Written by
- Lalnunṭawma Fanai

Chief Minister-in a sawi ‘Khawvela RTI chhânna rang ber’ aia rang a lo tam!

June ni 24, 2026 khan Chief Minister Pu Lalduhoma chuan press conference a nei a, chutah chuan, DPAR-in RTI zawhna an chhânna chu khawvela RTI chhânna rang ber angin a sawi a. Khawvel zauzia ka ngaihtuah a, kan ram hotupa ber thusawi a ni si a, hre fiah turin hmanraw zahawm leh ṭangkai ni mek Online RTI chu ka luh chilh leh ta a. June ni 27, 2027 khan DPAR leh department ṭhenkhatah zawhna ka thawn ta a ni.

Chief Minister-in June ni 24, 2026-a press conference-a thuthar thehdarhtute zawhna a chhânnaah, OSD to CM Pi Lalrodingi chungchangah RTI diltuin (Remruata emawni kha – CM sawi dan) May ni 23-ah dilna a thehluh thu te, hei hi Inrinni a nih thu leh heti chunga file process a nih thu te, ni 24 Pathianni a nih thu te, working day hmasa ber chu ni 25 a nih thu te a sawi a. DPAR changtu Minister (Pu K Sapdanga a sawina) chuan ni 25 zan dar 1-ah a approved thu sawiin, “Khawvelah hian RTI chhan zawng zawngah hian a rang ber âwm e,” tia sawiin, “Hetiang vek hian department-te hi chak se a ṭha awm mang e,” tiin press mite zawhna a chhâng a ni.

Hetianga Chief Minister-in khawvela RTI chhanna rang ber ang hiala a sawi avang hian January ni 1, 2026 aṭanga June ni 27, 2026 inkara DPAR-in RTI zawhna an dawn dan leh chhânna an pêk chhuah hun chu June ni 27, 2026 khan ka zâwt ta a. Chhanna hi online thoin July ni 1, 2026 khan phek 14 ka dawng leh ta a ni. RTI chhânna ka en nghal a, an che rang hle a ni tih ka hmu!

RTI chhanna aṭanga a lan dânin, DPAR-in kumin January ni 1 aṭanga June ni 27 inkara RTI zawhna an dawn zinga an chhân ran ber chu, “Minute 8 leh second 51 chhungin pek a ni. Hei hi chhânna pêk ran ber a ni,” an ti. He zawhna hi June ni 8 zan dar 11 leh minute 6 leh second 20-ah chiah online hmangin an dawng a, chhânna hi June ni 8, zan dar 11 leh minute 15 leh second 11-ah chiah online hmang thoin a diltu hnenah an pe leh nghal bawk. Hei chauh pawh hi en ila, 'Khawvela RTI chhânna rang ber,' tia Chief Minister meuhin a lo sawi tawh chu thaichhiata awmin, Tuipuisen mawngah Pharoa sipaite ruang ang maiin a pil bo hlen dawn ta tihna a ni.

Kumin January ni 1 aṭanga June ni 27 thleng khan DPAR hian online hmangin RTI zawhna 38 an dawng tawh a; chung zinga zawhna 15 chu zawhna luh ni-ah an lo chhâng nghal zel hi a lo ni a! Zawhna pali chu a tûkah chhânna thawn let niin, zawhna dangte pawh rang tak taka chhân a ni. Zawhna ṭhenkhat, hun tiam ral dâwna chhân a awm ve zauh bawk. Rang taka zawhna an chhân nghal zingah hian January leh February thla daih tawha RTI zawhna an chhânte pawh a awm a ni.

DPAR-in kumin chhunga RTI zawhna an dawn zingah hian, Inrinnia zawhna an dawn, Inrinni vêka chhânna an pek nghalte pawh a awm! Zawhna pakhat chu February ni 13, 2026-a an dawn niin, minute 26 hnuah chhânna pek a ni. Zawhna pakhat chu June ni 20, 2026 chhun dar 12 leh minute 17-a an dawn a ni a, hemi ni June ni 20 vek chawhnu dar 1 leh minute 43-ah chhânna an thawn nghal bawk.

Hetiang hi a nih avangin DPAR-a thawktute hi an lo smart hle tihna a ni. Tunlaiah sorkar file-te hi e-file a ni tawh a, RTI zawhna rang taka chhân a nihna lai hi sorkara kan hotupa ber Chief Minister hian June ni 24-a press conference-a a sawi hma khan, a staff-te pawh DPAR official-te lo zawhtir zauh se dik thlap mai tur hi a ni a. Thu dik lo min hlui ta hi a pawi a, Chief Minister hi venpui a ṭul taah ka ngai a; heng thu khal deuh takte hi sawi leh tih a ngai ta tihna a ni.

DPAR-a thawktute hi RTI-ah hian an lo che ṭha hle a; Information Commission aṭangin RTI Excellent Award ṭum hnih an lo dawng tawh a, ICT aṭangin Government Online Excellent Award pawh an lo dawng zauh zauh tawh. “Khawvela RTI chhânna rang ber' tia sawi hmain, ram khat hotu ber chuan han hre hmasa zauh se, DPAR Minister leh a naute ho, thawktute chhuanawmna lam hi tuipui zâwk tur ni âwm takah ka ngai a; mahse, a letlingin thil a kal zawk si.

Department ṭhenkhat pawh i’n ham kai law law teh ang tiin, PWD, Finance leh GAD thlengin Online RTI hmangin ka zâwt zau bawk a. He thu ka ziah lai hian PWD lam aṭangin RTI chhânna pahnih ka dawng leh der tawh a, anni pawh che rang tak an ni. State Quality Coordinator, Mizoram Rural Roads Development Agency-in RTI zawhna an chhân ran dan ka zawhna min chhân dan chuan, kumina zawhna an chhân ran ber chu ni hnih chhunga zawhna pahnih an chhan a ni! PWD hnuaia Project Implementation Unit chuan ni 10.06.2026-ah zawhna an dawng a, a tuk ni 11.06.2026-ah chhânna an pe nghal a; hei pawh hi a rang hle. RTI chhanna hi Finance department te, GAD leh PWD aṭangtein kan la dawn belh leh zel turah ngai ila, chhânnate chu a ṭul dan azirin mipui hnenah kan la inhriattir leh turah i ngai teh ang.

RTI a lar ta hle a, politics-a inbeih nan tak an hmang ta a ni si a. Sorkar hnathawkte tan pawh hna a titam duh ta viau mai. Mahse, RTI an khawih hian hna chuangtlai an thawkah inngai lo se, sorkar hna tho an thawkah inngai se a hahdamthlak ang. Sorkara kan hotute notesheet nen lama kan indil chhuah zel tawh avângin, RTI pêk tlai leh pêk hma emaw, DAA-a zualko a ngai emaw, ngai lo emaw, CIC-a zualko ngai hialte pawh ni se, heng zawng zawng aia pawimawh ber reng chu, a pe chhuaktu sorkar hian thu dik an pe chhuak em tih a ni.

Tun hma pawhin kan ram hruaitute thusawi hi RTI hmangin kan lo um zui tawh ṭhin a. Mipui chhiar theihin kan lo chhawpchhuak fo tawh a, a kalphung hi thil thar tehchiam a ni lo. Tunah rih chuan CM Pu Lalduhoma hi kan ram hotupa ber a ni a, ram mipuite tana a inpekna leh a ṭhutna hi a zahawm viau laiin, a ṭawng a uar sual tam poh leh mipui kan na zel tihna a ni thung bawk si a, a sawi turte a fimkhur thar hret a ngai. Amah kan venpui ve theihna a nih beiseiin, hmân hmân aṭanga kil khata kan lo hâwl kan lo hâwl ve reng tawh RTI tiang bawk chu kan han lek chhuak leh ta a nih hi. Ram hruaitute hian thil an sawi liam puat hi a rem lo a ni tihte min zirtirtu lo ni rawh se.

- Lalnunṭawma Fanai