WINE RUIIN AWM SUH U (Chumi ah chuan in sum lohna a awm si a)
Tuna sawrkar kan hrawn mek hian inthlan dawn campaing auhla-ah zu zawrh phalna tih tawp hi an hmang a nih kha. 2018 MLA inthlan chu Congress-in zu zawrh an tlakpui a, MNF-in zu zawrh tih tawp an tlinpui tih hi mi tam tak ngaih dan a ni. A dik thui viau ang. Zalen taka zu zawrh a nih chuan ramin nasa takin a tuar a, hmeithai an pung a, pa nei lo an pung a, chhungkaw tam tak an rum a, mi tam tak an thi a ni. Zu zawrh khap a nih hian zu a awm ta lo tihna ni lo mah se, a zalen lo hian ṭhatna thui tak a nei.
Zu zawrh khap a, zu (grape wine) siam phalna pek hi... Kan ram hruaitu Cabinet Meeting chuan zu (grape wine) siam phalna Champhai leh a chhehvela grape chingtute hnenah a pe. Chu mai ni lovin a hralh chhuahna kawngah pawh theihtawp chhuahpui a tum hian ngaihtuah tur a ti tam hle mai. Tun hma deuha grape wine an siam kha alcohol contain chu 7 percent niin an sawi a, chu chu Beer tluk vel nia sawi a ni. Kan hriat thiam dan ber chu, min tirui theitu, pangngai lova min siamtu niin kan ruihpui nasa tih hi a ni.
Hman deuh khan Saitual khaw daiah Chini siamna factory ropui tak an din a, a hmuh nawmin entu pawh an ṭhahnem hle. A sir kil khatah khan ft 24 bial vela zau, Ft 8 vela thuk cement concrete a siam tanky-ah chuan futui ek chhia a tling lung mai a, Chawngzawng thi nen, Sazu thi nen, Laiking thi nen a in chawhpawlh phuan buah mai a ni. Chu futui ekchhia chu eng atan dang ni lovin Rum (zu) a siam tura an buatsaih a lo ni reng mai. Kha chini khawl kha hlamzuih lovin la awm zel se chuan Saitual khua, Kristian khua kan tih chu zu siamna hmun pui a lo ni reng mai dawn a ni.
Khawiah nge an zawrh chhuah ang?: India ram state hrang hrangah hian zu (wine) siamna factory a awm a, chung factory te chuan a hralh chhuahna tur chung changah sawrkar nen inremna (MoU) an ziak a, chu chu label-ah tarlan a ni ṭhin. Entir nan, 'NOT FOR SALE IN KARNATAKA' tih a nih chuan Karnataka state a siam pawh ni se an state chhungah chuan hralh phal a ni lo tihna a ni an ti.
He grape wine (zu) hi 'NOT FOR SALE IN MIZORAM' an ti ve dawn a nih loh chuan zu zawrh phalna permit titawptu khan midang hnenah zu zawrh phalna a pe leh si dawn a nih chu! Phalna neiin a ken tel tur chu he grape wine phenah hian sapzu kan tih mai hi nasa takin a in phum ru dawn tih a chiang a ni.
Kohhrante hian engtin nge kan tih danw le?: Tuna an wine siam an zawrh chhuah tur hi a alcohol contain chu 10 percent a nih thu chanchin tharah kan hmu. Kan rawngbawltu, KTP, KPP, SS zirtirtuten lo rui se engtinnge kan tih ang?
Sawrkarin siam leh zawrh phalna a pek a nih avangin lo dodal theih a ni si lova, kan in ang a, kan rui ngei dawn mai. Duh thawh deuhten thil dang nen chawh pawlhin an in ve bawk dawn. Wine ruiin awm suh u, chu mi-ah chuan insum lohna a awm si a, tih a nih avangin rui tham lova in chu hre thiamin, rui chunga thuhril te, rui chunga naupang Pathian thu zirtir te, rui chunga inkhawm hruai leh zai hruaite chu kan khap loh chuan kan buai vek dawn.
Thikthu ti chhe bik kohhran nih lah chu member chan a hlauh awm dawn bawk si. MKHC (Mizoram Kohhran hruaitute committee) te hian inang tlanga kan kal dan tur ngaihtuah rang se a va ṭha em.
Grape wine leh a kaihhnawihin a ṭha lo zawnga nghawng a neih theih dan leh kan buai zui theih dan kan sawi hian Champhai leh a chhehvela grape chingtute ka dem ngawr ngawr a ni lo, chintirtu awma ching an ni. Ramin a lo chhiat pui ta viau a, a mawhphurtu zawngin a chin tirtute han mawh chhiat dawn ila an ni hian zu (wine) siam nana chintir kan ni hlei nem an tih chuan a buai zo leh vek dawn si.
Rorelna ni hnuhnunga chin felah khekin, ruihhlo leh a kaihhnawih tel lova hmasawnna kawnga min kaihruai theitu tur ram hruaitu dilin ṭhahnemngai takin i ṭawngṭai zel phawt zawk ang u.
- PC Muankima Saitual Mizoram