RAMMU LEH RALVENG

Rammû chu râl do tura chhuak tihna a ni a. Hmanlai chuan khua leh khua an indo ṭhin a. An hmêlma te chu leido khua tia sawi a ni a. An leido khua bei tura an chhuah hian kawng lakah ramhnuaiah te riah a ngaih châng a awm a. Râl do tur an nih avangin mutbû ilo an keng vakin a rinawm loh a. An do khuate a hlat phei chuan zan tam an thang thei. 

Chutianga chhâwl­buk fahran pawh zâr loa ramhnuaia riak mai maia râl va do an nih avang chuan rammû an ti a ni. Nau awih hlaah pawh, “A khi a’n khian rammû an kal dial dial e, ka nau-i pa tel ve maw, râl that ve maw” tih a nih kha.

Amaherawhchu, an leido khua chu khaw hnai tê a nih chuan zan riakin an thang kher lo thei a, zing varṭiana thawk chhuak kha mi lu khaiin chawhnu lamah te pawh an haw leh hman ve thei tho. Chutiang, zan khat pawh rama riak lo chu râl do pawh ni se ‘rammû’ hming an pu lo mai thei. 

Mahse, mi lu an lak chuan an hlutna a nêp chuang lo. Rammû awmzia sawi fiahna atan kan han hmang mai chauh a ni.

Chhak leh thlang indo lai pawh khan Tachhip khuain Ruan­zawl khua an rûn a, Chhingpuii lu an tan a. Khami tum te khan zan riaka thawk chhuak niin an lang lo. Khaw inhnaih te, zingkara thawk chhuak chawhnu lama mi lu lâm hman an ang riau a. Khatiang kha chu rammû an ni lo mai thei e, kawnglaka ramhnuaia mu lo na na na chu rammû tih thu a awm si lo.

Tun hma chuan khua hi an hung a, kulh an ti a, chutah chuan râl vên bûk te an siam a, râl an lo kal thulha lo hmu hmasatu tûr an ni a. Râl lo kal leh lo kal loh an thlithlai reng a, an vên taka chu khua, mipui te zawk a ni. Chûng chu ‘râlvêng’ tia sawi an nih rualin ‘râl vêngtu’ tih pawh an ni tho.

Miin râl an vên chuan an ram chin leh chin loah an duty a ni. Hlauhawm a hnai emaw, hnai lo emaw, anmahni leh mi dangte himna atan an duty a; rammû an ni ve lo.

Tunlai hian kan ram china ram ri vênga awmte hi ‘rammû’ ti tâwk an awm ṭhin a, hei hi a dik lo deuh em âw tih tur a ni a. Rammû leh râl vêng inan lohna chu:

1. Rammû chuan râl an bei a; râlvêng chuan khua/ram an vêng 

2. Rammû chuan mahni ram/khua kal­sanin hmêlma ram an dâi a, râlvêng chuan mahni ram chinah awm hmun khuarin mahni ram/khua an veng. 

Mahni khuaah te, mahni ram chhûngah te an rammû ngai lo a, rammû tur chuan hmêlma ramah va chhuah a ngai a ni. Chu chu rammû kalphung a ni. Mahni rama hmêlma rawn lût tûr lo vên emaw, an rawn lût tûr lo beih emaw, rawn lût tawh sa lo beih emaw hi rammû a ni lo. Hmêlma rawn lut tur lo veng chuan ‘râl a vêng’ a ni a; a lo lût tûr lo bei emaw, a lût tawh sa nena inbei emaw an nih chuan ‘râl bei’ an ni mai a, rammû an ni chuang lo.

 

Mahni inah mi­khual kan ni lo ang deuh hian mahni ramah a rammût theih loh a ni mai awm e.