Written by
Lalremruati (Msc Foods and Nutrition)

HOME SCIENCE LEH A CHANCHIN

Home science hi India ramah kum 1920 atanga 1940 velah khan British awpna hnuaia kan awm laiin kan hmelhriat tan a, “Domestic Science/homecraft/domestic economy” tiin school hrang hrangah zir tan ani. School a zir theiha chhawpchhuaktu zingah, The princely state of Baroda hi a hmasa pawl ani nghe nghe, College level ah chuan kum 1932 khan Lady Irwin, Delhi ah zir tan a ni a, Madras University(Chennai) chuan kum 1938 khan Women’s Christian Collegeleh Queen Mary’sCollege ah zir theihin a hawng ve leh bawk. India ram hmun hrang hrangah kum 1942 atang zir theihin hawn a lo ni ve nual ta a ni. Kum 1950 vel ah, Coimbatore, Luthiana, Bombay, Udaipur leh Tirupathi University te chuan zir theihin an chhawpchhuak ve leh ta bawka. Kum 1960 atanga 1970 velah Agricultural Universities hmun hrang hrangah zir a tulna leh a tangkaina hre tanin zir theihin an nei ve ta bawk ani.

Kum 1951 ah “Home Science Association of India” din a ni a, an constitution pawh Miss Dorothy Pearson, Women’s Christian college zirtirtu in a siam ani. Ahnu lawkah “International Federation of Home Economics” hnuaiah inziahluh a ni nghe nghe. India ram state hrang hrangah branch a awm nual tawh bawk. “Indian Journal of Home Science” hi 1966 ah tihchhuah tan ani.

Home Science subject hi college ah zir theiha an dah tak chinah khan India ram chuan hriselna, hmeichhe dinhmun chawikanna, naupang venhimna, khua leh tui tha nihna kawngah te hmasawnna a thlen chak ta em em a. Tun dinhmunah phei chuan Home Science zirna hi India ramah hmun hrang hrang 100 chuang lai mai a lo awm ta reng mai. Mizoram ah ngei pawh Zirtiri Residential Science College ah kan nei ve bawk ani. HSLC zawh hnu ah Arts lakin Home science zir theihna school a awm nual tawh a, HSSLC ah Home science lak chuan Bsc Home Science a zir zawm theih a ni.

HOME SCIENCE HI ENG NGE A NIH LE?
Mi tam tak ngaihdan leh fiam na ber chu ‘ Home Science la chuan artui kan leh chawhmeh siam an zir' an ti thin a, a zialo hle. A saptawng takin “Home science is an art as well as science” tih hian a sawi kim khawp mai. Home science chu art a ni a science a ni bawk. A scope hi a zau hle a, pian tirh atanga thih thlenga mihring nihphung, thanchhohna, inenkawlna leh mamawh te zirna a ni ber. Home science philosophy in a tum ber chu mi puitling (professional) buatsaih a ni a, heng zirtirtu, nurse, dietitian, researcher, social worker, designer, administrator, counselor, interior decorators, consultants, child development worker, nutritionist leh a dangte chherchhuah ani. Home science subject hi hmeichhe tan chauh a duan a nilo a, mipa tan pawh a tangkai hle. Sawrkar hnahmu lo ta pawh nise chhungkaw hrisel nan te, inchhung enkawl thiam nan te, naupang atanga tar thleng a enkawl thiam nan te, nun hmachhawn thiamna (life skills) atan te a tangkai em em a ni.

HOME SCIENCE LEH RAM HMASAWNNA (National Development)
Rampum huapa khawtlang tih hmasawnna, technology hmasawnna, ei leh bar zawn kawnga hmasawnna atan chuan mipui khawsak phung leh dinhmun chawikan hi sawrkarin a tum ber thin. Chumi atana sawrkar hmalakna tam ber chu ei leh in, silhfen, in leh lo, hriselna leh inenkawlna, zirna, intihhlimna leh hna ngaihtuah sak ani. Home science chhunga zir bik theih hrang hrang te hian kan sawi tak te hi a zir chiang hle ani. Ram tihhmasawn hi Home science in a tum ber chu ani a, retheihna umbo kawngah te, kut themthiamna neih kawngah te, khawtlang leh mipui hrilhharh kawngah te, ei leh bar tharchhuah tam kawngah te, a hralhchhuah leh sawngbawlna kawngah te, thingtlang tihhmasawn kawngah te, khawpui tihchangtlun kawngah te, mipui zirna pek kawngah te, sum lakluh renchem kawngah te, hmeichhia leh naupang himna leh dinhmun chawikan kawngah te nasa takin hma a la mek bawk ani.

HOME SCIENCE ZIRNA HUANG CHHUNG:

Hengte hi Home science a zir bik tlangpui hlawm lian te anni:-

1) Child Development – child psychology, pediatrics, social work, extension, family and child welfare.

2) Food, nutrition and health – human physiology, food biochemistry, food microbiology, dietetics, community nutrition, food science, sport nutrition, counseling skills.

3) Home management– Inchhung inrelbawlna, family budgeting, inchhung enkawl dan, cheimawina leh furnishing.

4) Textiles and clothing – textiles chemistry, Stitches , puantah/thui leh designing,puan nihna, puanthan siamchhuah, puan rawng thlak leh stain removal.

5) Communication and Extension– rural development, media hmanna, advertisement leh awareness, social work.

Mizoram ah chuan Bsc (Home science) ah a chunga kan ziah lan ang hi zir vek ania, state dang pawhin an zir ang ani. Msc zirna Mizoram University ah a la awm loh avangin Mizoram pawnah zir theihna tam tak a awm a, specialization pawh chi hrang hrang a awm bawk (MZU ah Food Technology department hawn a ni tawha, Home science atanga zir zawm theih tho ani).

Hengte hi Home Science a master degree china zir bik theih te:-

1) Msc (home science)

2) Msc (child development)

3) Msc (foods & nutrition)

4) Msc (food service management)

5) Msc (clothing and textiles)

6) Msc (family resource management)

7) Msc (public health & nutrition)

8) Msc (extension education) leh adangte

Home science zir hi research leh social services lam nen a in thlunzawm a, sawrkar leh Organisation a hna awm theihna te chu – nursery school, family planning agency, family counseling centre, pre-primary training center, agricultural research centre, social welfare department, women and child development, international agency heng UNICEF, FAO, CARE etc leh hospital ah te. Heng bakah mahni a sum dehchhuahna (self employment) atan fashion designing, puanthui, catering, pre-school, family counseling center, ei leh in sawngbawlna (food processing center) leh diet/nutrition clinic neih te ani.

India sawrkar hian ram pum huapah hmeichhia leh naupang te him zawk nan leh dinhmun chawikan nan ram pum huapah program a chhawp chhuak ve ta nual maia, heng program hrang hrangte hi Home Science nena in thlunzawm tak tak te anni hlawm. Home science nihna tak kan hraitchian a, ngaihsan nachang kan hriat chuan,kan nitin nunah te leh ram pum huapin hmasawnna tam tak kan nei thei ngei ang.

Lalremruati (Msc Foods and Nutrition)