Written by
- Huna Kawlvawm

SIPAI TANA KOLABARI RAM LAK TUMNAAH RAM NEITU THAR 90 CHUANG AN AWM EM?



Lengpui Airport tana ram lak dan chungchangah inpuhmawhna leh thu hnawk tam tak a awm a, ram neitu dik tak zinga compensation ram hralhna hmu ve miah loin Rs 9 crore vel hmu tura a inngai tih hriat tur a awm leh tawh a. Lengpui Airport ram lak dan aia huaisar zawk hi kan hma lawka thil thleng thei a ni. Wyne Cole-a thawnthuah khan, Aa muang apiang a muanawm chuang loh a nia," tih ang deuh khan, ram buai lo anga lang apiang hi a buai lo tihna a ni lo. Sairang VC ram chhung, tun hma lama Chawilung ram, KOLABARI an tih bawk chhunga sipai ram lak tum Infantry Brigade Key Location Plan chhungah hian a tirah ram neitu 52 an awm nia chhinchhiahah chuan ram neitu 148 vel lai an awm nia hriat a ni.

Vanglaini chanchinbu June 14&15, 2026 chhuakah khan Pu HC Vanlalruata'n Sairang khaw ram chhunga Chawilung, Kolabari an tih bawk rama mimal ram sipai tana lak tumna chungchanga Mizoram Assembly House-a Chief Minister Pu Lalduhoma thusawi, March 6, 2026-a 'Statement by Minister' hmanga Speaker phalnaa a thusawi chungchang kha mipuite hriat tur thil tam tak a inbilh tel a. Mipuite lah kan ngawi deuh ṭhup mai si a; hemi chungchang hi i han thual nawn leh teh ang.

Engtik aṭanga inṭan nge?

July 11, 2014-ah tawh khan Aizawl District DC chuan Administrative Commandant, Station Headquarters, Aizawl hnenah lehkha thawnin, Chawilung/Kolabari ram chu Mizoram Sawrkar pawmpuinain lak theih a nihna turin ‘No Objection Certificate’ a pe niin Chief Minister hian a sawi. Ministry of Defence aṭanga phalna lak a nih hnuah dan anga ram lak (land acquisition) chungchang hi bawhzui ni se, tih chu Aizawl DC hian a rawt nghal bawk tih Chief Minister hian a sawi bawk.

Engtia zau nge?

CM thusawiin a tarlan danin, Mizoram Sawrkarin No Objection Certificate a pek dan chuan, Chawilung/Kolabari ram Infantry Brigade Key Location Plan hi ram acre 570-a zau a ni a. He lai ram hian buaina a neih loh thu pawh tarlan a ni tih hi CM chuan a sawi.

A sawi zel dan chuan, August 6, 2014-ah Sairang Dinthar VCP Pu RC Zoliana leh VC Secretary Pu Lalrinngheta te chuan ram neitu mi 52-te’n an remtihna (willingness certificate) chu ram neitute hming ziak (signature) nen thehluh a ni a. Sub Deputy Commissioner, Aizawl District-in phek tinah a dik ngei a ni tih a hriatpui (authenticate) vek bawk. Hemi rual hian ram sketch map pawh thil tel a ni. Hetihlaia ram neitu mi 52-te hi tun dinhmunah an la ni zel em tih leh, he ramah hian ram pass thlâwk lut a awm em tih chu zawhna lian tak a ni.

CM hian a sawi zel dan chuan, November 18, 2014-ah Aizawl DC-in Administrative Commandant hnenah bawk Billability Certificate a theh lut a (vide F14011/212/2011DCA45). He certificate hi Executive Engineer, PWD Building Division-in a certify a ni. September 7, 2019-ah Aizawl DC-in Administrative Commandant hnenah ram lak (acquire) nan ‘Approval in principle’ pek a nih theih nan heng document-te hi a theh lut a (F14011/212/2019DCA9-35); hemi ni hian thil chi hrang paruk theh luh a ni.

Pakhatna: Ram neitu mi 52-te hnen aṭanga No Objection Certificate hi kum 2019-ah theh luh a ni a, ram zau zawng sketch map theh luh a ni. Tin, Special Secretary, Land Revenue & Settlement-in a pek No Objection Certificate leh Deputy Commissioner, Aizawlin No Objection Certificate a pekte a thil tel bawk. He No Objection Certificate-ah hian ram chu politics te, dan aṭangte leh sakhua lam aṭanga thlirna aṭangtea a felfai vek thu tarlan a ni. Hetah hian No Objection Certificate pahnih pek a ni a, pakhat chu Sawrkar pek a ni a, pakhat chu DC pek a ni.

Mizoram Sawrkarin ram leina rate a siam Notification a theh lut tel bawk a. Ram neitu mi 52-te hnen aṭangin land title certificate, Khasra Number Certificate an tih bawk chu ram neitute hming, address, ram zau zawng leh ram pass number-te nen a theh lut a, Environment & Forest Clearance chungchang a theh lut bawk. September 14, 2006-a Joint Secretary, Ministry of Environment and Forest-in notification a chhuah defense project-te chu clearance ngai zingah telh a nih loh avangin Environment and Forest Clearance lak a ngaih loh thu a tar lang a ni. Ram neitu zawng zawng chu Periodic Patta nei thlap leh neitu dik tak an nih thu te, Sawrkarah pawh chhiah an pek thlap thu pawh a tar lang bawk.

January 8, 2021-ah DC chuan Station Commander hnenah heng thil pali hi a theh lut leh a. Pakhatna chu Willingness Certificate, hei hi chu ram neitute aṭanga an lak kha a ni. Pahnihna chu Land Title Certificate a ni a, pathumna chu Land Revenue & Settlement Department aṭanga No Objection Certificate (a hma pawhin an theh lut tawh a, an theh lut nawn leh a ni–F14011/212/2019DCA94-100).

CM-in a sawi zelnaah, “Kum 2014-2021 inkarah hian he ram lakna atan hian thil tam takte chu chinfel a lo ni tawh a. Sawrkar hmasain kut a lo thlak tawhnaah hian thil fel lote a awm a nih loh chuan keini tan pawh chhunzawm loh theih loh a ni dawn a. Dan ang thlapa kalpui a nih theih nan Notification chhuah te, SIA Exemption pek chi a nih leh nih loh te, ram chu ‘outright purchase’, a pulunga hralh ni lo va, a hawha hawh ‘lease’ tura dual te. Tin, chuh buaitu dang an awm leh awm loh te enfel te chu kan hmabak tur niin a lang ta a ni. Sawrkar hmasate’n an remtihpuinain Aizawl DC hian hma a la chho zel ta mai niin a lang. Keini chinah erawh chuan Sawrkar angin engmah hriat leh kutthlak vawiin ni thleng hian kan la nei lo va, ka hnenah pawh official-in engmah thlen a la ni lo. Sawrkar hmasa lamin thuneihna an pek angin Aizawl DC hian a ṭul ang angin a lo ti chho mawp mawp mai a. Tin, keini Sawrkar tharah hian a hranin engmah hriattir kan la ni hrih lo a ni.

“Hetiang hi thil awmzia a nih avangin Sawrkar hmasate’n an lo kalpui tawhnaah hian thil fel lo a awm a nih chuan zir chian a, chinfel a ngai ang. Chutiang a ni lo a nih erawh chuan dan ang thlapin kalpui a ngai dawn a ni. Chu chu thil awmzia a nih avangin eng emaw tiin ṭul lo takah hian boruak nuam lo deuhte kan siam leh te hi a hlauhawm ka ti. Thil awm dan hi Zoram mipuite’n he House kaltlang hian an hriat ṭha ka ti a. Thil lo tih tawh hi han sût leh chi pawh a ni hlawm lo va, a lo fel deuh vek tawh a. Dan anga a hmâwr bâwksak chiah hi a lo ni ta niin a lang a. Tichuan, Aizawl DC pawh hian ṭul an tih hunah Sawrkar hnenah an la rawn thlen chho mai turah ka ngai a. Chutianga an rawn thlen chhoh hunah chuan a ṭul angin bawhzui a ni dawn a ni,” CM chuan Assembly House-ah a sawi.

Sairang Chawilung/Kolabari ram neitute hi an rawn lêng a, Assembly House-a CM sawi dan leh a taka thil awm dan chu a inpersan hle thung.

Ram neitu an pung

Assembly House-a a sawi chhuahah chuan, ram acre 570 chhunga ram neitu 52 tih a nih laiin, tunah hian ram neitu mi 148 vel lai an awm tawh ngeia hriat a ni a; hemi bakah pawh hian a la pun belh mai thei niin an sawi bawk. Hetiang hian ram acre 570 neitu 52 bakah ram neitu dang 90 chuang (148–52 = 96) an awm thar nia hriat a ni.

Ramliana ram rî an tam

Ram pass neitu thar zingah hian mi 19 lai chu Ramliana ram an rî nia hriat a ni a; ‘Ramliana nge nge, a hming a pu zo mang e aw,’ kan ti mai dawn em ni.

Ram neih khapna

Special Secretary, Land Revenue & Settlement, Government of Mizoram chuan September 9, 2019 khan Kolabari area-ah hian ram pass siam thar khapna thu a chhuah a (No.K.12011/55(B)/19-REV). A chunga ram pass 52 baka pass 90 chuang nei tharte hi he khapna thu pek chhuah hmaa mi nge, a hnu lama mi ni ta ang? Kum 2014-a ram lak tura hna bul ṭan tawh ni si, a hnu kum 2019-a ram pass siam khap (freeze) leh hnuhnawh hi eng nge a tum ni ta ang? Nge, hmun danga an ram pass-te chu Kolabari ram chhungah hian an rawn transfer em ni zawk? Eng vang khera helai hmuna thlâwk lut ta nge ni ang? An ram neihna hmasate pawh hi Sawrkar hian chîk takin chhui chiang vek ta law law mai teh se.

Court-ah kal an awm

Ram pass nei thar an pun avangin ram inbawhthuah a tam a, district thuneitu lamin ram neitu mi 52-te hi ko khawmin, an remruat dan ang anga lungawi mai turin thlêm titihin an bei nia hriat a ni a. Hetianga lungawi lo hian Court-ah an chungchang rel felsak turin an kal mek a ni.

Ram buai lo a bulah a awm

Tuna sipai ram lei tum mek acre 570 aia zau leh duhawm zawk hi Chawilung khaw hlui ramah hian a awm. Sairang piaha Chawilung khua hi rambuai avangin Sairangah an hruai khawm a, rambuai a reh hnuah pawh an khaw lamah an kir leh tawh lo a ni.

Assembly Election 2028

Mizoram Assembly Election 2028-a lo awm turah hian Kolabari-a ram lak tumna hi a nihna ang ang hian kaltlangpui ni ta se, tuna Sawrkar lai mek hian mipui ngaihah an insawi fihlim zo ang em?

- Huna Kawlvawm