RADICAL CHANGE KAN MAMAWH
Kum 1989 MLA inthlan kha Mizoram politics-a ‘change’ kan tih vawi khatna a ni hial awm e. State kan nih hnu kum khat leh thla sarih lekah MNF sorkar a tla a, President Rule hnuaiah kan awm. A hnuah Pu Lalthanhawla chuan, “Change siam a ngai, eirukna tihbo a ngai,” tiin a campaign a; mahse, kum 37 hnuah pawh party leh CM thlak kual bak change a thleng lo.
‘Radical change’ hi party thar emaw, CM thar emaw a ni lo; kalphung thar a ni. System hlui, ṭawih tawh, chaw ṭhing ringa kan khawsakna system hi thlak a, kalphung dik leh langtlang zawka thlakna hi a ni.
Kan natna bulpui, Mizoram politics bulpui chu sum a ni. Kan budget aṭanga 90% chuang hi Centre grant a ni a, mipui ta ni lo, party ta anga ngaihna a lian. CAG Report 2022-23-in a tarlan danin, Mizoram sorkar hian Utilization Certificate Rs 3,000 crore chuang a thehlut lo. Sorkar thar apiangin sorkar hmasa an puh a, tumah hrem an ni ngai lo.
Radical change: Party worker leh contractor inkar titawp turin open e-tender 100% kalpui, third party audit leh social audit khaw tinah kalpui a ngai. MLA fund leh minister quota contract tihtawp ngam a ngai.
Mizoramah graduate kan ngah a, private sector kan nei lo ber thung. Sorkar hna lo chu hna ṭha a awm tih ngaihtuahna a awm lo. Hei hian ṭhalai tam tak ruihhlo bâwihah a hruai lut a, eizawnna zawngin Aizawl an chhuahsan mek zel. PLFS data-ah Mizoram ṭhalai (kum 15-29) zingah hna nei lo 27% an tling a, India average aiin a sang fe. NLUP, SEDP, Bâna Kaih te hi loan sem politik a ni a, skill leh market link a awm lo.
Radical change: Loan sem titawp la, skill leh market pe rawh. Mizoramin India bamboo 14% kan nei, kum 1-ah metric ton maktaduai 32 thar thei kan nih laiin 1% pawh kan hmang ṭangkai lo. Bamboo processing factory din ni se. Tourism, Horticulture, bamboo-ah hian private limited 100 din theihna a awm a, miin hna an siamna tur kawng siam a ngai.
Kum 30 chhung sorkar tin thupui chu kawng, tui, current a ni reng a, mahse, vawiin thlengin kan la buai reng.
Radical change: Kawng leh power hi PPP mode-a kalpui a ngai tawh. Lokayukta chak tak, ha hriam nei, CM pawh chhui ngam tur siam a ngai. Eirukna hi party issue ni lovin, criminal issue a ni.
Mizoramah chhungkaw khatah party hrang kan awm a, ideology aiin mimal inlaichinna leh sumin politics a hruai. Chhiatna a thlenin sorkar aiin YMA leh kohhran an che hmasa zawk fo; hei hi mipui tan a ṭha, mahse, sorkar chak lohzia tilangtu a ni.
Radical change: Kohhran leh sorkar thliar hran fel a ngai. Kohhranin moral lam hruai se, sorkarin administration hruai rawh se. Chhungkaw politic paih bo ngam turin chhungkhat hna leh contract pek khapna dan siam a ngai.
Eng party nge ni lovin, eng system nge tih hi a pawimawh zawk. MNF vs Congress vs ZPM, kum 30 chhung kan inthlak kual a, policy-ah an inang vek; kum 5 plan bak an nei lo. Kan mamawh chu party manifesto ni lovin, Mizoram Vision Document 2047 a ni. Sorkar apiangin an zawm ngei tur, kohhran, NGO leh VC/LC ten an siam dun tur a ni.
“ZPM nge, MNF nge, Congress kan vote dawn?” tih ni lovin, “Tu nge CAG report zawm ngam? Tu nge contract e-tender a dah ngam? Tu nge a unaute hna pe lo ngam? Chumi ngamtu chu party eng pawh ni se, radical change chu a ni.
- Dr. C. Lalrampana