Written by
Dr. C.Zothanmawia
Pharm.D., MBA (HM) Drug Information Centre, RIPANS

National Pharmacy Week 2019

Kum tinin India ram chhungah Indian Pharmaceutical Association huaihawtin National Pharmacy Week (NPW) hman ṭhin a ni a. Kuminah pawh hian hapta kal ta kha NPW atan a ni a, kumin hi a ṭum 58-na a ni. Hemi hun chhung hian mipuite hnenah damdawi leha kaihhnawih hrang hrangte thupui thlan bik neiin mipui zirtirna kawng neih ṭhin a ni a, kuminah NPW thupui chu “Pharmacist: Your Medication Counsellor” tih a ni. 

Mizoramah chuan remchan zawkna avangin he hapta pual hian ni 28, 2019 khan kan Health minister zahawm tak, Dr. R.Lalthangliana hovin Mizoram Pharmacists’ Association huaihawtin Aizawl Municipal Corporation Audi­torium-ah hmang a ni. 

Damdawi (allopathic medicine/ tunlai science thiamna hmanga siam) hi sang tam tak a awm a. Damna min pe theitu a nih rualin harsatna leh thihna hial thlen phahna a nih bawk avangin kan hriat tawhte pawh awm bawk dawn mahse kan hlawk tlanna leh kan himna a nih beiseiin a tharin kan hriat tur pawimawh tam tak zing ami tlem te, damdawi kaihhnawih a kan tih teh tih loh tur tam tak zinga mi hriatthiam awlsam turin tawite i han tarlang leh ila. 

Tih ngei ngei turte
4    Damdawi zawrh phalna nei ngei, Pharmacy license nei ngei hnen aṭang chauhin damdawi lei la, drug license hmuh tur a awm leh awm loh en thlithlai ṭhin ang che. 
4    Pharmacy, damdawi dawra a damdawi i lei dawn reng rengin doctor (Registered Medical Practitiioner) damdawi chawhna che lehkha keng ṭhin rawh. Doctor prescription tel lo a damdawi lei hi dan kalh a ni a, prescription ngai kher lo a lei theih damdawi awm bawk mah se, damdawi nghawng ṭha lo lak aṭangin a him chuang lo tih hriat a ṭha. 
4    Pharmacist hnenah doctor damdawi chawh che chiang takin a hmanna leh a hnathawh dan, a nghawng ṭha lo leh damdawi inhal awm theite zawh chian 
ṭhin tur a ni. 
4    Damdawi i lei reng rengin uluk takin i lehkha nen a inmil em en ṭhin la, damdawi man, damdawi thih hun tur (expiry date), damdawi nihna: a mum, laihren, injection, etc a inmil em en thlap ṭhin la. A tuamna a ṭhain a him tawk em tih ṭhin ang che. 
4    Damdawi i leiin cash memo dil ziah la, hei hian dan loa damdawi hralh a tihkiam theih mai bakah tunlai sawrkar healthcare kalpui mamawh huna awm ṭhin. 

Tihloh turte:
4    Dawmdawi zawrhna, pharmacy license nei lo hnen aṭangin damdawi lei ngai suh. Ina zuar kual ṭhinte hnen aṭang phei chuan lei reng reng loh tur - dan kalh a ni a, man theih an ni.
4    Pharmacy, damdawi dawr enkawltute hnenah prescription keng lo emaw prescription diklo emaw heng lehkha them, phone call emaw, doctor diklo  leh doctor ni lo chawh hmanga damdawi lei tir turin ti ngai suh ang che, thil thalo zawk nangma taksa tan a thlen phah thei.
4    I damdawi hman zawh tawh emaw hman thin, doctor lehkha hlui tawh, inentir tawhna a damdawi ziah hmanga damdawi lei tum ngawt suh, I damdawi mamawh a lo danglam daih thei tawh tih hriat a tha, doctor thurawn la leh ngei ang che.
4    Damdawi reng reng, a bikin doctor chawh ngai chi hovah phei chuan mahni a lo inchawh ngawtloh tur a ni, taksa tan pawi zawk a thlen thei, doctor chawh ngei ngai damdawi reng reng chu a tuamnaah hian a senin a in thai thla ruah thin a ni. Hetiang damdawi nilote pawh a himloh theih avangin mithiam rawn lovin damdawi hman ngawtloh tura ni, loh theihlo a hman a lo ngai a nih pawhin a rang thei angbera pharmacist emaw doctor rawn tur a ni.
4    Damdawi expired tawh lei reng reng suh ang che, damdawi expired tawh hralh hi dan kalh a ni.

Tih ngei ngei turte
4    Damdawi reng reng hi ni sa in a em theihnaah dah tur a ni lo; hmun hnawng lutukah dah loh tur a ni a, damdawi chakna leh hnathawh a tihniam thei. Naupang, ran vulhten an khawih theihah dah loh tur a ni a, mi tam takin fridge a dah mai kan ching ṭhin thil ṭha lo tak a ni. 
4    A theih hram chuan damdawi dahna bik hmun hran inah siam la, tin damdawi bur ruak thildang dahna atana hman i duh a nih chuan damdawi bur kawma thil inziak kha paih vek la, engnge i dah tih chiang deuhin ziak ang che. Hman deuhah tui uma damdawi hlauhawm tak dah chu tihpalha in avangin nunna hlu tak kan chan tawh kha, a pawi hle. 
4    I doctor emaw pharmacist-in damdawi hman dan tur a hrilh ang che kha zawm la.
4    Mitthlawr reng reng i hawn (open) 
aṭanga thla khat chhung chauh hman tur a ni. 
4    Inhaler-te zuntlum damdawi insulin damdawi hman dan chiang takin i doctor emaw pharmacist zawt ṭhin rawh.
4    I damdawi reng reng ei hun tur an hril ang zelin ei la, i lo ei hmaih palh hlauh a nih chuan hriat chhuah veleh ei mai tur a ni. 
4    Danin a phut angin damdawi i lei reng rengin pharmacist hnen ngei ami lei ang tur a ni. 
4    Doctor hnena i inentir reng rengin i natna leh taksa/ rilru lama harsatna i neih zep lovin hrilh vek ṭhin rawh.

Tih loh turte
4    I damdawi leina cash memo/ bill paih nghal mai suh. 
4    Damdawi thi tawh chu paih vat tur a ni. (Miin i paih hnu an lo hmansual lohna turin thil ei chakawm lo, entirna atan thingpuife hman hnu emaw chawhmeh paih tur emaw nen chawhpawl a fun 
ṭha in bawlhhlawhbawmah paih tur a ni. Hman kum deuh khan damdawi thi tawh a hlawma paih chu sikul bula bawlhlawh paihnaah paih a ni a, naupangin an lo ei a, harsatna a thlen phah tawh kha)
4    Naupang hnenah i damdawi ei ang kha pe ve ngawt suh, an dose mamawh a dang a, natna inang tak pawh a thlentu dang daih a nih theih avangin doctor rawn zel ang che. 
4    Nau pai leh nau hnutetui pe tan damdawi tawngpawng hman mai loh tur a ni. Damdawi hi hetiang miin an hman a, a him leh him loh bithliahna mumal tak a awm a nia. 
4    Awmanglo tak taka damdawi fakna, natna chi hrang hrang tidam thei tih te, damdawi ni lo, chaw ṭha (food supple­ment) damdawi anga fakna hi awi loh tur a ni. Dan pawhin a khap a, ṭul lo a sum sen thlawnna  mai a ni thei. 
4    Damdawi ei theihnghilh avangin a ei hun dawt lehah a hmaa ei tur dose nen belhbawma ei loh tur a ni. 
4    Doctor emaw pharmacist thurawn la lovin damdawi mum phel emaw rawt dip miah loh tur a ni. 

- Dr. C.Zothanmawia, Pharm.D., MBA (HM) Drug Information Centre, RIPANS