‘Policy chhenfâkawm kan thup rih ’ – Dr. Thangtea
Politician lâr, Rorelna Inpuia kum 30 chuang tehmeuh ṭhu tawh, Calling Attention Motion hre fuh lawi si loin Hnam Rûnah a sangawizawnpuite a fuihna leh an hmathlir an sawi tak tak mai chu(h)–a bon e! Policy, inclusiveness, holistic approach, sustainable development, value system tih ho, sâppui ṭawngkam hmangin ram hmasawnna chungchang an hlap chho a ni.
Sâppui ṭawng a hmante kha a mawi a, a awmzia pawh a ṭha hlawm. Mahse, term mawi leh a taka thiltih hi thil thuhmun a ni lo ṭhin lai tak hi a manganthlak ṭhin a nih hi.
Political party-te’n Policy & Programme Committee an din a, policy thar an siam a. Ram hmasawnna chu committee room chhungah a lo thleng nghal chuk chuk ta mai ṭhin a. Mahse, khawtlang nunah policy-in rah a chhuah leh chhuah loh erawh an thlir zui lo.
Sorkarna chelh tawhtu Hnam Rûn leh Bhawan lam rorelnaa a changtupa ber berte ngaihtuah chuan, NLUP/SEDP chungchang a takrama innghat zo lo leh kuthnathawktûte tan beiseina beidawng ang lek a lo ni ta mai te kha chiang takin kan hre thawi ve a. 'Dampa bial hian Chawlhni tin sa an hmeh ta em aw?' tia zawhna awm ṭhin hi systematic tracking a awm loh vang a ni zawk hial ang! Policy siam hi a pawimawh a, a kalpui dàn leh a rah chhuah erawh a pawimawh zui lo a ni maithei.
Inclusiveness & Participation tih hi mi zawng zawng kan tel vekna a ni. Mahse, paper-a ziah leh meeting room chhunga mipui telh vek ringawt chu mipui telna dik tak a ni lo.
Holistic Approach tih chu thil engkim thlîr kim tihna a ni. Mahse, engkim thlîr zawh hnuah paper chungah chauh a tawp leh chuan, 'holistic paper' chauh a ni ang. Sustainable Development tih pawh manifesto-a dah luh tur bullet point pakhat satliah a ni lo; a taka kalpui leh rah chhuah thei tur programme a nih a ngai.
English term hman hi thil dik lo a ni lo; English term mawi tak tak hmang chung sia a tak ram a thleng zo leh si lo. Sorkarna chan leh beiseite political rhetoric chauha a chang ṭhin hi a buaithlakna a ni.
Inthlanpui a hnaih tawh chuan policy thar, vision thar, development model thar tihte a ri nawn awn awn ṭhin. Policy hmasa kha a hlui tawh tih avangin hnawl mai a awl. Mahse, policy hluiin eng nge a thawh chhuah, eng nge a thawh chhuah loh, eng nge siamṭhat ngai tihte thlîr hmasak aiin, hming leh policy thar vawrh chhuah leh mai hi kan awlsam zawk fo!
Kum nga dan policy siam thar ringawt hi hmasawnna tling a ni lo; policy thar aia pawimawh zawk chu policy ṭha taka kalpuina a ni.
Opposition nih lai chuan zero tolerance, transparent governance, accountability tihte au phûrpui chiam a awl ṭhin. Mahse, sorkarna chelh hnua sorkar hlui dem zui leh zero tolerance tih thu ringawt sawi sek hian sorkar thar lo piang chu a rintlaktir tawk chuang lo. Kum 20, 30 kal taa policy/flagship kan neihte thlenga kan bih chhuah paw'n, mipuiin kan mamawh ber chu sorkar thutiam leh manifesto duhawm tak ni loin, a taka rah chhuah leh thleng ngei hmuh a ni.
Kan politics-ah hian policy leh English term mawi tak tak kan nei; committee kan nei, draft kan nei, presentation kan nei. Mahse, zawhna pakhat thi thei ngai lo erawh chu, “Mipui nunah eng nge a thlen?” tih a ni.
Ram hmasawnna chu policy hming mawi leh English term tamnaah a awm lo; mipui dinhmun hriatthiamna, ruahmanna ṭha leh a taka thiltihnaah chauh a awm zawk. Kan policy chenfâkawm tak tur kan la thup rih chhung chuan, 'Kan la inpeih lo’ tih hi huaisen takin i pawm ngam ang u hmiang!
- Thangtea Thawmte