Dolly Parton leh Kei
Ka pa duh tak, khi lama haw ta Mazara kha lungleng ve tak thin, kan naupan zual lai ata a tape recorder-a oldies hla ngaithla thin a ni a. A lunglen zual chang chuan rimawi avang khan zanlai a thleng ṭhelh thin. Oldies leh country hla, 70's 80's chhoa hla tam tak hi kan bengah a lo lut ve lo thei lo va. A hla tihrik zin ber kha (lawkin, pulpit tawngkama 'tihrik' tih thumal hman hi mawi ka ti vak lo tlat pek a, khawvel thila hman hi a ṭha tawk ka ti. Pulpit ka dahsan vang a ni ber e) Eagles hla 'Hotel California' kha a ni a. A music rendition hi a lo mawi em a ni. CCR, The Beatles, The Seekers, Eagles, Smokie, Jim Reeves leh Elvis Presley hla te kha a ngaihthlak tam an ni a. Chumi kara Dolly Parton hla 'Coat of Many Colours' kha a rawn ti ri leh ṭhin a. Khatih hun lai ata kha Dolly Parton ka hmelhriatna leh khawvela zaithiam ber ka tih chhoh dan chu a ni ta ber mai.
Kan lo hleitling chho deuh va, Dolly Parton hla ka lo tuipui zual a, 'I Will Always Love You' tih te, 'From Here to the Moon and Back' tih te, 'Sitting on the Front Porch Swing' tih hla hi a thluk zawng zawng nen hian lung a kuai tlat pek a. Kenny Rogers nena an sak 'Islands in the Stream' tih phei hi chu keini Mizote pawhin sak nuam kan tih em em a nih kha maw. Tun hnu hian 'Old flames can't hold a candle to you' tih hla hi ka tuipui ta ber bawk. Kum 15 mi vel ka nih laiin kan chanchinbu lak pakhat Mizo Aw-ah hian milar chanchin an tihchhuah turah ngenna a siam theih a. Dolly Parton chanchin hi chanchinbu phek khat awh dawn hian ka ngenna angin an rawn tichhuak ta a, ka ngaihlu hle a ni ang, vawiin thlengin khami ṭuma a chanchin Mizo ṭawnga an rawn chhuah kha ka la kawl ṭha khiau a ni.
Dolly Parton ka ngaihsanna pakhatah chuan, amah hian pianpui zeihawi riauna a nei hi a ni a. Zaina dawhsana a chetla hi a hmuhnawm em em a, a hlim hmel nui sánga mipui a hmachhawn thin leh mipui han chawk hlim tura ṭawngkam tawi, sapin 'small talks' an tih mai a nei ṭha riau hi a ni a. Mizo mi nawlpuiin helaia ṭawngkam tawi ka sawi hi kan ngah lo riauin ka hre thin. The Salvation Army Mizo officer zinga Commissioner rank kai hmasa ber Commissioner Chianghnuna kha London-a rei tak chetla a ni a. An tia lawm, "Mi ina lenin rei tak len loh tur, rei tawk fang i len chuan mi rel, mi chanchin sawiin a zui thuai,” a ti e, an tia. Mizote hian titi tur thupui fûn hi sap mingote aiin kan ngah lo deuh a ni maithei e. Pianpui zeihawi han tih takah chuan kan Mizo chhûlchhuak ngat, fam ta Pi Lalsangzuali Sailo tluka pianpui zeihawi kan tihah chuan ka dah sang hle. A dam laia amah an kawmna, milem che theiah khan helai hi hmuh tur a awm.
Sap milar thi reng reng hi an chanchin tarlanna, Wikipedia hi mi dangte ang thoin an chanchin hriat chian lehzual nan ka thlek fo. Chutah chuan ka uar deuh em ka hre lo va, zaa 99 vel hi chu an pianna hmuna lu nghat lo an ni vek mai. Dolly Parton-i hi chu US-a Tennessee-a piang kha a ni a, Tennessee-ah tho a lu a phûm leh nia. A rilru kha a nghet awm hlein ka hria. Mi ṭhenkhat chu kan zingah pawh tlema hriat hlawh an han ni a, an pianna khua chu chawi lâr a hnêka khawchhuak welfare-a tel duh mang lote pawh awm theih a ni awm e.
Sap milar tam tak hi innei tluan lo sawi tur an tam khawp mai a. Dolly Parton te nupa hi chu fa nei lo mah se, an dam dun chhung zawng an innei. A pasal Carl Dean hian nikum 2025 mai khan a thihsan a nih kha. Sap milar zingah chuan David Beckham leh Victoria te nupa hi milar innei rei kan sawi chhuah fo an ni bawk tak e.
Sap tia kan sawi maite hian pasal an neihin an pasalte hnam hming emaw, hming tawi emaw an chhawm mai a, vai kan tih mai kan Indian puite pawh hian ching khawp a. Mizote hi chuan pasalte hnam kan chhawm mai kan ti ve nangin, lungsi taka pasal hnam chhawm duh hi an váng hlein ka hria. Pi L. Tochhawng, IAS hi Sailo ni mah se, a pasal hnam a chhawm tak e. Kum 20 chu a liam tawh ang, Pu Rosiama Vanchhong, IFS nu pawh hi a boral khan YMA signboard-ah a pasal hnam Vanchhawng kha an lo ti mai a, amaherawhchu, an inthlahrung leh deuh nge, a pianpui hnam hming an han dah leh zet a. Chumi hnuah kualkhungin 'Vanchhawng' tih chu an dah leh tain ka hria.
Dolly Parton pawh hian a pasal hnam hming 'Dean' tih chu lehkha pawimawhahte chuan a dah tel ve tho a ni awm e. Amaherawhchu, khawvel dâpa zaimi a nih avangin dawhsan hming chuam neih ve hranpa mamawh lo, Dolly Parton a inti mai a, chu chu miten a hun laia an lo hriat tawh dan leh hriat zui zel dan a ni kumkhua dawn a ni. Ram chhung politics-ah pawh hian Priyanka Gandhi-I’n pasal a neih khan 'Gandhi' tih hming paih lohin a pasal hnam 'Vadra' telh tho si a, Priyanka Gandhi Vadra a ni zui ta te hi an thiamin, ram chhunga mi tam tak 'Gandhi chhungkua' lo ngaisang tawhtute tihnual si lova rem dik thlap dan an lo thiam zel e.
Dolly Parton hi khawvelin a ngaihsan em em nachhan chu, a zai piah lamah, mipui rawngbawltu a nihna hi a ni. Dollywood Park a din te, Imagination Library kaltlanga United States, Canada, United Kingdom, Australia leh Ireland-a cheng naupangte tana nausen an nih lai aṭanga kum 5 an tlin thleng, a thlawna lehkhabu, a maka maka tam a sem chhuak zozai te hi a ropui tih loh rual a ni lo. Chumi piah lamah mipui rawngbawl hna thawktu dangte tan pawh ding thinin, Red Kettle Service leh vantlang tana thawhna dangah pawh amah ngei che chhuak thin a ni.
Khawvela zaithiam ka tih ve ber chu Mizoramah emaw, India ram khawi khawpui berah emaw zaia rawn tlawhna engtik ní-ah emaw rawn la nei se, 'A en man chu sang deuh pawh ni se, tih dan hram ka ngaihtuah ang' titu mi tam takte zingah inchhiar ve mah ila, chu beiseina chu a thâmral dawn ta a ni. Ngati nge India-ah a lokal ve loh le ka ti vawng vawng ṭhin. Kum 2023-a Rolling Stones chanchinbuin an kawm ṭum chuan India rama kal a châk thu a sawi zuai asin! A bawhzuina kawngah keini lam kan chak tawk lo ni ngei tur a ni.
Dolly Parton ropuina em em chu, kum 60 hma lama mi lar ni tawh kha, a thih thlengin mi lar, mi ngaihsan a nihna piah lamah, chhuanthar hrang hrang rawn piang chhote pawhin amah leh a hla kan la duh tlang thei zel hi a chungchuanna niin ka hria. Amah hi chutianga ngainat awm taka khawsa tur chuan tunlai khawvel inthlak danglam chak tak hi, a hun laia inthlak awm apiangah a insiamrem ve zel thei tlat hi a nuna kan zir tur pawimawh tak a ni.
A boral tih puan a nih hnu lawkah hmun hrang hrangah amah sûnna thu leh pangpar dah a ni a. US President Pu Donald Trump-a chuan amah sûn nan US hnam puanzar chu a ngul chanve-ah kar khat chhung zâr turin thupek a chhuah nghal a. United Kingdom lam pawhin lal tualzawlah a hla sak, awmze nei pakhat '9 to 5' chu Royal Band Party-te’n mawi zetin an lo hâm bawk. Mizote ṭawngkam takin–A thi ropui e. Amah ka sûn nan a thlalak chu Dawrpuia kan inkawtah ni thum chhung ka lo târ ve bawk. Mizote’n WhatsApp kan hman ve hnuah khawvel huap milar thi kan sûn tam ber a ni hial ang.
Dolly Parton hlate hi a ṭha hlawm a, hla 3,000 chuang a phuah an ti mai a. Kan Mizo dana kan lo thlânṭhu ve em a nih loh pawhin, kan zaithiam rualte nen a puala a hlate sain, zan khat na nâ nâ chu Dolly Parton hriatrengna lo neih ve chu a phu thlawt a ni lawm ni? Siamtuin danglam bika a siam, ani ang hi awm leh thei ang i maw? "Sakhaw mi/kohhran mi tak ka ni lem lo, mahse, thlarau mi ka ni," a tih hi lai tak hi Zoram Kristiante’n kan mamawh tak a ni ve ngei ang.
- Vee Mathara