Written by
Dr J.T.Vanlalngheta

POLICE HNENAH FIR : KAN UAR LUTUK EM?

FIR chungchang hi ami nawlpui pawhina an hriat tur khawpin tun lai hian a lar hle niin a lang, entir nan, July 25, 2021 zana Aitlang-a in 9 lai hal a nih vang leh a haltute chu Assam lam mite ni ngeia rinhlelhna avanga Koasib-a FIR ziah luh a ni te, Mizoram leh Assam ramri buaina avanga Assam lamin silai an hmeh puah hmasak avanga police 6 thi leh hliam eng emaw zat lai an awm avanga Assam lamte pawhin kan hotu ṭhenkhatte (Kolasib Dist. DC, SP, Vairengte OC, etc) laka FIR an thehluh ve ngawt ang chite thleng khan kan lo hre hlawm âwm e; mahse, he thu ziah lai hi chuan kan hotute laka FIR lut leh a dang tam ber hi chu an hnuh let tawh avang leh, kan thu ziah chhan leh ziah tum ber a nih loh avangin he lam hi chu sawi zui lo mai ila; amaherawhchu, hengte avang hian Mizorama FIR a lar ber hun lai a ni e, tih hial tham a ni.

Khawvel thil hi chu ṭhenkhat tana hriat hnu, ṭhenkhat tana a thar ni reng si hi a ni vek mai a, FIR chungchang pawh chutiang tho chu a ni ang. F.I.R lam pum chu First Information Report tihna a ni. FIR hi a chanchin ziahna Cr. Procedure Code Section 154 leh a hnu lamah pawh khawiah mah sawi fiahna a lo awm lo va; kan hriatthiam dan tur chuan, mihring dikna chanvo inpalzutsakna avanga a tuartuin dan anga a chunga thil tisualtu hrem nan emaw a tuartu thawi dam nan emawa hma la tura police hnena thu a thlen hi a ni, tiin sawi ta ila. Ṭawngkam danga sawi chuan, lungawi lohna emaw inpuhna emaw, thil sual tih a awm avang emawa police-te chhuitir tura anmahni kar thawh nana thu hrilh hi a ni, tiin sawi ila a chiang thawkhat mai awm e. A tawi thei ang bera sawi chuan, FIR chu police hnena thu hrilh hi a ni a, chu thu leh *cognizable offence*-te hian inzawmna an nei tur a ni a, thil theng chungchanga thu inhrilh hmasa ber a ni bawk tur a ni. Thubuai chhui tawh chungchanga thil thar emaw, thar lo emaw, police-te hrilh ang chi hi FIR a ni lo tih hria ila.

FIR-in a tum chu, thil sual tih (crime) ilote, theihnghilh a nih mai loh nan emaw, thil sualtitu thiam chan theihna tura a (an) sulhnu a bo mai loh nan a ni.

Pawi khawihtuina a pawi khawih chungchang police hrilh tur hian ziak ngeia thehluh chu duhthusam a ni. FIR atana telephone-a police station hotu hrilh hi thu tling leh FIR-a pawm theih a nih leh nih loh hi sawi ho fe a lo ni tawh a. Loh theih lohna avang leh hmanhmawhna avanga phone-a Police Station (emaw Outpost emawa) O/C-te han hrilh mai chang pawh hi awm thei a nih avangin a pawimawh hle. Tapinder Sing vs State of Punjab-ah chuan, India rama Court sang ber Supreme Court chuan hetiang hian a lo sawi a, Police Station-a police ASI-in, taxi din khawmna hmun pakhata inkahna awm chungchanga telephone-a thu a dawn chu a diary-ah a lo ziak lut a; mahse, a phone-tuin amah a insawi chian loh bakah chipchiarin inkah chungchang a sawi bawk si lo a, police dairy-a ziah luh mai a ni a, hetianga phone-a hrilhtuina ama hming leh a address a sawi loh avang leh pawi khawih chungchang a sawi chian loh avang hian (...did not clearly specify a cognizable offence) phone maia sawi hi FIR-a ngaih a ni thei lo a ni, tiin. Hetiang chi hi police-te thu dawn hmasak ber ni mah se la, Cr PC-in Police Station emaw Police Outpost emaw-a Police officer hnena pawi khawih thu hrilh hmasak ber 'FIR'-a chhiar theih a ni lo a ni.

Mihring dikna chanvo leh zahawmna humhim nana dan anga hma la tura police officer in charge-te hrilh chungchang hi Mizorama tualchhung chanchinbu-ahte hian a lang tam lo va. The Frontier Despatch chanchinbu hi Mizoramah chuan hetiang lam ziak tam ber hi a ni ngei ang. He chanchinbua a lan dan aṭanga chhut chuan, tihchhuah apianga FIR thehluh thu hmuh tur a awm deuh ziah avangin, Mizote hi FIR chelek chungchangah hian kan ṭhangharh ve tawh hlein a hriat a. Hmeichhe naupang kum tling lote laka hur sualna lo chelekte laka FIR thehluh avanga POCSO dan anga man leh tan ina khung zui tak thute erawh chu a chhuak apiangah chhiar tur a awm deuh zel a ni mai a. Mahse, pawi khawihna chi hrang hrang, a bik takin tual thah chungchang ni lo, ruk ruk tê tham deuh, tualchhung zu man, pawngsual, ramsa leh nungchate chunga hleilenna leh a dangte chungchangte hi chu, thil sual titu thinrim hlauh vang emaw, inṭhenawm khawven inhmaizah thu hla avang emaw, thu chhia neih duh loh vang emaw pawisa leh thil dang ilote tel emaw tel lo emaw inbiakremna leh inngaihdam vang emawa report loh– Police hnena FIR thehluh loh hi eng emaw zat a awm rin a ni. Pawi khawihna chiang taka hriat hi chu, pawi khawihtu chunga danin ro a rel theih nana FIR thehluh hi chu khua leh tui ṭhate tih tur a ni.

(FIR chungchang hi a chipchiar hle mai a, he thu ziah hi chu naupang hmuia chithlum tah ang chauh a ni a, cognizable offence leh non cognizable offence danglamna-te nen, hun a awm leh kan la ziah chhunzawm leh a ni ang chu).

Dr J.T. Vanlalngheta