Written by
PC Thang Zikpuia

TUNGE I HMING?

Eng emaw hun lai aṭang khân “Tu nge i hming?” tih leh “Eng nge i hming?” tih chungchângah hian thu inchuh a awm fo a, tun thleng hian social media lamah te pawh inhnialna a la awm. Mawlmang deuha sawi fiah i han tum teh ang.

Mizo ṭawnga indefinite pronoun (interrogative pronoun) kan neih zînga ‘tu’ leh ‘eng’ hi an kawh a dang daih a, “Eng nge?” tih zawhna ṭawngkama ‘eng’ hi chuan mihring ni lovin thil dang a kâwk ṭhin a; “Tu nge?” tih zawhna ṭawngkama ‘tu’ erawh hi chuan thil dang ni lovin mihring a kâwk ṭhin thung.

Pa pakhat hi, “Eng nge i nih?” tiin zawt ta ila, kan mi zawh chuan a hming sawi lovin, a nihna a sawi daih ang. ‘Mihring’ a nih thu emaw, ‘officer’ a nih thu emaw a sawi daih maithei. Amaherawhchu, “Tu nge i nih?” tia kan zawh erawh chuan, kan mi zawh chuan amâ hming a sawi vat thung ang.

Chutiang deuh bawk chuan lehkha ip pâwn lamah ‘Zoliana’ tih inziak hi hmu ta ila, chu hming inziak chu kâwkin, “Hei hi eng nge?” ti ta daih ila, kan mi zawhte chuan mi chhan ngaihna an hre lo hial maithei. “Mi pakhat hming a nih hi,” ti emaw tea mi an chhan a ngâi daih maithei a ni. Amaherawhchu, chu hming inziak chu kâwk chungin, “Hei hi tu nge?” tiin zawt ta thung ila, “Chu mi, kha mi kha a ni e,” tiin mi an hrilh thei thung ang.

Heng aṭang chauh pawh hian ‘eng’ hi chuan mihring a kâwk ve lo a; ‘tu’ hi chuan mihring a kâwk bik chat zel tih kan hre thei ta a. Entir nân: “Tu nge i nih?” tiin zawt ta che ila, “Rualtinchhawna,” tiin i hming i sawi mai ang. I hming inziak hmu ta ila, “Rualtinchhawna hi tu nge?” tiin kan zawt leh bawk ang a, “Keimah,” tiin i chhâng leh mai bawk ang.

Nangmah kha ‘Rual­tinchhawna’ i ni a, ‘Rual­tinchhawna’ pawh ‘nang­mah’ tho i ni a; chuvangin, nangmah kha, “Eng nge i nih?” ti lovin “Tu nge i nih?” tia kan zawh che a ngâi ang bawk hian, i hming ‘Rualtinchhawna’ pawh kha “Eng nge ni?” ti lovin “Tu nge ni?” tia kan zawh a ngâi ve ta bawk a ni.

I hming kha ‘Ngûrpuii’ a nih chuan, nangmah kha ‘Ngûrpuii’ i ni a, ‘Ngûrpuii’ kha nangmah tho i nih miau bawk avangin, i hming an sawi apiangin nangmah an sawi che a ni ṭhin! Chuvangin, i hming kha nangmah i nih tlat avangin, i hming chauh pawh kha ‘tu’ a tling der tawh. Chu vang chuan, nangmah kha ‘tu nge’ i nih hre duhin, “Tu nge i hming?” tiin i hming kha 'tu nge' tih an zawt ta ṭhin che a ni.

I hming ‘Ngûrpuii’ kha ‘eng’ emaw ni lovin, ‘tu’ emaw a ni a, chu chu ‘nangmah’ kha i ni ta a ni. Hei vang hian, “Eng nge i hming?” ti lova “Tu nge i hming?” kan ti ṭhin hi Mizo ṭawng kalphunga ṭawngkam kan chelek dan (usage) pakhat ve niin a lang, ngaimawh chi niin a lang lo.

Kan thu hmâwr bawk nân chuan ‘Zoṭawng Hman Dan Dik’ phêk 64-naa Rozama Chawngthu thu khawchâng hi han thur chhuak ve hrim hrim ila. “Sapin, ‘What is your name?’ an tih avanga kan Mizo ṭawng lo tih danglam ve ngawta ‘Eng nge i hming?’ tih hi zawng, Sâp awt deuhhovin hmang se a àwm tâwk hle.

Mizo ṭawng dik pang­ngai chuan, ‘Tu nge i hming?’ tih tur a ni... Mizo ṭawng hi Sâp ṭawng aṭanga sìam a ni lo va, Sâp ṭawng entawna tihdanglam zel a ṭûl hek lo.

Mihring hming chu ‘tu nge?’ tih tur a ni a; thil dang hming erawh chu ‘eng nge?’ tih tur a ni,” tiin Rozama Chawngthu hian a lo sawi ve bawk a ni.

PC Thang Zikpuia