KAN RAM HIAN ENG NGE KAN INNGHAHNA?

Khawvela kan awm chhung hian pawimawh ber nia kan hriat chu, mimal, chhungkua, khawtlang leh ramah te pawh Sum hi a ni awm e. Sum pawimawhzia chu kan hre ṭheuh a, tute mah hi a lovin kan awm thei hauh lo mai. Isua pawh khan a ngaipawimawh tho mai a, mahse, a dah pawimawh ber lo niin a lang; “Sum lemin ṭhiante siam rawh u” tihte kan hmu. Chhungkua zahawm leh hausa kan tehnaah pawh hian Sum hian kawngro a tu viau mai a, ram hausa tehnaah phei chuan a ni lehzual a ni.

Khawi ramah pawh ni se mi hausate hian thil an titheiin, ram ṭhenkhatah phei chuan thil sual ti mah se, thiam loh an chang thei lo emaw tih mai tur a ni. An sum lakluh dan chu eng ang pawh ni se, mi an hauhsak phawt chuan kan zahin kan tlawn dúk emaw tih mai tur a ni. Kohhrante thleng hian mihausate chuan thil an tithei emaw tih mai tur a ni a. Lal Isua chuan kan pawisa ang hi chu Sum lem a ti mai a ni. A ngai ho hle tih kan hmu a, kumhlun tur a nih lohzia a hrechiang em a ni.

A lehlamah khawvela kan awmchhung hi chuan Pawisa (Sum) hian thil a tithei reng dawn a, a ṭangkai bawk a, tute pawh mai hian kan inchuh sup sup mai zawng a nih hi. Sum lakluhna a nih chuan a ṭha leh ṭha lo emaw, a thianghlim leh thianghlim loh lam emaw kan pawisa tawh lo. A tam thei ang ber lakluh hi mi tin mai hian kan duh a ni ber awm asin. Mi tam ber tan chuan pawisa ngah apiang an hmelṭha a, an fel a ni ngawt tawh mai a nih hi. Chu chu chhungkaw tin deuhthaw, khawtlang leh ram pawhin kan innghahna chu pawisa a ni lo thei lo. Chutih rual erawh chuan mimal, chhungkua leh ramah te hian a berah Sum (Pawisa) hi kan nei ang tih a va hlauhawm ta em! Eng nge kan ram hian kan inngahna ber ni ang le? Pawisa leh therhlo um reng reng hian kan phe suau suau mai em ni?

Kan ram hian Thianghlimna nun hi kan uar thar kan kenkawh a ngai a ni. Sum leh pai a ni emaw, hmeichhiat mipat emaw, mipat mipatna, hmeichhiat hmeichhiatna leh thil dangah pawh paih ngama thianghlimna nun hi kan uar thar a va ṭul em. Ringtu nun chu thihna aṭangin a inṭan ang hian Thianghlimna pawh hi Simna aṭang bawkin a inṭan a ni. Chuti chuan chhumpui nasa tak ang thlirtuten min hual vel avang hian, min tihnawk apiang leh sual keimahnia bet tlat chu i dah ve ang u. Chhumpui nasa tak ang thlirtu chi hnih an awm: Van mi thianghlimte leh kan vela mihringpuite. Miten min chhiar, min thlir reng e! Tunlaia kan mamawh ber chu Mi Thianghlimte an ni (We need saints -Chick Yuil). Rawngbawltu ropui tak tak te, ram hruaitute leh mi ropui tak takte tlak chhiatna tam ber chu an thianghlimna an hloh vang a ni fo.

A pakhat lehah chuan kan ram hian pawnlam lang theiah pawha thianghlimna- Zuk leh hmuam leh thil dangahte kan uar thar a ngai. India rama cancer tamna ber zinga kan han tel ringawt pawh hi thil zahthlak a ni. Christian ram inti hial si a, thianghlimna kan ngaipawimawh lo lutuk hi kan inenlet a pawimawh takzet a ni. Ringlo mi nia kan hriat kan ram min rawn tlawhtu ngeite pawhin Mizoram chu zuk leh hmuam kan ti nasa lutuk hi an vei hle zel a nih hi. Miin ruihhlo a tih ṭanna bul chu meizial zuk ruk aṭangin a inṭan daih tawh. Meizial emaw, sahdah emaw ti ngai miah lo; zu ngawl vei, Drugs ngawl vei an tam lo hle ang.

A pawimawh berah chuan kan ram min tidanglam a, hmasawnna leh entawn tlaka min siam theitu leh kan inngahna ni tura ka duh chu kan Pathian lehkhabu (Bible) hi a ni. Pastor Rick Warren-a chuan Bible hi a lek kang a, "America hi ka tidanglam vek dawn" a ti. Kan ram leh hnam, kan nun siam ṭhatna atana hmanraw ṭha ber chu Bible hi a ni. Queen Victoria lal lai khan ni tla seng lovah ro a rel a, an ropui hle. Mihang lal pakhatin Queen hnehah, "England ropuina chhan ber hi eng nge ni?" tia a zawh chuan Lalnu chuan Bible hi a kawk a, "Hei vang hi a ni," a ti. Kan ram hruaitute, kan politician te pawh hian kan ram hruaina kawnga kan inngahna ber chu Bible hi lo ni se, tichuan kan ram chu ram thianghlim leh intodelh, ram dangte tan pawha entawn tlak kan ni thei ang.

Reuben Lalnunthara Hnamte