Written by
- Prof. C. Lalhriatpuia
Mualpui Bethel, Aizawl

Thlarau leh tih tak zeta Pathian biak

Kum 2026 Pastoral Ministry thupui, “Thlarau leh tih tak zeta Pathian biak” (Jn 4:24) hi han zir ve dawn ila.

1. Thlarau leh tih tak zeta Pathian biak awmzia

Johana bung 4 thua Lal Isua leh Samari hmeichhia inbiak dan kha kan hre ṭheuh awm e. Lal Isua’n, “Chutichuan, a hun a thleng dawn ta, tunah pawh a thleng tawh mek, chumi hunah chuan Pathian chibai bûktu tak takten thlarau leh tih tak zetin Pa chibai an bûk ang, Pain chutiang mi chu a chibai bûktu turin a zawng a ni. Pathian chu Thlarau a ni; a chibai bûktute’n thlarau leh tih tak zetin chibai an bûk tur a ni,” a ti a. Heta, ‘thlarau leh tih tak zetin’ tih hi a sap ṭawngah chuan, ‘In the spirit and truth’ (ESV) tih a ni. Chu mi awmzia chu, thlarau leh thutakin tihna a ni. A ṭawng bulah chuan ‘pneumati’ leh ‘aletheia’ (Gk.) a hmang a; tin ‘kai’ (Gk.) a hman avangin thlarau leh thutak khi thil hrang ni lovin thil inkawp tihna a ni. Chuti a nih chuan Isua lo kal hnua Pathian biak dan tur dik chu thlarau leh thutak inkawpin tihna a ni awm e. Mi tam zawk chuan ‘tih tak zetin’ tih lai khi ‘urhsûn leh puithu takin’ ti angin kan sawi tlangpui a; a dik tho rualin, urhsûn leh puithu nazawng ni lovin, thlarau leh thutaka biak a phut tlat a ni.

2. Thlarau leh tih tak zeta Pathian biak dan dik chu eng nge?

Johana 8:32-36 hi ngun taka kan chhiar chuan, Mosia dan zawmtu Juda-te nena Isua inchhanna thu a ni. Juda-te hi tisa serhtan dan zawmtu, inthawina te, sawma pakhat leh thil dang tih tur Mosia danin a tuk zawng zawng hlen chhuak ṭhintu an ni. Lal Isua’n, thutak (aletheia) an hriat chuan bâwih bân an nih tur thu a hrilh a. Mahse, anni chuan Abrahama thlah an nih thu leh tuma bâwih an nih loh thuin an chhang a ni. Isua’n engtin nge a tih? “Tu pawh thil tisual apiang sual bâwih a ni. Chutichuan, Fapain bâwih a bân che u chuan in chhuak hlen vang vang ang,” a ti tih kan hria. Heta kan hmuh tak chu, thutak (aletheia) hretu (changtu) chu sual aṭanga chhuah zalente tihna a ni. Sual aṭanga Pathianin a chhuah zalen tawh ni chuang lo hian Pathian hi kan lo be ve mai mai ṭhin em tih infiah kan ngai mang e.

Mihring pianpui thinlung, ngaihtuahna sual lo chhuak ṭhin hian mihring min tihbawlhlawh ṭhin thu Lal Isua’n a sawi a (Mk 7:20-23). Chu thinlung tisami thuhnuaiah chuan tu mai pawh hi kan tâng ta ṭhup mai a ni (sual bawih kan ni). A changin thil ṭha han ti ve ṭhin mah ila, thil sual kan ti leh mai ṭhin a; kan ṭha hlen thei tak tak lo a nih hi. Chu thinlung tisami neih chu thihna a nih thu (Gal 5:17-21) leh tisami chuan Pathian kan tih lawm theih loh thu kan Bible-in chiang takin min hrilh a ni (Rom 8:7-8). Chuti a nih chuan, mihring ngau ngau hi chuan Pathian kan tilawm thei lo tawp a nih ber chu (Pathian chu thinlung hmutu a nih tlat avangin). Chu mihring chuan Pathian dan a zawm thei tawh lo va, amah siamtu Pathian chu a thinlungin a hmangaih thei tawh lo. Amaherawhchu, Lalpa Pathian chuan a hmangaihna tàwp thei lo avangin a khawngaihna (Lal Isua Krista, a ruat lâwk ngei chu) a hun takah a rawn tir ta! a va ropui em.

He mihring, ama anpuia a siam hi chatuan thihnaa kan luh lohna turin min tibawlhhlawhtu (sual bâwih min nihtirtu) thinlung lak bo emaw, thlaksak emaw a tum a ni tih a zawlneite ká-in a lo sawi tawh a. Ezekiela 26:28-ah chuan, “Thinlung thar ka pe ang che u a, in chhungah thlarau thar ka dah ang; in tisa ata thinlung, lung anga sak chu ka la bo vang a, thinlung, tisa anga nêm ka pe zawk ang che u. Tin, in chhungah ka thlarau ka dah ang a, ka dan siamah ka lentir ang che u a, ka thupekte chu in vawng ang a, in zawm ang,” tiin. He chánga lang chiang tak chu, kan thinlung pianpui, lung anga sak (sual bawih) chu Pathianin thinlung thar (thlarau thianghlima ama thuam)-a min thlaksak chuan, chu ‘thutak’ chuan sual leh tawh lo turin sual lakah min chhuah zalen dawn a, chu thinlung thar chuan ama duhzawng ang zelin Pathian chu kan be tawh dawn tihna a lo ni. Hei hi piantharna (gennethe Anothen) dik awm chhun chu a ni. Chu thinlung thar neitute chu Pathian lama an nun theih tawh tur thu a zawlnei ka an hetiang hian a lo sawi tawh a: “Tin, in nun theihna tura Lalpa in Pathian chu in thinlung zawng zawng leh in rilru zawng zawnga in hmangaih theihna turin, Lalpa in Pathianin in thinlung leh in thlahte thinlung serh a tansak ang che u,” (Deut 30:6) tiin. Chu thu tho chu Tirhkoh Paula’n sawi chhuakin, “Serhtan tak chu rilru (heart) lama tan a ni, lehkha thu maiah ni lovin, thlarauvah a ni; chu mi chuan mihring fak a hlawh lo va, Pathian fak a hlawh zâwk a ni,” (Rom 2:29) tiin. Hei hi a ni, thlarau leh thutaka Pathian biak dan tur dik tak chu: rilru leh thinlung zawng zawnga Pathian hmangaihna hi. Hei hi a ni, dan zawh famkimna, a khaikhawmna Lal Isua’n a sawi kha (Mk 12:30-31). Hei chauh hi Pathian tihlawmna kawng awm chhun a ni.

3. Engtin nge Pathian chu thlarau leh thutaka kan biak theih ang?

Kan sawi tak ang khian, thlarau leh thutaka Pathian biak theih dan kawng awm chhun chu thinlung sual tihboral emaw, tihhlum emaw, thlaksak (serhtan) emaw hi a ni. Chumi tih theihna awm chhun chu Isua Krista krawsah chauh hian a ni. Isua ngeiin, “Keimah hi kawng leh thutak leh nunna ka ni; keimaha kal lo chu tu mah Pa hnenah an thleng ngai lo,” a ti. Chuvangin, kum 2000 chuang kal taa krawsa Isua thihna kha nang leh keia thinlung sual tihboralna tur hmun chu a ni. Isua’n a thawhlehna hmanga an thinlung a thlaksak lohte’n Pathian an be pawp thei lo va, chatuan nun an nei thei lo tih a chiang em em a ni.

Chu thinlung thar chu kan duh ve em? He ka pianpui thinlung hian Pathian dan a zawm thei si lo va, chatuana thi tur ka ni tih kan inngaihtuah ngai em? Mahni hmasial, chapo, khawvel hmangaihtu hian Pathian ramah chan ka nei ve lo tih kan in hria em? Sual bâwiha hralh tawh tisami (Rom 7:14) i nihna kha duh tawh loh tak zetna nen Lalpa hnen i pan ve tawh em? Lalpa, he ka thinlung sual hi min lak kiansak ve rawh, i fapa Isua kraws thisenin ka sual min silfaisak ve rawh tiin sual duh tawh lohna tak tak, thinlung lungchhiain i pan ve dawn lawm ni? Hei chauh hi kawng awm chhun a nih avangin Lal Isua’n, “Ama nun nen lam pawh a huat loh chuan ka zirtir a ni thei lo vang”; “Tu pawhin mi zui a duh chuan, mahni hrehawm pawisa lovin (self-denial), a kraws puin mi zui rawh se. Tu pawh a nun humhim duh apiangin a chán ang a; tu pawh keimah avanga a nun chán apiangin a humhim ang,” (Mt 6:24-25) a ti.

Mahni inphat vekna (self-denial), thinlung sual tihboral duhna (kraws pu awm zia dik tak) tak tak nen Amah kan pan phawt chuan, thinlung thar, chak zawng leh duhzawng zawng zawng danglam vek min lo pe ṭhin a ni. Hei hi a ni, Pathian duhzawnga lungngaihna, sual simna dik tak chu. “Pain mi pêk zawng zawng ka hnênah an lo kal vek ang; tu pawh ka hnêna lo kal chu ka hnawt chhuak tawp lo vang,” (Lk 6:37) tiin Isua’n a sawi. Amah chu a rinawm a, a ti ngei bawk ang. Chu thinlung thar (thlarau rah) nen chuan Pa rawng kan bâwl ve tawh ang. Amahin a sawi angin, chu a tui pek (thinlung thar, thlarau thianghlima thuam) chu chatuana tuihâl tawh lohna a ni a, chu thinlung ringa nun chu khawvel hneha ngamna nun a ni. Chu thinlung neitu chuan farisaite leh lehkha ziaktute felna a lo khûm ta a; chu thinlung avang chuan a mihringpui a lo hmangaih thei ta a. Pathian thilpek ropui tak chu mite’n chang ve se tih hi a thil duh ber leh a dam chhan, a nun kaihruaitu a lo ni ve ta. Chu chu thlarau leh thutaka Pathian chibai bûk dan dik tak chu a ni.

- Prof. C. Lalhriatpuia, Mualpui Bethel, Aizawl