Written by
R.Zomawia

Hawihhawmna hi tur hlauhawm tak a ni

Mi hawihawm tak bula awm chu a nuam a, hlimna min pe a, mite bula kan sawi dan chuan “A hawihhawm a, a bula awm a nuam asin aw! Mi hriatthiamna a ngah bawk si..” kan ti a. Mihring nuna hawihhawmna mawi tak sawi tur a tam laiin lehlamah chuan he hawihhawmna hian mualphona ruamah min hnuk lut thei si a...

Hawihhawmna nun neitu chu mite a tithinrim meuh lo va, an hawihhawmna nun chuan tuikhurhlu-ah min luhpui chang a tam a, chutah chuan midangte tana ṭangkaina a sem chhuak mawlh mawlh ṭhin a, hawihhawmna chuan midangte nun a tihlim ṭhin a, Christian nun nena inhmeh tak pawh a ni. Heti khawpa mi pawisawi lo, mite pawhin an fak mawlh mawlh ṭhin hawihhawmna chhung pawh hi a lo fai bik vek lem lo va, hawihawmna nunah hian midang an tawlhthlu fo a, hriat loh lamah nun kawngsual an lo dai ve fo ṭhin tih hi kan ngaihtuah tamin ka ring lo ringawt a, tlem in sawi teh ang:-

Hawihhawmna dikin min tithinrim lo, mah se! :- Mihringa pawimawh ber chu kan rilru put hmang hi a ni. Khawvela cheng mihringte hi kan rilru a dik loh chuan kan chenhonaah pawh kan buai ṭhin a, buai tihah pawh midangte tana hnawksak siam thiam riau te, midang va tihchhiat te, mahni hmasial luat avanga midangte nena innghirnghona lo piang te a huam vek a ni. Rilru dik loh avanga buaina tam tak lo chhuak ṭhin hi a pawi a ni. Hawihhawmna hi a pawimawh a, mahse, hawihhawm zawng zawng hi an rilru a ṭha vek chuang lo. Rilru ṭhatnain a rawn sawr chhuah hawihhawmna a awm a, pawnlang hawihhawmna a awm a, midang hmuha fel tum em em, chhungril kha tak hawihhawmna a awm a, mahni dinhmun rem fel tumna hawihhawmna khawvelah hian ‘mahni hmasial hawihhawmna’ hian min chenchilh tam berin a rinawm.

Mahni ṭanghma hai chhuak thiam riau, miten amah an rin lem loh tak te, an kalna zawna thiltithei riau nia kan hriat, tluk loh ena kan en si, a ruk taka kan ngaihsan lem loh te hian nun kawng kan zawhnaah hian kan hmaah an tlan ṭhin a, kan tluk lo hle ṭhin. Chung mite chuan mi pangai tih theih loh nia kan hriatte an ti kaw duak duak a, ‘mahni tana chakai khawrh’ an thiam a, mite neih loh an nei thei a, thil an tihtheihna zawnah chuan “A hawihhawmin a fel a, mi hneh dan a thiam riau” kan ti leh mai ṭhin a ni. Mi rilru dik leh mi fel, hawi harh zau tak te bula awm chu a nawm dan a dang bik, a chhan chu hawihhawmna dik an neih miau avangin tumah a tithinrim ngai lo. Mahni hlawkna tur atana mi hawihhawm tak, hawihhawmna a thehdarh thiam avanga hlawhtlinna pawh midangte aia kal chak bik te nunah hi chuan mi zawng zawng an ti lawm ngai lo, mite nuihzat leh tukkhum lamah miten a ṭha lo zawngin an rel duh phian lawi nia...

Hawihhawmna dik lo dawngtu a hak bawrh bawrh...:- Mi pakhat chuan “ Saw nu saw a a hawihhawm bawk a, a hawihhawmna a hmang thiam riau, thil a tithei teh a nia aw” tiin a sawi. Hawihhawmna thiltithei hi chu a awm ve rengah kan ngai mai thei, mi tihlawm dan an thiam a, mi pawi sawi aiin an hawihhawmna khan midang a tilawm ṭhin a ni ber mai. Mi ṭawng tlem tak, biak huphurhawm tak, biak chhun pawha a rul tawk chauha chhang ṭhin ai chuan mi biangbiak thiam tak, hawihhawmna lantir thiam riau te chuan midang an ti lawm thiam. Office-ah thiltithei deuh han dawr sela, midangin an sut tlang theihlohna hmunah pawh an sutlang leh mai ṭhin a ni. Mi thiltithei tak, mi ṭhenkhatin mi dik nia an sawi ve ṭhin, mi pangai tana dawr huphurhawm tak chu mi hawihhawm tak, ṭawngkam pawh ui miah lo chuan chu mi chu a dawr ta a, dan baka tih theih loh a ngaih kha a dawrtu hawihhawmna ṭawngkam liam a dang zo lo va, a tawlhthlu ta a ni. Mahni hlawkna atana mi biakbiak thiam tak, hawihhawm tak ni sia miten an sawi, thiltithei nia an sawite hi an hawihhawm mah mah a, dan baka an thiltihtheihna kha chu a dik miah lo a ni.

Hawihhawmna dik lo hmangtu hnen aṭangin mi tam tak chu a tawlhthlu ṭhin a, a nghawng lah rin ai takin a lo na phian duh a, a tuartu chu hawihhawmna dik lo dawngtu kha a ni ta mai ṭhin a ni. Kan ramah hian hetiang mi bik hi kan ther fur ni mai hian a hriat ṭhin. Politics tualzawl-ah han lut ta ila, lalna duh avanga mi hawihhawm tak hi kan tam viau ta ve ang. Sum leh pai dik lo taka la lut ṭhin te, sawrkar hnathawk kher loah pawh hian thiam taka hna lian pui pui hmu ṭhin hote zingah pawh hian he hmanrua hman avanga diklohna rawn chawr chhuak ta hi hriat tur a tam a rinawm. Mahni hmasial thiam riaute hian hawihhawmna dik lo hi an nei riau zuk nia, thiltitheiho bulah thiam takin nungchang mawi awm fahranin an thiam thil an han inti parh vel a, ṭawngkam an ui lo va, nelawm takin, hawihhawm takin an theihna zawng zawng an han hman chuan an duh an hmu mai ṭhin.

Thuneihna ṭhuthlenga ṭhu khan engmah reng a ngaihtuah tawh lo va, hawihhawmna dik lo taka rawn chelektu khan a thunun der tih reng a chhut pha tawh lo, dan lo angin thiltih a lo awm phah fova, mipui rawngbawltu an nih lek phei chuan a tawpah mualphona in a rawn nang ching nge nge ṭhin. Hawihhawm luat tuk avanga mahni hmasialho thiltihah hian mi tam tak chu kan hak bawrh bawrh ṭhin a ni ber mai.

Hotute bula tlaktlum tum mite hi mi hlauhawm tak an ni...:- Mihring inang lo tak tak karah hian hnawksak ru em em mai chu hotute bula tlaktlum tum reng mai, tlawn huam huamho hi an ni. Office hnathawhnaah a ni emaw, ram hruaitute lo tlawn huam huam tawk te, eng pawlah pawh hetiang mizia ṭha lo tak nei hi an awm ṭhin. A nihna dik takah chuan hetiangho avang hian ram pawhin a chhiat phah. Miin thiam taka thuneitu bula a hun a hman heuh heuh chuan a tum a hlawhtling mai ṭhin. Mahni hmasial taka hotute tlawn

ṭhin zingah hian an tlawn hlawh man chu a inang lo nuaih thei ang. Ram hruaitu lu tlawn thiam chuan a thiltihtheihna a lian deuh ang a, chutiang bawkin midang pawh an thiltihtheihna a dang nuaih thei a ni. Mahni hmasialho thiltih avang hian dan anga kalna ngei ngei turah pawh dan lova kal a awm phah ṭhin a, dik taka thiltihna turah duhsakna avanga dikna sira hnawl mai takte tam tak hmuh tur, hriat tur a awm ṭhin. Ram hmasawnna tur tam takah he thiltihtheihna dik lo tak avang hian ṭhuanawp ta a awm nual thei bawk a. Hawihhawmna mawi tak nia lang si kha hawihhawmna chimawm tak a ni thei tlat a ni. Midang nun pawh nasa takin an hliam phah thei a, thawhhona kawngah pawh phurlohna a thleng thei bawk a ni. Hotu ber tuin emaw a thunun tlat anga a lan tawhna reng rengah thawhhona hian chhungril a ei chhia a, a pawi em em a ni. Ram hruaina kawngah pawh he thil hian a tichhe awlsam hle. Lang si lo, thawhhona chhungril ei chhe hret hret thei hi kan ngaimawh a hun hle a ni.

Nupui pasal inzawng mekte tan pawh a pawimawh. Kan duh miah loh khan hawih­hawmna hmanga min man beh a hlauhawm a, chetsualna dik lo-ah mi tam tak an luh phah ve thei bawk. Office thuneitu hnathawk zing aṭanga tlawn thiam riau, hawihhawmna hmanga ti heuh heuhte lakah pawh fimkhur a ngai a, ram hruaina kawngah pawh dan bak baka min kaltir theitu hawihhawmna nun

aṭanga kan invent thiam ngai. Hawihhawmna hi zawng a thiltihtheihna hi a nasa bik riau asin. Mi hawihhawmte bula awm nuam kan ti em em si a, mi a hneh sam viau bawk a, inven a ngai ṭhin a ni. Mi pakhat chuan “Ka ti tawh lo vang, kha mi kha a lo kal leh a nih pawhin ka pe tawh lo vang ka tih pawhin a rawn kal leh meuh chuan thiam takin min rawn ti heuh heuh a, a hawihhawm si a, ka ti leh mai ṭhin” a ti. Keimahni pawhina kan tih duh miah loh, tih phah nana kan hman ṭhin chu hawihhawmna chiah hi a ni ṭhin. “Hawihhawmna a ni hlei nem, chungte chu mi tlawn thiam alawm” kan ti a ni mai thei e, dikna chen a awm tho, mah se, chhungril taka mi va hneh theihna chu hawihhawmna nun kha a ni zel a ni.

Hawihhawmna hi a hranpa a sawisel a ni lo va, a mawi em em a, hawihhawm pawh hi kan tum zel tur a ni ang. Mahse, hman thiam loh a awm avangin mi tam tak kan chhiat phah ṭhin niin a lang. Hotute zingah pawh he nun tuar lova mualpho phah nana hmang ta pawh tam tak kan awm. Engin nge min ti mualp ṭhin? eng vangin nge kan thawhhona hi a nawm loh? tia in chhut thiam lo mi lehkhathiam intite zingah kan tam lutuk hi inzir nan hmang zawk ila a ṭha ngawt ang.

Hawihhawmna nun mawi tak hi lehlamah chuan thil hlauhawm tak, a lo dawngsawngtuin a thiam loh phei chuan tur hlauhawm tak a ni. Khawvelah hian min ei chhetu a tam tawh a, kawng engkimah inven thiam hi kan tih tur a ni. Kawng tluang tak nia kan hriat pawh hlauhawm tak a ni thei. Khawvelah hian mahni hmasial kan tam em avangin inven fimkhur tluk a awm lo ve.

- R.Zomawia