Tihtauh (moral reformation)

Pa pakhat chu an kohhran biak in sak dana a lungawi loh avangin a inkhawm duh tawh lo va, zu te a in luih phah hial a. A inkhawm duh loh leh a zu in chhanah an kohhran upate a puh a ni. A awmzia chu, ngaih pawimawh a hlawh tawk lovin a inhria a, a thil tih ṭhat leh a thawh hlawk ve ṭhinzia (inkhawm leh hnatlan) kha an hriat theih n^n thil ṭha lo (inkhawm loh leh zu in) hmangin (titau-in) a entir a ni.

Titau awmzia: Fate hian an thil ngen a hlawhtlin loh chuan an titau mai a. Naupang rilruah chuan: Tlei taka kan awm hian chhungte an lawm a, kan tlei loha kan ṭah vak vak hian an buai ve a ni tih kan hria a, kan duh a hlawhtlin theih n^n kan titau a, kan ṭap vak vak ṭhin. Chhungte ruala chaw kan ei ve ṭhin ringawt te hi tiṭha tawk niin kan in hria a, kan tih ṭhat entir n^n (titau-in) chaw te an ei duh lo ṭhin.

Nupui titau te pawh hian an pasalte bula an awm hi an tiṭha tawk tih entir n^n an tlan ṭhin. A pasal t^na a hlutzia hi a pasalin hria se a ti a ni. Unau zinga naupang ber hian tihtauh an ching zual. Tihtauh awmzia ni ta chu “Kan ṭhatna entir n^n thil ṭha lo kan ti,” tihna a ni ber.

Tihtauh chhan: Tih tauh hi naupang zia a ni a, patling pui si tihtauh ching zet an awm. An rilru a puitling tawk lo tihna a ni ber. Ngaihsak lehzual phut vang tea titau ṭhin kan ni. ‘Ka duh anga an tih loh chuan an t^na ka hlutna leh pawimawhna hi an hriat chhuah ve ngei theih n^n ka tih ṭhin hi ka ti tawh lo vang’ kan ti a, kan titau ṭhin. Tih tauh hi mahni ṭhatna leh pawimawh vena entir tumna a ni a, chapona a ni.

Thil tih ṭhat entir n^n thil ṭha lo kan hmang a, sual a ni. Kan duh angin thil hi kal se kan ti a, kan duh anga a kal dawn loh ai chuan min ngaipawimawh lote chuan buaina tawk ve mai rawh se kan tih vanga titau kan ni fo; mahni hmasialzia a ni.

Mi hnawksak nihna: Titau ṭhinte hi koh­hran, tlawmngai p^wl leh party t^n an hnawksak phian zel. An lo thawh hlawk ve ṭhin phei chuan an mitmei ven reng a ngai ziah a, titau ṭhinte bulah ngaih a ngam lo. An pawi sawi palh hlauhawm si, tihlawm tum ruk reng ngai si te hian thawhhona boruak ṭha an tichhe fo mai. Chu vangin, kan duh dan ang veka thil a kal loh pawhin tihtauh hi chu sim hmiah ang u. Sualna, chapona, mah­ni hmasialna vanga titau kan ni si a.

Tih tauh loh tur tih vanga thil sual pawh en liam mai mai tur tih lam a ni chuang lo. Thil dik leh dik lo tehna tur dik lo thei lo Baibul chuan ‘sual ngamin awm suh, ṭhatnain sual ngam zawk rawh’ a ti a. Kan ngaihdan leh duh dan hi a ṭha zawk a nih pawhin a hlawhtlin n^n leh mi dang kar chhuah n^n thilsual ti (titau) kher lo ila. Kan thil ṭha tih hmangin (titau lovin) mite chu hneh kan tum zawk tur a ni ang. Chu chu ṭhatna hmanga sual ngam dan, puitling zia a ni.

- Lalmuanzova Khiangte