Run hmun len i rel ang aw...

Mimi Renthlei leh C. Sanga (Fam) te Lengzem hla sak ‘Run hmun len i rel ang aw’ tih hla ka ngaihthlak hmasakna ber chu kum 2017 December thlaa Aizawl aṭanga Lunglei Sumo - Sawmkim-a ka haw ṭumin a ni. Ka ngaihthlak tirh phat aṭangin nalh ka ti em em a, kan chuanna Sumo driver hnenah chuan tute sak nge a nih ka zawt a, Mimi Renthlei leh C. Sanga te sak a nih thu min hrilh a.

Chu hla chu ka vawi khat ngaihthlakna a nih avang leh nalh ka tih em avang chuan ka’n ‘play’ nawn tir leh ta hial a, in a ka thlen ve leh You Tube-ah en in ka ngaithla nawn tluk tluk a, ka ngaithlak zin poh leh nalh ka tiin a satu te’n an thiamzia leh an sak lungrunzia ka hria. Tin, C Sanga phei hi chu fam a lo chang ta bawk nen, he hla hi ka duh zual phah a. An pahnih hian Mizo zaithiamte zingah chuan a thiam berte zinga mi an ni tih kan hriat kha.

Mipa leh hmeichhia hi kan aw san zawng (pitch) a inang lo a, heti anga hla inchhawn phuah tur hian hla phuah thiam tak leh music thiam tak a nih a ṭul thu hi mi sawi ka lo hre ve tawh a, chu chu a dik ngei ang. He hla ‘Run hmun len i rel ang aw’ tih pawh hi chuti ang a mipa leh hmeichhe inchhawn tur a sak, an pahnih inkar thu an inhrilh tawnna a ni a, a thu hi a mawiin kan Mizo nun hluia nula leh tlangval te dinhmun a tarlang chiang em em a, a satu te’n an sak thiamzia chu a ngaithla a piangin kan hria ang.

He hla satu Mimi Renthlei hi ka va bia a, a phuahtu chu Zirsangzela Hnamte (Fam) a nih thu leh tun hma in a phuahtu Zirsangzela Hnamte leh Vanlalhmangaihi te’n All India Radio-ah an sak tawh thu te min lo hrilh a, ka lawm hle.

WhatsApp leh Facebook awm hma, internet-in khawvel leh Mizoram a den chhuah hma kha chuan nula leh tlangval inngaizawngte tan kha chuan ‘biahthu di’ inhlanna hmanrua hi a vang a, lehkhathawn leh ṭhiante kal tlanga inhlan kha a ni mai. Chuti ang chuan he hla-ah pawh hian khaw khata an awm lai khan rinawm taka awm duna innghak dun tlat turin an intiam a nih hi.

He biahthu an tiam dunna hmun hi chu kan hre hauh lo na in zan rei tawh, leng hawn ar khuan fe tawh hnu a inleng dangte an haw hnu, hun chep tak karah an pahnih hian an inhlan mawlh mawlh a ni ngei ang. Nu leh pa te mitmei veng ru ranin, zan a rei tawh lam nen, inthlahlel dun tak chung siin he thu hi an inhlan a ni ngei ang.

Chuti ang chuan a tuk leh lawkah emaw, a karleh lawkah emaw inṭhena a lo ṭul ta si a. Inhmu zui thei loin an awm a, tun lai angin WhatsApp te a va umzui a va biakzui theih a ni tawh si lo a, a hmeichhia zawk hian rilru na takin a va chhuahchhal a ni ngei ang - he hla chang khatnaah kan hmun ang hian eng vanga kumtluanga rinawm taka awm tura intiam si leh a hmangaih ber a nih thu hrilh chung reng sia rilru dang pu leh ta si a ngaihsak leh si lo nge a nih thu zawtin a va sawi a nih hi!

Mahse mipa hian a ler vang emaw mi dang tuemaw a hmuh vanga an thiam thu hi sut a nih loh thu a lo hrilh let a. An pahniha an awm dun loh aṭanga kum khat em pawh a vei hma in a ṭhiante leh a chhungte’n mipa dang laka a rilru a pek san tak thu an lo hrilh thu a dawn avangin rilru na tak chunga a awm thu leh mu leh mal nei hlei thei lo a hun a hman thu in a lo chhang let a nih hi.

Tichuan inlungrual takin a hla thu nawn an sa dun a - he an awm dun loh chhung reilo te hi a lo rei hman ta viau em ni a, inṭhen leh mai mai turin an ‘ni’ satliah lo a, an ngaihzawng ti tam tu atan emaw, a

ṭha dang nghah nan emaw a inngaizawng mai mai ni loin inhmangaih tawn tlat tura intiam an nih thu an au chhuah pui ve ve a nih hi. Inngaizawng ringawt loin an inhmangaih a, chu chuan dam chhung daih tura inring tawnin thu an tiam dun tih an inhrilh ve ve a nih hi.

A hla chang thumnaah hian kan Mizo nun hluia nula leh tlangval te inhmangaihna inkar tichhe fotu - hmelma anka- chu an pahnih inkarah pawh a lo tla zep ve reng a ni tih a hmeichhe chuan a hre chhuak nghal a. Chuvangin, an thutiam kha a bawhchhiat reng reng loh thu leh thu thang dik lo mai mai a nih thu a lo hrilh a. Kha an thu tiam dunah khan rinawm taka dingin a ni chauh chu a dam chhung a hmangaihna leh rinawma nena lo ngah a tum thu a hrilh let a nih hi.

Chutia a hmeichhia in a rinawm reng thu a’n hrilh let chiah chuan hmangaihtu chuan a tihsual a ni tih chu hre chhuakin pa takin a hmangaih, a tana lo rinawm reng hnenah chuan ngaihdam a dil a. Mi dang tumah a thinlungah an awm loh thu leh rilru na tak chung pawha a la hmangaih reng thu te chu sawiin, rilru na chung chung leh ring chhe phal lo chung chungin - rilru na tui lai rap chunga a lo la nghah ruk ve reng thu te chu a’n hrilh let ve a leh a - hmangaihtu leh a hmangaih chu an va han inngaidam chiang em!

Chuvangin, an pahnih bawk chuan lung rual takin a hla thu tawp ber chu an sa dun leh a - tunah awm dun thei lo mahse beiseina leh hmangaihna nen an hmalam hunte chu thlir duna tuar dunin, a hma aia uar leh nasa in lehkha te inthawnin, khaw khata an awm dun ve leh engmah sawi buai tawh loa palai te tirin dam chhunga awm dun tawh turin thu titlu vat ang aw... tiin an inkar chu a hma aia thuk leh ril zawkin an suih nghet a, a bul leh a tawpna chu hmangaihna a ni!

Run hmun len i rel ang aw
Phuahtu: Zirsangzela Hnamte (Fam)
Satu : Mimi Renthlei & C. Sanga (Fam)

Hmanah khua hmun len lain
Ka hmangaih ber che tiin
Kumtluang rinawm min tiam kha
Engvang nge i sut leh ni

Tiamthu sut leh ka tum nem le
Mahse ka chinlai lengte’n
Kumsul pawh a vei hma in
Leng dang a chhai an ti che

Sakhmel tawnloh chhung tawite hi
A rei lua em ni lungrun
Ti maia inthen tur chuan
Biathu di kan tiam loh kha

Hmelma anka leng mai maw
Lung i her chhan le Valmawi
Kei chuan e kumtluang atan
Leng dang chhai ka tum nem le

Min ngaidam rawh aw bawihte
Lengdang chhai ka tum bik nem
Duhluat vang che’n Vala hian
Lunglem hi ka neilo ve

Ṭuanna tlang dang rih mah se maw
Thaikawi bawngte tir ila
Khuahmun ah len leh ni chuan
Run hmun len i rel ang aw

Rinfela Zadeng