Written by
Lalrinliana Colney

ZIRNA THA INNGHAHNA LUNGPHUM

Matric result a chhuak a, social media lamah ti ti zui a hlawh hle, titina hrang hrang aṭanga ka lo chhinchhiah ve te leh, a tak ngeia ka tawnte, a sarhu lai hian sawi chhuak ve ila, kan kalphungte pawh thlak nachang kan hre mahna.

Sorkar school result chhiat chhan: Sorkar school zirtirtu tam tak chuan, "Naupang ṭha kan chang lo English medium-ah an lut vek a, an duh loh kan la a" an ti, hemi chhan letna ṭha tak mai, social media titina aṭanga ka hmuh chu.

Mamit PES khuan zirlai admi­ssion rawn dil, pass ṭha lem lo pawh an nu leh paten an ngen tlat chuan an lo admit ve mai a. Principal hovin zirtirtuten kum bul aṭangin theihtawpin chutiang naupangte chu an han enkawl chho va.

A tawi zawngin
Matric result chhuakah PES bikah, 2019 leh 2020 khan tehna hrang hranga tehah, pakhatna lawmman an la a. Kumin (2021) hian naupang 24 exam-in Dist = 15, First = 9 ah an naute an rawn pass-pui leh thei. Hetianga miin example an pek theih chuan, zirna ṭha innghahna chu zirtirtute an ni tih hi a chiang a ni.

Delhi sorkar chuan zirna siam ṭhat hna an thawk tak tak mai a, private school aiin pass percentage an nei ṭha zawk asin. Zirtirtu thar an thlak pawh a ni lo, a ngai reng kha an chawk phur a, school building ṭha lo zawng zawng an siam thar vek a, an budget pumpui aṭangin 15% chu Education department tan an dah nghal a, zirtirtu thatche thei lovin, hotuten an vil nghal a, an minister pawh a vir kual nasa ṭhin hle.

An Chief Minister Kejriwala'n labour day (May day) a, a thusawite kha a ropui teh asin, "Mi retheite party kan ni a, chutah chuan kan inchhuang bawk, hetianga ni tina inhlawhfate party kan ni hi kan inchhuang a ni. BJP leh Congress party-te chuan "Anni ve hi, a chang leh electric bill an ti hniam a, a chang leh a thlawnin tui an sem a" tiin min bei reng a. Mahse tunah hian lawmna ka nei, Delhi-ah hian AAP a sorkar hnu hian, tu emaw an lawm a nih chuan, a lawm nasa ber chu mi retheite an ni ang, chu chuan min ti hlim a ni. A chhan chu mi retheiten pawisa tlem tlem an khawl ve thei ta.

Sorkar school-te kan siam ṭhain kan chawisang a, vawiin a lo kal khawm mi retheite hi, nagmahni anga in fate rethei ve turin kan phal lo, Doctor te, Engineer te, Advocate te rawn ni fur se kan duh a, chutiang an nih theih nan chuan sorkar a insengso mek a ni. Zirna kawnga Delhi hmasawnna hi ram pumah titi tui ber a ni mek a. Tunhma chuan sorkar school-ah zirna a ṭhat loh miau avangin, zirna ṭha hmu tur chuan private school-ah sum tam tak sengin an kal ṭhin a, tunah erawh chuan thil a danglam tawh a, pawl 12 thleng zirna ṭha an dawng tawh a, chumi hnuah pawh sorkarin loan a pe chhunzawm zel bawk.

Kan dan thar siam angin pawl 12 pass hnuah cheng nuai 10 thlengin loan a lak theih a, engmah dahkham a ṭul lo, Delhi sorkar hi guarantor-ah a ṭang ang a, chu in loan lak chu in fate an hlawhtlin a, an intodelh hma chuan in rulh let a ngai lo bawk.

Eirukna dova NGO a ka thawh lai khan, mi retheite chuan sorkar school-ah zirna a chhiat avangin, an fate school a kaltir ai chuan hna chhe te te thawhtir an duh ṭhin, mahse tunah chuan chutiang a ni tawh lo, sorkar school-ah pawh ṭha takin zirna kalpui a ni tawh. Nikum pawl 12 result-ah pawh khan, private school pass percentage zaa 78 a nih laiin, sorkar school pass percentage zaa 88 a ni a, chuvangin in fate school in kaltir ngei ngei tur a ni" tiin labour ho hmaah a sawi a nih kha.

Sorkar school-ah result ṭha, Delhi sorkar pawhin a siam thei a nih chuan, keini pawhin zirtirtute hlawh tam ringawt ni lovin, an mamawh tak zawk hlui ila, private school aia result ṭha kan neih hun a thleng ve mai lawng maw?

Kumin matric result kha: Kumin matric result chu mak tak maiin St Joseph school an rawn invawrh nawlh mai. A chhan ka hria, an zirtir nasa em a ni. Hrileng avangin, school kal theih a ni lo, chutih laiin online class kha an kal ṭha lutuk, nitin darkar 2 class an lakpui a, a khat tawkin zan lamah exam an neihpui ṭhin. Hei hi ka hriatna chu kan ute fa a kal ve vang a ni. Hetih lai hian school ṭhenkhat chuan engmah tih an nei ve lo. Nu leh paten zir tura tirh ngai fa neih phei chuan, school lama nawrtu awm ve si lo chu, result ṭha beisei chi a ni lo. Exam dawnah tih tur an pe nghek nghek a, mahse a tlai tawh, naupangin an thiam tur an thiam chiang hman lo.

Hri leng kara mumal lo taka class lak a nih lai khan, St. Joseph school chuan an theih tawkin, mumal takin online class kha an hmang thiam tlat. Hei hi an invawrh san chhan lian tak a ni.

Zirlai aiin zirtirtuah: School ṭha lem lovah pawh, zirlaiin a zir nasat phawt chuan, result ṭha chu a hmu thei ngei mai, social media titina pakhatah chuan heti hian an sawi a, "Kan nau ṭhianpa hi tun result ah khan dis. ah a pass a, subject 2 ah letter a hmu bawk. Sawrkar sikul a kal a ni.

Khawsak harsa ve fe mai an ni a, a nu leh pa hi an mawlmang ve nasa mai si a. Ani hi chu a thiam thei hran bik lo, a zir nasa turu a ni ber. Khumah pawh mu lo a, lehkha zirna hmuna riahchilh mai ṭhin a ni. A chhungte pawn "i át phah ange" an ti tawp".

Hetiang mi hi chu mi bik an ni, mi nawlpui hi chu nawr kal ngai, tih tur chhawpsak ngai an ni. Zirtirtu tih tur chhawp ṭha peih na na na chuan, a thawh rah a hmu nge nge ṭhin. Zirtirtu a phur a, a zirtirnaah a tui phawt chuan, zirlaiten a subject-ah tih chhiat a hlau ṭhin.

Study skill: Lehkha hi zir thiam a awm ve, pawng chhiar ngawt a ni lo, hriatna ngah hle mah ila, exam-na a ti ṭha thei meuh lo an awm ṭhin. Eng nge chhan, zir dan phung hriat loh vang a ni.

Zirnaah reng reng chhanna dik a pawimawh, chumi ti thei tur chuan zawhna kalphung hriat a ngai a ni. Exam inbuatsaih reng rengin, kum kal ta, kum 10 chhunga exam zawhna kha chhang thei vek tura inbuatsaih peih chu, ti ṭha lo a awm theih loh an ti ṭhin. Exam-ah hian mark 80% chu question hluiah hian a awm an ti bawk.

Question hlui, kum hnih khat lek en letah duhtawk suh. Kumin matric result a pakhatna pawh khan, question hlui a chhan nasatzia a sawi tak kha mawle.

Lalrinliana Colney