Written by
- James Miahlung

Rev. Nichols Roy (Father of Sixth Schedule) Hmathlir

India ramin kum 1947-a British sawrkar awpna lak ata zalenna a hmuh a, ram danpui (Constitution) duan a nih khan Khasi tlangval, Rev. JJM Nichols Roy, khatih hunlaia Assam Province sawrkara Minister nihna chelh mektu chu constitution duang tura din, Constituent Assembly-ah member a ni ve a. Assam Province hnuaia tlang mi (Hill Tribe) te chu anmahni remhriatna (Wisdom) hmanga inrelbawl a, phaia cheng, hnam lian leh fing zawk (Plain People) ten an chim ral lohna turin India ram danpuiah anmahni venhimna dan ruangam (Provision) khung luh a nih theih nan, Rev. Nichols Roy hian theihtawp a chhuah a ni.

Kum 1949 September thlaa Constituent Assembly ṭhukhawmin Assam Province-a cheng tlang mite tana inrelbawlna hran (Local Self-government) din a ṭul nge ṭul lo tih chungchang a chai lai hian member ṭhenkhatin, Northeast tlang mite tana a hranpaa inrelbawlna hran duan chu ṭul an ti lo hle a. India ram aṭanga inlak hran tumna, ram inpumkhatna tichhe thei thil angin an ngai hial a ni. Rev. Nichols Roy ngei pawh hian mi mal angin beihna leh sawiselna a tawk nasa hle. Amaherawhchu, Sixth Schedule duh lotute sawiselna leh hlauhthawnnate chu thiam taka hnialkalh zelin, Constituent Assembly member ve tho Assam Province Prime Minister, Bordoloi leh Chairman, Dr. Ambedkar ten a ngaihdan an ṭawmpui tlat avangin sawiselna tam tak karah Sixth Schedule chu India ram danpuiah seng luh a ni lo ve ta a ni. Ram danpuiah Sixth Schedule telh ve a nih theihna tura a thawhrimna leh inpekna avang hian Rev. Nichols Roy hi mi tam tak chuan “Father of Sixth Schedule” tih in an ko hial a ni.

Rev. Nichols Roy hmathlirah chuan Assam Province hnuaia tlang mi (Hill Tribe) te chu tu awpbehna hnuaiah mah la awm ngai lo, hmasang ata tawh khawtual rorelna (Local Self-government) mumal tak lo nei tawh ṭhin, an hnam ziarang leh nunphungte pawh phaia chengte nena kawng tam taka inan lohna a awm a ni a, an hnam ziarang (Culture) a him a, an aia fing leh chak zawkten an chim ral loh nan a hranpaa an inrelbawl theihna tur dan siam a ṭul a ni.

Sawrkar laipui ruahmannain India ramin zalenna a hmuh aṭanga kum 75 a tlinna lawm mek a ni a. Tun hnaia Northeast India-a Sixth Scheduled hnuaia din Autonomous District Council (ADC) te kal dan enin, Rev. Nichols Roy leh mi dangten harsatna hrang hrang kara an sual chhuah ADC te hi India ram danpui duangtute duhthusam angin a kal ta lo em ni tih zawhna a awm thei ang. Tin, ADC chu hnam lian leh changkang zawkten hnam tenau zawkte an chim ral loh a, an hnam ziarang, ṭawng leh nunphungte a him theihna tura din a nih sih chuan, chhim lam ADC pathuma hnam chak lo zawkte ṭawng, nunphung leh hnam ziarangte chu a him tur a ni a. Hnam ziarang (Ethnic Identity) humhalh hi Sixth Schedule tum bulpui ber pakhat ni pawhin a lang.

Lai (Pawi) ṭawng ral mek humhalh duhtu pawl pakhat, Save Laihoh Movement, Lawngtlai buatsaihin ni 25, October 2022-ah khan DC Conference Hall, Lawngtlaiah a vawi khatna turin chhimlam ADC area, tun hmaa Pawi-Lakher Region tih ṭhin huam chhunga a Zo-hnahthlak (Kuki-Chin Family) ṭawng ral thei dinhmuna ding mek (Endangered Languages) chi hrang hrang–Lai, Mara (Lakher), Pang, Bawm, Zyphe (Vawngtu) leh Tlanglau (Lau) te dinhmun leh hmalak zui dan turah inrawnkhawmna (Consultative Workshop) neih a ni.

He workshop-ah hian ADC Area-a Zo-hnahthlak ṭawng chi hrang hrangte chu Lusei (Duhlian) ṭawng ṭhang chak tak karah a hmangtu an tlem zel thu leh tun aia nasaa humhalh hna thawh a ṭul thu te, Lai leh Mara chauh ni lo ṭawng dangte pawh Primary Level aṭanga zir a nih theihna tura hmalak a ṭul thute sawi chhuah a ni.

Sumdawnna chungchang tlem sawi kai ila. Siaha leh Lawngtlai khawpui kan thlir chuan vai sumdawng dawrkai an kat ta nuk mai. Mizoram District Capital dang zawng aiin ADC Area Headquarters-ah vai an zalen niin a hriat. Trade License chungchangah hian tlawmngai pawlte pawhin hma an lo la tawh ṭhin a. Amaherawhchu, vawiin thlengin dan lova Non-tribal (Vai) sumdawng hi an la tam hle. ADC ten an Area huam chhungah sumdawnna khuahkhirh (Regulate) turin thuneihna zau tak an nei a, ram leh hnam him nan hma an lak zel beisei ila.

Northeast tlang mite’n an aia hnam fing leh chak zawktea innghat lova anmahni remhriatna hmanga an inrelbawl hi Sixth Schedule sual chhuaktu, Rev. Nichols Roy-a ngaihtuahna leh suangtuahnaa lang lian em em pakhat a ni. Tuna Mizoram leh State danga ADC te kal dan hi Rev. Nichols Roy-a hmathlir nen a inpersan viau ti ila kan sawi uar lutuk lo mai thei. Lalna leh thuneihna itna, sum leh pai thiltihtheihnate avangin ADC-ah sawrkarna chelhtute an inthlak fo va, mipuiin an aiawha an thlan tlin (MDC) ten Party pakhat aṭanga party danga insuan an hreh lem lo bawk. Hengte avanga a tuartu chu ADC Area-a cheng mipuite bawk an ni.

A leh lamah, mi tam takin ADC an beisei dan hi a dik tawk lo ve ṭhin bawk. ADC te hi Local Bodies leh sawrkar Agency/Department dangte anga hmasawnna (Development) Project te buaipui a, chhiah (Revenue) te pawh hai lut chur chur tura beisei chi an ni lem lo. Sixth Schedule lo pian chhuah dan enin ADC te hi Developmental Agency ai mah chuan hnam tlem zawkten an hnam ziarang leh nunphung vawng nung a, anmahni remhriat ang anga tualchhung sawrkar an dinna tur hmanrua a ni zawk mah niin a lang.

Development Project te, thuneina sang zawk (Direct Funding leh adt) te leh sawrkar Official Function-a thlan tlinte dinhmun (Protocol) siam remte pawh thil ṭul lo chu a ni hauh lo. Chutih rualin, Father of Sixth Schedule, Rev. Nichols Roy-a duhthusam leh hmathlir anga ADC Area-a chengte hnam ziarang leh nunphung (Ethnic Identity) a him em tih erawh ngaihtuahnaah lian ber zawk se a duhawm hle ang.

- James Miahlung