WORLD RECORD KAN BREAK HIAL LO MAW?
Ni 13th October 2021, Vanglaini thu chhuak chuan min barakhaih hle mai. Head line-ah kum 2020-ah cancer vangin Mizoramah mi 1,094 an thi tiin a rawn tar chhuak kuau mai a. A sawi zel dan chuan Population Base Cancer Registry, Aizawl Civil Hospital a thawktuten an chhinchhiah danin, Mizoramah kum khatah cancer vei thar mi 1,600 aia tam zel an awm a. Ni khatah mi 2 zel thi ang a ni.
Cancer vang hian kum 2019-ah mi 1,051 leh kum 2020-ah mi 1,094 an thi tawh a ni. Kum 2021 September thlengin cancer vei thar mi 700 an awm.
Covid 19 aia hlauhawm cancer hi: Kan hriat angin Covid-19 chu inkaidarh a awl tih thuah lo chuan, thih phuk phukna em a la ni lo. Hri leng thar a nih avangin min barakhaih a, thihna a thlen dan zawk hi ngaihtuah chuan, kum 2020 – 2021 September thla thleng, Pathian zarah mi 400 pawh thihna a la thlen lo. Hri inkai awl ni mah se, enkawl dam harsa lutuk lo a nihzia kan hre tawh.
Cancer natna erawh chu, enkawl dam theih ni mah se, Mizoramah chuan a vei zawng zawng deuhthaw thihna anga ngaih a ni. Sum leh pai nei deuhvin hmunpui lam panin, sum tam tak sengin a vanneiin kum 10 vel dam khawchhuah nan an hmang thei a. Chu chu kan inhnemna sang ber a ni mai. Kan dinhmun hi chhe tak a ni.
Beihpui thlak ve ang u: Heti khawpa nunna suattu natna hi, hun rei tak ata tawh kan ramin kan kawl a, a enkawlna erawh kan la nei chau khawp mai. Miin cancer natna a vei tih a hriat veleh rilruah Mumbai a lo lang nghal a, sum lama harsa tan chuan Mizorama Cancer Hospital kan neih hian min la hnem zo tak tak si lo va. Dinhmun chau takah kan ding reng mai a nih hi.
Mizoram ang em ema cancer-in nunna a suat hi state dangah an awm ve ang em? A tuar nasa ber state kan nih phei chuan central lama chhum lo chat lova zualkona tham a ni. Covid hri leng kan buaipui luai luai laiin, cancer avangin ni tin mi 2 an lo thi char char mai a ni si. A enkawlna lam lah central pawisa kan dawn tlem tlem hmangin kan thawm zeuh zeuh a, state budget-ah cancer hospital tih changtlun nan sum tam tham dah a nih kan la hre ngai lo. Beihpui thlak nachang hria ni ila, hmun hrang hrang aṭanga sum hmuh theihna pawh a awm ngei ang. Kan ngaihsak tawk loh vanga tun dinhmun thleng hi kan ni ber zawk.
Cancer natna hi enkawl dan azir a enkawl dam theih a ni. Kan dinhmun a chhiat em avangin Mizo thinlungah chuan, a vei apiang thihna angah kan la ngai char char a, enkawl dam pawh kan ngah ve lo reng a nih hi.
Mumbai-ah chuan: Cancer natna hi natna ṭihbaiawm tak nih rualin, a boruak azirin rilru zangkai tak pu chunga tawrh theih a ni. Kan chhungte cancer-a na buaipuiin Mumbai-ah ka kal ve tawh a. Râl khata ka lo hriat danin, Mumbai Mizoram House chu natna ṭihbaiawm nia kan ngaih, cancer veite thlen khâwmna a ni. Chuvâng chuan, thi mai tûra inngai, lungngai tak ṭhu kun tlawk tlawkte ka zuk hmu tûr chu ka ṭim lâwk deuh a ni.
Tlai chaw ei hun dâwn ruaiah ka thleng thla a, chaw ei tûra damlo lo kal khâwmte chu ka han en vêl a, damdawi nghawng avânga lu kawlh, nula te, naupang te, puitling te ka hmu nghal pang mai, kaw chhung aṭanga an siak chhuahna, plastic bâwm pai nal nal pawh an kat nuk bawk.
Ka suangtuah lâwk ang rêng rêng a ni ta lo, dam lo chaw ei tûra lokal khâwmte chu, an ngui nghiai lo tawp mai, nui sângin chaw an dawh a, fiamthu thawhin an nui uarh uarh ta mai. Kei, a na lo ber kha, ka na ta ber zawk ni te hian ka hria a.
Miin cancer natna a vei tih a inhriat veleh a rilru a chau nghâl a, a kâah engmah a tui tawh ṭhin lo. Chu rilru khawngaihthlak tak nên chuan ngui nghiaiin Mizoram aṭangin an lokal a. He house an rawn thlen a, khar hnih vêl an châm tawh chuan, an rilru nguina chu paih bovin a awm ṭhin ni berin a lang.
Mizoramah hian: Mumbai-a cancer enkawlten thlamuanna tak an neih theihna chu, enkawlna ṭha hmanga enkawl an nih avang leh, cancer vei apiang an thi vek lo tih an zuk hmuh chhuah vang niin a lang. Mizoramah chuan thih ngei ngeina turah kan ngai tlat. Kan rilru a no nghal a, chaw lem a sak nghal ṭalh mai ṭhin a nih hi.
Cancer veite tana beiseina lian tak awm theihna siam i tum ve tawh ang u. Thil eng pawh hi ngaih pawimawha kan neih tlat chuan, a kawng a lo awm ve zel mai tih hi Delhi AAP sorkar khuan an tar lang chiang khawp mai maw le!
- Lalrinliana Colney