THINGPUI NO KHAT
MLA inthlanpui a hnai leh ta a, ‘pawn lam pawlitik’ thawm thangva a ri ring leh dawn mang e. He ram hian ‘pawn lam pawlitik’ ni lovin, ‘chhung lam pawlitik’ hi a mamawh zawk si!
Nia, thingpui hang no khat chauh pawh hi a pawimawh!
Han hawi vel teh, han en vel teh. He ram hian Facebook leh Whatsapp tih vel duang a hmelhriat ve ta. Social media te hi a va ṭhain a va ṭangkai hlawm em! Hman ṭangkai dan tur kawng tam tak a awm laiin, a ṭangkai lo zawng leh a ṭha lo zawnga hman dan kawng a bak chuk bawk. Social media hi aia upa zah loh zirna, ṭawngkam mawi lo leh chaltlai zirna, ṭawngkam dengkhawng leh uchuak zirna atan kan hmang ta ni hial hian a lang a, a va pawi em!
Mizo hi hnam hawihhawm, hnam rinawm, aia upa zah hnam leh mi tlawmngai tak kan ni kan ti ṭhin a ni lo’m ni? Pawlitik kal sual vang te, sakhaw inzirtirna fuh tawk lo vang te, sikul leh kohhran lama kan tih tur kan tih tawk loh vang te, tlawmngai pawl hrang hrangte ke chheh rualrem lo deuh ṭhin vang te leh, hnam dangin min chiahpiah nasat tak vang tein, kan Mizona, kan rilrua dikna leh rinawmna kha a lo dal ta hret hret pawh a ni maithei e.
A ṭha lam kawng chu a chho a, kal a harsa ṭhin. A chhe lam kawng chu a chhuk a, kal a awlsam avangin, kan thinlungah ṭhatna aiin ṭhat lohna a ṭhang chak zawk pawh a ni maithei. Han hawi vel ila, mi dik leh rinawm, mi hawihhawm leh phungthlute aiin, mi dazat leh phakar, mi hawihhawm lo leh mihringpuite zahderna pawh nei lo an tam ta viau mai.
Thil lianpui chauh hmu thiam chuan thil tereuhte a hmuh ṭhelh fo. Hmasawnna leh changkanna te hi thil lianpui aṭang chauha teh tur a ni kher lo. Thil te tham te te, mi nazawngin an hmuh thiam loh aṭang pawha teh ngai a awm fo. Mi tu emaw chu London-ah te, Paris-ah te, New York-ah te zin fo mahsela a rawn hawn azatin kawngko behchhana a zun tur tur ṭhin chuan a changkanna chu a tenawm lamah a kal ṭhin.
Mizo nunah chuan thingpui hi a pawimawh viau mai. Inleng chhia ṭha kan neihin kan leklam ber leh kan lo lawmna hma theh chu thingpui a ni ṭhin. In pui sang kai manah thingpui sen hang tal kan in in tir hram hram ṭhin. Chu chu hmanlai aṭanga tun thlenga tih dan mawi tak kan neih a ni. Chaw ei laia mi rawn chuangkai an awm pawhin, “E, rawn kil ve rawh khai” kan ti ṭhin.
Ni e, ‘sem sem dam dam, ei bil thi thi’ ti thin hnam kan ni.
Tunlai hunah erawh zawng, thingpui hang no khat lek pawh inlengte chhawp phal lo leh lum phal lo kan tam ta lua em? Mahniin kan in reng laia lo leng lutte pawh pek ve kha kan bat a ni ta lovin kan hria em? Kan thingpui lum sain a daih dawn lo a nih chuan, kan in ai kha kan inlengte kan in tir mai ṭhin a nih kha mawle - Mizote chuan.
Kha thingpui hang no khat lek khan Mizo hi tunge a nih a entir ṭhin a, kha thingpui no khat lekah khan Mizo ze mawi a lang ṭhin a, kha thingpui no khat khan kan inhmangaihna te, kan induhsakna te, kan inlainatna te a lantir ṭhin. Chu chu kan nun a ni a, kan culture a ni a, kan tradition a ni a, kan identity a ni bawk.
Kha thingpui no khat khan kan rilru chhungril a lailang a, duham lo, pamhmam lo, mahni hma sial lo kan nihna a tilang ṭhin. Ka neih ang hi miin nei ve se, ka chan ang hi chang ve se, mi an rilṭam laia kei ka puar bik hi a dik love tihna nun a keng tel ṭhin. Chu Zo nun ze mawi chu, thingpui no khat lek pawh inlengte kan lum duh tak lohna nun hian, he ram ata hi thlipui ang main a len bo palh ang tih hi a va hlauhawm ṭhin em!
Chhung lam pawlitik a pawimawh e.
- Ṭhuamtea Khawlhring