Written by
- Lalmuanpuia

Aizawl pawisa thleng nawitu AMC

Aizawl Municipal Corporation inthlan a hnai tawh a, mipuiin thil an chik zawk theihna a nih beisei chungin, The Frontier Despatch chanchinbu thu ziak behchhan hmangin Aizawl mipui harhna tur thu i han ziak dawn teh ang. 
Mi state lama lehkha kan zirlaia kan rualawhna chu Municipal Corporation an nei ṭhin hi a ni. Municipal Corporation chak tak an nih avangin state sorkar nen pawh inhnial rap rap ngam an nei a, India ram khawpui lian chinah hi chuan MLA nih aiin Municipal Corporation hruaitu nih hi an dah chungnung zawk fova, chu chu an Municipal Corporation-in hna an thawh tak tak vang a ni. 

Mizorama kan khawpui ber Aizawlah Aizawl Municipal Corporation kan nei ve ta a, an pawisa hman dan en hi chuan Aizawl chei tumna a awm lova, pawisa tam tham tak an hmuh hi an thleng nawi a, party worker inhlawhna an siam mai mai a ni. Luikawr siam hna VC thawh ṭhin kha pawisa tam zawk hretin an thawk ni maiin a lang a, AMC avanga hausa ta sawi tur an tam nen AMC avanga hmasawnna hmuh tur a vang hle tih hi Aizawl nula leh tlangvalte hian an hriat a hun ta. 

Mizoramin kan mamawh em em journalist hriam ṭha tak The Frontier Despatch lam hian an nei a, he chan­chinbu aṭanga thil lan dan thlir mai hi chuan AMC hian mi tam ber tih lawm an tum a, vote hmuh leh beiseiin hmasawnna atana dah ni si pawisa chu an sem kual a, an hnathawh duh dan pawh lian tham hlawm ṭha ni lovin te nawi darh sarh a ni. Coucillor-te Ward Fund hman dan an han tarlang chhuak vek a, ngun taka thlir chuan kan Councillor-te hian tlin leh ringawt rilru an neia kan pawisa neih sa hi MHIP, YMA, MUP leh Sporting Club te tih lawmna atan min rawn sem let leh kual vel a, hmasawnna hnathawhna lian tham an thawk si lova ni. Entirna pahnih han la chhuak ila, The Frontier Despatch ziah dan chuan Ward XI-a MNF Councillor Pu H Zonunsanga hian Rs 78,77,700 chu hna head 169-ah a hmang a, a pawisa hi a hmanna zat hian han sem ta ila, hna pakhat hi Rs 46,000 man bawr vel tihna a ni ta a, he bialah hi chuan hmasawnna lam aiin mi tih lawmna lam an kalpui tihna a ni. 

Hetiang deuh chiah hian Ward XVIII lama Cong­ress Councillor Pi M Zohming­thangi chuan Ward Fund hmanna head 145 a nei a, a pawisa hman zat chu Rs 70,40,990 a ni a, hna pakhat hi chawh rualin Rs 48,000 man vel a ni a, pawisa tam tham awm si hi tlem te tein an pe kual chhuak a tihna a ni. AMC hian pawisa hi an ngah kan tih rualin an hman dan hi kan chik chuan a lung chhiat thlak a ni. Kan khawpui tana an thil tih hi a tlem a ni lova, a tam leh lutuk zawk a, kawi tinah AMC hna a awm a, lian tham si lovin a awm thliah thluaha hmasawnna tak tak thlen si lovin ṭul lovah lung an rem a, drain an khuh mawi a, mahse kan Aizawl khawpui cheina leh hmasawnna atana pawisa awm zozai chu an hmang zo ve bawk si; hetiang lek politics min khelh puitu AMC kan nei hi kan level hi bih nawn leh a ngai a ni. 

Khilaia Councillor thur chhuah khi mi pahnih remchang entirna atan kan han la mai a ni. The Frontier Despatch chanchinbuah a kim changin an pawisa hmanna zat (head) leh an pawisa hman zat (ammount) hi an tarlang a, pawisa che vel kan en hian Aizawl khawpui hmasawnna tur pawisa hi ṭhian ṭha, hmelhriat leh party mite contract tenau atan an seng zo ve vek si a, a uihawm a ni. Thil mak deuh deuh hai chhuah tur a lo awm tlat mai zel a, mipui chhiah thawh khawm mipui tana hman kir lehna Property Tax Returns aṭanga ward hrang hrangin pawisa an hman zat belhkhawm hi cheng nuai 746.99 zet a lo ni ve reng mai a, khawpui pakhat lian vak lo cheina atan chuan hei chu langsar tham tur a nih laiin AMC-in an thawk tia han sawi tur thil lian tham a tlem em em si hi a zahthlak a ni. 

Ward VI lama MNF Councillor, tuna MLA ni zui ta hian Property Tax Returns aṭangin kum 2017 khan jersey set 400 leh ball 50 leina atan Rs 2,45,000 a hmang a, hei hi Ward Committee Member The Frontier Despatch lamin an biak pawh chuan a hriatpui loh thu a sawi a. dan ang chuan Ward Committee hian Property Tax Returns hman dan tur hi an rel tur a ni. Jersey leh ball leitu Councillor hi kum 2018 khan MLA a ni tawh a, bial mipuiin an chhiah theh khawm hman letna atan an pawm a nih chuan a ṭha vek mai a, khawpui hmasawnna a thlen leh thlen loh chu bial mipui ngaih dan a ni tawh ang chu. 

Pawisa hmanna danglam tak tak a awm thluah mai. Ward IV lama MNF Councillor Pu Laltlanzova Khiangte chuan Property Tax Returns-a mipui chhiah thawh khawm mipui tana hman kir lehnaah Ramthar Vengthlang Presbyterian Kohhran chu sound system cheng nuai 4 man a lei sak tih The Frontier Despatch chanchinbu chuan a ziak leh bawk a. Kohhran Sound System atana AMC pawisa hi hman theih a nih ngai chuan UPC, Salvation lam ṭhalai pawl pawhin sound system leina hi an Councillor te an dil ve thei reng tihna a ni dawn a ni. 

He Ward hnuaia Local Council hruaitu an biak pawhte chuan an ward chhung­ah Property Tax Returns hman dan tur Ward Commi­ttee thurel angin an kal lo niin The Frontier Despatch chanchinbu chuan a ziak. Party inan loh vangin Councillor leh LC lam ngaihdan inang lo hi chu thil awm ve reng tur a ni a, Ward VII-ah chuan Congress Councillor Pi Lalhmingliani hnuaiah Ward Committee chu vawi khat chiah an ṭhukhawm niin Zemabawk LC Chairman-in a sawi. Property Tax Returns pawh Councillor-in a duh angin a hmang niin a sawi. 

Ward VIII-a MNF Coun­cillor Pu PC Lalhming­thanga hnuaiah chuan Ward Committee chu ṭha taka awmin pawisa awm dan milin veng tinin pawisa hman dan an insem niin an sawi ve thung. Ward hrang hrang hi sawi lan kim sen a ni lo a, Property Tax Returns hman dan hi a ṭhen chuan fel takin Ward Committee-ah an rel a, ziaka chhinchhiah fel an awm a, a ṭhen chu an hmanna pawh Ward Committee a hriat pui loh a awm bawk tih a lang. Chanchinbu lama kan hmuh Ambulance lei pawh kha mipui chhiah tling khawm pek letna Property Tax Returns aṭang thovin a lo ni a, mimala in lei sak ni lovin mipui pawisa thawh khawm tawh sa kha Councillor remruatna angin mipui mamawh tura ngaiin an pe kir a ni. 

Ward V lama Congress Councillor Pu Rosiamngheta chuan Ambulance pali leina atan cheng nuai 20.60 hmang angin The Frontier Despatch chuan a ziak a, hei hi amah Pu Rosiamngheta'n a sawifiahnaah chuan ambulance lei hi pathum zawk a ni a, pali anga lang chu office lam tihdik loh palh a nih a rin thu a sawi. Congress Councillor tho Ward XIII enkawltu Pi Zonunsangi pawhin ambulance pahnih leina atan Property Tax Returns aṭang tho hian cheng nuai 12.2 a hmang bawk a ni. 

Party inpuh chhe mai lovin kan AMC kal tawh dan dik tak mi chik mite zawh chhuah hi chhiarin hre thiam ila, AMC inthlan lo awm tur hi roreltu nih inchuhna (power struggle) lam ni lovin hnathawh tum tak takna lo ni se Aizawl tan AMC hian awmzia a nei ve tawh ang. Tunah hi chuan zep lova sawi chuan pawisa awm sa thleng nawitu an ni a, pawisa tam tak khawpui enkawlna turin central sorkar leh chhiah tling khawm (Property Tax Returns) aṭangin a awm a, chu chu mahni bialah ṭheuh party mi duhsakna, vote hmuh let leh theihna tura khawtlang/ kohhran mipui tlawnna angin an hmang mek a ni. 

Tunah pawh hian a thlawna thil tih sak a tam em em a, campaign na atana ṭhalai hip tura thil sem leh huaihawt te, mipui hnena intiamna mak tak tak te a awm thluah a ni. MNF-in an tiam hlawhtling ta lo, a tawpa hmingchhiat thupna atana an tih leh hnuhnawh Free Wifi thlengin an sawi thar leh ta. Aizawl chu khawpui a ni a, mipui pawh an fing deuh tura ngaih a nih lai hian politics ah hi chuan thingtlang leh khawpui hi kan fin leh at a rualkhai tih a lang chho a ni si. Aizawl khawpui enkawlna pawisa thleng nawitu tur ni lo, khawpui enkawlna tur vision leh hnathawh duhna nei apiang mipuiin i thlang ang u. 

- Lalmuanpuia