Written by
R. Thangpianga
Biate

Presbyterian leh BCM Kohhran Hla Bû bihchianna

He hla bû (Kristian Hla bû) hi Synod literature & publication board-in a chhuah, a chhut (print)-na tak chu Swapna printing press, Kolkotta a ni a. A tir aṭanga a bu lo chhuah dan hi sawisen loh khawpa ngaihnawm a tling. Tuna kan sawi tur hi chu a vawi 13 chhut nawnna, March 2015 a mi a ni a. He hla bû-ah hian hla 600 dah a ni. 

Hla hi thupui sawm leh pahnihah ṭhen a ni. Hetiang hian - Pathian, Lal Isua, Thlarau Thianghlim, chan­chinṭha, kohhran, kristian nun, thihna leh nakin hun, ṭhalai hla, naupang hla, hla chham mi, hun bik nei, cháng khat hla leh thu chhiar inchhãwn te leh ṭawngṭainate a ni. 

Thupui ṭhen 2-na ‘Lal Isua’ tihah hian inluhthelh deuh awmin a lang a, 1-na aṭanga 6-na thleng hi chuan a inremfel khawp mai, 7-na aṭang hian ‘zuitu’, ‘pawlna’ leh ‘sawmna’, ‘rinna’ tih ni se, tuarna, thawhlehna, lokal lehna leh lalna leh rorelna hi a hnung lamah awm se, a inhmeh zawkin a rinawm bawk. 

He hla bû-a hla 600 aṭang hian 390 vel lai hi hnam dang ṭawng aṭanga lehlin a ni a, a bak hi chu kan Mizo irawm aṭanga chhuak a ni. Zosapthara kutchhuak 75 a awm a, chung zinga 15 chu a phuah liau liau niin a lang. Tin, Rev. Liangkhaia kuthnu hi 43 a awm bawk a, chung zinga 10 chu ama phuah a ni. 

Tin, Mizo zingah chuan Pu Rokunga hlaphuah a tam ber a, 24 lai a awm. He hla bû-a a lan dan chuan hlá phuahtu leh siamtute hi mi 569 lai an ni a. Tunah chuan kan nu leh pa te hla tuipui em em ṭhinte chu telh an ni ta lo va. Ṭhangtharte duhzawng lam hawi; hla tha tak tak telh a ni thung a, a ṭha hle mai. 

Tin, he hla bû ah hian a thûk (solfa)-a tel hauh lo anga kan sak tui em em te pawh a awm a, chungte chu No.52-na ‘Lal Isua hming i fak ang u’ tih leh No.308-na ‘Aw thlarau thianghlim lo kal la,’ tih te hi a solfa ni lo ang hian kan sa tui thei hle mai. He hla bû ah hian kan fak ber leh kan hla sak chhan ber - Pathian, Isua, Lal Isua, Krista, Chhandamtu, Lalpa, Tlantu, Kros, Pa, Fapa, Thla­rau thianghlim, Beram no, Kalvari, Imanuela tih inziah tel hauh lohna hi hla 10 a awm a. Chungte chu - No.-13, 155, 337, 344, 382, 432, 458, 473, 557 leh 468 te an ni, lo en ve teh!. He hlabu ah hian khawi biak in ah mah kan sak ngai lem loh tam tak a awm a, hengte hi paih ṭhen a, tunlai hla chhuak thar ṭha tak tak, Synod zaipawl (choir ni lo vin) te, Baptist zaipawl (baptist choir ni lovin) leh zaipawl dang dangte leh mi mal zaithiamte pawhina an sak ṭha tak tak sengluh tur a tam tawh hle mai. 

Tin, kristian hla bû-ah hian thlûk hnih nei hla 27 lai a awm a, kan ṭangkaipui em aw? Mizote hi hlaphuah mi tak kan lo ni a, kan hla bû-a hnam dang phuah lehlin te hi a ṭha hle chung hian keimahni Mizo írawm chhuak ngei hla bû ṭha tak neih te hi a hun hle tawhin ka hria. 

He hla bû-ah hian kum 1000 leh kum 1100 inkara phuah pahnih a awm a, kum 1100 - 1400 inkara phuah a lang lo va. Kum 1400 - 1500 inkara phuah pakhat a awm a. Kum 1500-1600 inkar a mi paruk awmin, kum 1600 - 1700 inkara phuah 16 a awm leh a, kum 1700 - 1800 inkara phuah 77 a awm a, 1800 - 1900 inkara phuah 271 awmin, 1900 hnua phuah 87 a awm bawk. 

R. Thangpianga, Biate