakhlel em em ve thung. Nupain fa neih an dil a, beiseina nen an thlir laiin, inngaizawng inkar a text chhan letna nghak fan fan an awm bawk. Nghah nei lo hi kan awm a rinawm loh a ni.

Ka naupan laia nuam ka tih berte zing a mi chu rollercoaster (intihhlimna hmuna chuan theih chi khat) a chuan a ni. Chuta chuang tur chuan thui tak kan intlar ṭhin a. Engtikah chiah nge ka hun a lo thlen ve ang tih hre lo mah ila, a tawpah chuan rollercoaster-ah ka chuang ve ngei dawn tih ka chiang a. Nghah man a awm hle ang tih ka hriat tlat avangin, ni sa hnuaia hun rei tak chhung line-a din kha ka inhuam ṭhin.

Ni vela lei inher hian nipui leh thlasik te, fur leh ṭhal te, favang hun nuam takte min rawn her chhuahsak ṭhin a. Heng hun bi (seasons) inthlak danglam hian kan chhehvel boruak leh kan nunphungah awmzia tam tak a nei. Tiang bawk chuan, ringtu nunah hian ‘thlarau lam hun bi’ (spiritual seasons) hrang hrang kan hmachhawn ṭhin a. Kan thil nghahte a zirin ‘nghah veng veng hun’ (season of waiting) kan paltlang a ngai fo. He hun hi thlarau nun zin kawnga hun inthlak danglam lai, kan thinlung chhungril duhthusamte leh Pathian thutiam hlawhtlinna nghah chhunga inbuatsaihna leh, thlarau lama ṭhan lenna hun, chhan nei tak a ni. Hun khirh leh hrehawm tak mai a ni bawk.

Ringtute tan chuan he hun hi Pathianin min chherna hun, insiam ṭhat hun a ni a. Kan thil beiseite, a hun taka kan chan theihna tura inpuahchahna hun (season of preparation) ṭha Pathianin min siamsak a lo ni zawk ṭhin. Kan thinlung chhungril duh zawngte kan nghah hun hi hun khawhralna a ni lo tih Pathian Lehkha thuin min hrilh a. Hrehawm leh reiin lang mah se, inzirna hun ṭha tak a ni. Kan nghah chhung hian keimahniah thuk zawk leh awmze nei zawkin hna a thawk fo ṭhin a ni.

Hetiang hun hi lo paltlang tawh, paltlang mek leh la paltlang turte vek kan ni a. Kan hun tawn mek leh kan nuna thil thlengte hi a thlawn maia kan paltlang atan Pathianin a ruat ngai lo tih hriat thar leh hi a pawimawh. Kan nuna a thil tum leh ruatte a lo thlen theihna turin vanneihna leh hun ṭha hi min siamsak ṭhin a. Inbuatsaihna hun ṭha tak niin, dawhtheihna leh chhelna nen kan nghah chhuah ve a ngai ṭhin. Tin, keimahni chauh hi hetiang hun kaltlang kan ni bik hauh lo va. Bible-a kan hmuh angin, Pathian mi huaisen ṭhenkhat, entawn tlak tak tak leh a Fapa Isua Krista ngei pawh khan, hetiang hun khirh tak mai hi an paltlang ve tho a ni –

1. Abrahama leh Sari te khan kum 25 lai Pathianin a tiam fapa pek an nghak.

2. Davida kha Saulan vawi tam tak thah a tum a. Hlau em ema awm chungin, Pathian hun ruat a Israelte lal a nih hun a nghak chhuak.

3. Joba kha hrehawm leh na tak tuarin a awm a. A nupui hialin vui tura a vau pawhin Pathianah a lawm zawk.

4. Josefa kha Aigupta ram Governor a nih hma khan, kum 13 chhung saltanna leh lung in tangna a tuar chhuak.

5. Mosia kha kum 40 chhung zet Midian thlalera beram vengtu hna a thawh laiin, Pathianin Israel fate Aigupta ram ata hruai chhuak turin a ko.

6. Nova khan, thuawih leh dawhthei takin, kum 120 chhung tuilet nghakin lawng a tuk.

7. Lal Isua ngei pawh khan kum 30 a tlinin a rawngbawlna a ṭan a. Khami hma zawng khan temple-ah Pathian thu zirin, inserh hrangin, a lo inpuahchah lawk a ni.

He ‘nghah veng veng hun’ kan hman mek lai hian, awm awla lunghnur mai tur a ni lo va. Thlarau Thianghlim kaihhruaina nena mahni infuih nawn bakah, kan tih ve tur leh tih loh turte a awm –

1. Beiseina leh rinnaa inkhalh kal – Kan hmuh theih reng beisei hi beiseina a ni lo va, kan hmuh loh chu beiseina nen nghak fan fan tur kan ni (Rom 8:24-25). Tin, hmeichhe thi put damlo Isuan a tihdam thuah khan, Amah Isua Krista kan rin chin zelah hian a thiltihtheihna kan hmu ṭhin tih a chiang hle a ni (Luka 8:43-50).

2. Lawmna a khat rilru thianghlim put – Isua Krista neitu leh zuitute tan nun awlsam, nun hahdam, hlim leh lawmna hlira khat hi tiam kan ni hauh lo. Isua kan neih avang zawkin, thil engkimah – hrehawmah leh tuarnaah pawh, a phen a malsawmna leh lawmna tur hmuh thiam theihna thinlung min pe zawk a ni (1 Thessalonika 5:16-18).

3. Bang lova ṭawngṭai – Engkimah ṭawngṭai leh dilin, kan thinlung chhungril duhthusamte chu Pathian hnenah thlenin, hlan zel tur tih a ni (Philippi 4:6). “Engati nge Lalpa?”, tih aiin “He hun chhung hian eng nge min zirtir i duh?” tiin, zirtir theih thinlung dilin ṭawngṭai ila. Kan thil beiseite kan nghah chhung hian, thil tawn hriat leh mahni inzirna hun ṭha min siamsak hi a lo ni zawk fo. Tichuan, a malsawmnate kan dawn hunin, kan lo dawnsawn thiam leh hman ṭangkai lehzual theih nan min lo buatsaih ṭhin zawk a lo ni.

4. Faka inthawina (sacrifice of praise) hlan – Kan ṭawngṭai chhana a awm hnu emaw, thil ṭha kan dawn hnu emaw, kan thawh rah kan seng tawh hnua Pathian kan fakna hi inthawina ni tawh lovin, lawmthu sawina a ni. Faka inthawina awmzia chu, khua a la thim vek a, kan tanna kulhte pawh a la nghet vek a, hmuh theih lama thil inthlak danglam kan hmuh hmaa Pathian kan fakna hi a ni. Paula leh Sila te khan, an lung in tanna hmunah, zan laiin Pathian hnenah ṭawngṭaiin fakna hla an sa a. Anmahni ang khan, kan nuna hun thim leh beisei bo ber kan paltlang lai pawhin, Pathian hnena faka inthawina hlan hi kan tih makmawh niin, min beisei bawk a ni (Hebrai 13:15).

5. Awmna hmuna rawngbawl – Thil lo thleng tur kan nghah hun chhung hian kan lo chawl der der tur a ni lo. Kan nun hi ‘pause button’ lo hmet ve tawp tur kan ni lo bawk. “Ka hun tawn mekah hian eng angin nge Pathian rawng ka bawl ve theih ang?” tih ngaihtuah mai lo va, a taka nunpui a, mi dangte fuihtu leh an tana malsawmna lo nih hi kan tih theih a ni. Pathianin thil lian zawk min hlan hmain thil tenauah rinawm turin min ko hmasa a ni.

6. “One day at a time, Sweet Jesus” – He hla phuahtu hian hun lo thleng tur, hriat lawk loh ngaihtuah buai lova tun huna chen a, vawiina hnathawh ngaite theihtawpa ṭhaa thawk thei turin Pathian hnenah taksa leh thlarau lamah chakna a dil a. Hetiang hian, nitina malsawmna kan dawn, a te ber thlenga ngaihlut leh, naktukin thilmak a rawn chhuahpui tur hmuh tuma lo nghah tluka hlu leh mawi a awm lo.

7. Mi dang nena intehkhin loh – Mi tin hian hun te te (timeline) kan nei a, kan nun leh timeline-te hi mi dang nena inteh tur a ni lo. Kan hun chu Pathian remruatah a lo thleng ve ngei ang tih ring chungin, mi dang lawmnate, hlawhtlinnate hi thinlung takin lawmpui ang u. Hei hian Kristaah kan inlaichinna a tinghet lehzual a, itsikna leh huatna lak ata min venghim ṭhin.

Bible-ah Pathianin a mite hnena thutiam tam tak a pek kan hmu. Heng hi thutiam mai ni lovin, thilpek ropui leh hlu takte an ni bawk. Pathianin min hmangaih em avang leh kan chunga a rinawm em avanga heng thutiam thilpekte hi chang thei kan ni. Nimahsela, heng ro hlu tawng baw tur hian Pathian kan rin tlat a, kan hnaih a, a duh zawng kan tih a, hun hrehawm leh harsa tak paltlanga kan nghah a ngaih chang a awm.

Kan nun hi kan duh ang leh mihring mihrinnaa kan lo duan ang thlapa a kal loh chang a tam hle. “Pathian hi ka lakah hian engati nge a ngawih reng?” emaw, “Lalpa, a va rei tawh em!” tih vawng vawng chang a awm fo. Kan nghah Pathian hi kan nghak thlawn dawn lo tih ring ngam ila. “Lalpa chu amah nghaktute tan a ṭha a, amah zawngtu tan chuan,” tih a nih kha (Ṭah Hla 3:25). Kan tana Pathian hun ruat a lo thlen ve meuh chuan engmahin a dalin a dang zo dawn lo. Lunghnual mai lovin, Amah nena inzawmna nghet leh dik tak neia kan nghah phawt chuan, Pathian thutiam hlawhtlinna leh malsawmna tinreng changin, kan rin leh kan beisei aia sangin min chawisang zel dawn a ni.

“Lalpa nghaktute erawh chuan an chakna chu an siam ṭha leh ang a; mupuite angin thlain an thlawk chho vang a, hah lovin an tlan ang a, chau lovin kein an kal ang.” (Isaia 40:31)

- Lalngaihawmi Sailo