Nu leh pa, pi peh pute zah thiam
Mizote hi pi leh pute aṭanga hnam huaisen, pi leh pute thurochhiah ngai pawimawh hnam, aia upate zahthiam tak, an thu pawh a kawi a ngila zâwm ṭhin hnam kan ni. Pi leh pute nundan ṭhate kha Bible zirtirna nen pawh a inmil hlê a lo ni. Kristian kan lo nih hnuah tleirawl leh tlangvalte thu ṭha zirna leh khuahkhirhtu – Zawlbûk tihbo a lo ni ta a. Tunah chuan chhûngkua, kohhran leh sikulte hi inzirtirna hmun ṭha ber an ni. Kristiante hian Bible zirtirna hi zâwm ṭha ila, thil dang a ngai lo, Pathianin mal min sawm ang a, kan ropui zêl ang a, kan Pathian hi kan nundan ṭha avangin ring lo mite pawhin an chawimawi mai dâwn a ni. Tuna kan nundan ṭha lo tam tak hi bansan ila, Zoram hi ram nuamah i siam ang u. Bible thute hi hre mai ni lovin, a takin zâwm ila, kan ṭhalaite an vânglaia boral tam ta lutuk pawh hi a ziaawm ngei ang.
Mizo thufing leh thurochhiahah chuan, ‘Pa ber chu thingzik zuah anga a lansarh loh chuan inchhung khur a zahawm ngai lo,’ tih a ni. Pa ber tizahawmtu chu nu ber a ni. Kan lo beisei ang an lo nih chiah loh pawhin, ‘I tel lo chuan…’ tia pasala kan lo neih tawhte an ni a; chubâkah, Pathian leh Kohhran hmaah, ‘A nuamah pawh, a hrehawmah pawh...’ tia inpui tawn tura thutiam tawh kan ni tih hrereng ila, i inchawimawi tawn zêl ang u. Nu leh pa kan ṭanrual tlat chuan kan fate pawhin min zahin kan thu pawh an zâwm mai dâwn a ni. Chutiang bawkin kan nu leh pa, tar tawh takte kan hmangaih a, kan duat chuan kan tu leh fate pawhin an pi leh pute chu ngaihsakin an duat ve mai ang.
Tunlai hian Mizote zîngah ngei pawh mahni nu leh pa, pi leh pute zah leh duatna chang hre lo ṭhalai tam tak kan awm ta hi a pawiin, a zahthlâk takzet a ni. Kan pi leh pute khan tuna kan nundan hi hria se, engtin tak ngai ang maw! I Timothea 5:8-ah chuan, ‘Tu pawh mahni chhûngkhat lainâte ngaihsak lo a, mahni chenpui chhûngte ngei pawh ngaihsak lo chuan rinna an phatsan a ni, ring lo mi aiin an sual zâwk a ni,’ tih kan hmu a. Timothea chuan, ‘Mahni chhûngkhat leh chenpuite pawh hmangaih lo va, mahni chauh inhmangaiha nungte chu Pathian rinna nei lo, Pathian hriatna reng nei lo ai pawhin an sual zawk a ni,’ a ti a ni. Kristiante chu mi zawng zawng hmangaih a, kan laina hnai ni lo, mi retheite ṭanpui tur kan nih lai a, mahni nu leh pa, pi leh pute, an vânglai hun kan tâna lo hmang zo tawhte, an upat leh ṭangkai tawh loh avanga hmusit leh hnawk tih hi kan tih loh tawp tur thil a ni tih i hre nawn fo ang u. Mahni nu leh pa, pi leh pute enkawl duh lotute hremna Dân siam a lo ngai ta hial mai hi a pawiin a zahthlâk takzet a ni! Hetih rual hian, nu leh pate pawhin chhûngkuaa kan dinhmun dik tak vawnghim turin huaisen takin ṭan ila zêl ang u.
Matthaia 15:4-ah, ‘Pathianin, i nu leh i pa chawimawi rawh,’ ‘Tu pawh a nu emaw a pa emaw sawichhia apiang chu thi mawlh rawh se,’ a ti si a. Leviticus 19:32-ah, ‘Lûa kelsam ṭote hmaah chuan i ding zel tur a ni a, tar hmel chu i zah tur a ni,’ tih thu kan hmu bawk. Heng bâkah Bible chuan nu leh pa thuawih chu damreina mai ni lovin, vanneihna a ni tih min hrilh bawk.
Nu leh pa, pi leh pute ngaihlûtute hi khawvel hian a ngaisâng a ni tih lantir nân entirna pakhat lek tarlang ila. Kumin 2026 World Cup-ah Spain (FIFA World Ranking No. 2, European Football Champion ni lai mêk) leh Cabo Verde (Mihring nuai 5 chuang awrh awmna, a vawi khat nâna World Cup khel ve) an intum a. Spain chuan sawp hrep tura ngaih a nih laiin Cabo Verde Goal keeper Vozinha chuan ball pet ṭha tak tak vawi 7 tawp a dang a, goal awm lovin an inhneh tâwk ta a nih kha!! Hei hi khawvel mak tih a ni. Inkhelh a zova, Vozinha chu a bawkkhup a, a ṭap a, a mittui a sûr zung zung a. ‘Engti zia nge ni?’ tia an zawh chuan, ani chuan a pi leh pute boral tawh, a hmangaih em emten hmuhpui ve se a ti a, a nuin sum harsatna avanga USA-a inkhel en tura a kal ve thei lote chuan a lung a tihchhiat avanga ṭap a nih thu a han sawi chuan mite rilru a khawih em em a, khawvel a nghawng a ni. Instagram follower sing 5 vel nei ṭhin khan, zan khat thilthû lekah follower maktaduai 15 lâi a nei nghal a; chubâkah, a nu pawh rang takin USA-ah inkhel en thei turin an kaltir nghâl bawk a. Pi leh pu boral tawhte leh a nu a ngaih avanga a mittui tla kha a ropui a, khawvelin an ngaisang ta thut mai a ni. Nu leh pa, pi leh pute chawimawitu chu Pathianin a chawimawi ve ta niin a lang.
Ṭhalaite u, in nu leh pa, in pi leh pute duat rawh u. An hlutna tak tak in hriat hun tur chu he khawvel an chhuahsan a, chatuan ram an pan hnu, nangmahni ngeiin chhûngkaw mawhphurhna in lâk ve hun a la ni ang. Chutih hunah chuan inchhir ngawih ngawihin, ‘Ka nu, ka pa, ka pi leh ka pute kha la dam se aw...’ tih hun in la nei ang. Mahse, chu chuan awmzia a nei tawh dawn si lo! I nu, i pa, i pi leh i pute i enkawl ṭhin ang bawk khan i fate, i tu leh faten an la enkawl ve dawn che tih i hrereng dawn a nia.
- Dr Lalnunthara, Member, National Council of Senior Citizens; Adviser, MUP, Zonuam Branch