Opposition nghahhleh fûr khawchhia? (Ṭhalai hna zawng mêkte leh loneitute erawh an phur hle!)
Ṭhâl khawro rei tak kan paltlang hnuah, vaivut leh kawtthler ro rip riap, thlai leh pangpâr, hnah no leh hnah tak te pawh tuihal avanga zawr hniang kan hmuh lai pawh khan, nakin lawka fûr duhawm lo thleng tùr chu thinlung takin kan nghakhlel êm êm thung ṭhin. Kan nghahhlelh ang ngei chuan kawlrawn aṭangin khawpui ri leh thlithaw vûk vûka rawn ṭanin, fûr ruahtui chu a sûr leh ta buan buan mai. Hringfate ah hlimna leh beiseina thar min thlen a; thlai, thei, pangpâr leh hnim chi tinrêngte, nunna nei tawh phawt chu an lo nung thar leh ta. A va nuam siau siau em! He fûr ruahtui hi Pathian malsâwmna hlu tak, lei leh hringnun min chawmtu a ni tih min hriat nawntir fo ṭhin a ni.
Mahse, kan ngaihtuahna leh thlirna hi a lo va inchen lo tak em! Fûr kan nghahhlelh êm êm laiin, malsâwmna a ni tih hre lovin, a chhiatna lam chauh thlîr tlat mi pawh kan tam hle. Fûr avangin lei a min a, in a chim a, thihna pawh a thleng hial ṭhin. Heng zawng zawng hi khuarèl hnuaia thleng a ni tih hi kan haider lui êm ni? Kan khualzinna kan zawh tawp hun tûr hi fûr leh ṭhalin a tidanglam thei chuang mawlh si lo.
Kawngpui a khuar a, kawng siam thar pawh a chhe leh ṭhin. Hengte hi eng khawl mahin a dodal thei vek hek lo. A chhan ngaihtuah chiang lovin sorkar chauh kan puh ta mai ṭhin. E khai, ni rawh se. I duh angin puh la, puh mawlh mawlh la. Mahse, ṭhal a lo inṭan leh anga, tui harsatna i hmachhawn leh dawn tih pawh hre reng chung in aw!
Kan ram leh kan hnam hi kum tam tak chhûng hruaitu hrang hrangte'n an lo kaihruai tawh in, an lo 'vawk lal lên' tawh hnuah, kum reilote chhûng chauha khuarel hi dodal ngawt theih lah va ni suh! "Kum 15 daih min tiam," i ti maw? Kum 40 dawn a bulṭhuṭ awm mumal lo va, a pawnlang chauh lo siam ṭha ṭhintute zia tarlan a ni zâwk e. Tiam zawng zawng kha hlawhtling tak tak se zawng, ṭlangram lo neih (jhum cultivation) a bô tawh ang a; Switzerland of the East ah kan lêng suau suau tawh ngei ang. I hmanhmawh pui lutuk bik lo mai teh ang u!
Kawngchhia avânga phun leh tur kan nih chuan, eng vânga kawngchhawng leh ropeway te kha kan siam hlawhtlin mai loh? Eng vânga lei tak verh in, leihnuai-ah fûr ruahtuiin a tihchhiat phak loh ah kawngpui zawng zawng kan lo thuhrûk vek mai loh? Kan sum hmanral zozai khan a tlin dah lo'ng maw? Kawng kan siam nge, sûm kan siam? Kawng hi ATM booth anga sum lakchhuahna hmanrua em ni zâwk? Ngaihtuah tûr a tam hle mai tak ka ti!
Politics zet hi chu le! Opposition-te tân zawng fûrpui aia nghahhlelhawm a awm chuang lo a ni chêk ang e. Phun ula, sâwt ula, diriam mawlh rawh u! Mahse, chuti ngawta ṭha thei a nih chuan, "Ṭha raw pip!" kan ti ve mahna. Enteh, zofa chhulchhuak zinga Padma Bhushan dawng hmasa ber, famta Capt. L.Z. Sailo ve thung kha chu, hêng fûrpui hian a lung a tileng zâwk tlat mai pek a:
"Fûrpui ruahpui tluang a hniam a,
Lam tualpui te khawthlang lipui a chang e;
Dam chhung chiarnghian êr hliam hliam chungin,
Suihlunglenin zawlkhaw tlang ka thlir e."
zuk ti thèn a! A in-an loh theih haih haih ngei mai!
Ṭhalaite leh loneitute tibuai ve lo; FÛR chu!
Hetih lai hian, sorkar pawhin hna lak kalphung siamṭhatna lamah hma a sawn chak hle thung a. A bik takin, taksa hriselna leh thluak ṭhaṭna ngaih pawimawh hmasak a nih avangin, ṭhalai tam tak an phur thar hle a. "Lo teh rawh u, Oh! Lo la rawh u," tih ang mai mai ni tawh hek lo le. Anni chu fûr khawchhiain an beiseina a tibo ve lo va; an beisei ber chu hna lâk kalphung thianghlim leh remchanna a ni. Chuvângin, kawng dungah te, field-ah te, ruahsûr hnuaiah pawh inbuatsaihna (exercise) an nei zak zak thung. An beisei chu sawiselna siam belh ni lovin, hmalam hun atâna inbuatsaihna leh an thiamna lanchhuahtîr theihna hun ṭha an neih vang zawk a ni. Heng ṭhalaite hian vawiina thilthleng aiin naktukah a ṭha zâwk a lo thleng ngei dâwn tiin hmalam an pan mup mup a ni. Opposition-te thlîrna mit nena khaikhin chuan, lei leh van tluk hiala inthlau a va ni êm!
Thingtlang lamah nise, kumpui lingleta an ṭulpui an thlaite chuan rahchhuahna hun ṭha an neih phah dawn tih hria in, he fûr ruahtui hi malsawmna ah an ngai hlauh thung a. An thlaitharte an hralhchhuah hun tur mitthla chungin, 'Van malsawmna ruahtui' hlutzia hi an teh bang lo a ni e!
Politics-ah erawh chuan, opposition chak tak hi democracy hrisel tak pakhat ni mah se, sorkarin tihsual a neih hlek chuan sawiselna leh ngaihdan dang lanchhuahtîr phet hi an tum ber a ni. Mahse, sawiselna chu hna ṭangkai siamtu leh siamṭhatna hmahruai anih a pawimawh thung. Harsatna apiang chu political mark tihpunna atan chauh hmang lovin, a chhan leh a chhanna kawng pawh kan ngaihtuah tel a ṭha awm e!
Khaikhawmna
He fûr ruahtui hian kan ram politics, hnam puitlin tawhna leh kan puitlin tawk lohna chhûngril tak a tarlang chiang hle mai. Opposition-te'n hêng khawtlang leh khuarel harsatna te hi political point hmuhna leh sawiselna atan chauh hmang lovin, kan hmakhua atân ruahmanna fiah leh nghet tak târchhuah tel a pawimawh a ni. Tin, sorkar tân pawh hman aṭanga kawngchhia leh khawtlang harsatna lo awm tawh te chinfel zel a, mipui rinna leh beiseina tak tak hlawhchhuak tûra thawh chhuah rinawm hi a pawiimawh takzet bawk.
Engkimah, kawngchhia leh ruahpui karah pawh rinawm taka hmalam pan chhunzawm tum tlattu ṭhalaite leh loneitute hian thil ropui tak min zirtîr a ni;
"Ram hmasawnna tak tak hi inhnial leh ineptawnna hian a thlen lo va; mahni zawn ṭheuhva inbuatsaihna ṭha leh rinawm taka hna thawhna zâwk hian a thlen a ni," tih hi.
He fûr ruahtui avâng hian kan harsatna chauh târchhuak lovin, kan hmakhua atâna inhmuhchhuahna leh inpuahchahna thar min petu ni ngei bawk se. Ram leh hnam hmasawn zêl na'n, 'Insuihkhawm leh zai i rêl ang u' hmiang tiin, amah Capt.L.Z Sailo hla bawkin a hmawr bawk hram teh ang hmiang!
- Thangtea Thawmte