Mihring nun thlirna: Thuhriltu bu aṭangin
Bible zirnaah chuan Thuhriltu hi finna lehkhabu (Wisdom literature) huangah dahin, Hebrai Bible-ah chuan 'Qoheleth' tia ziak a ni a, a awmzia chu 'thuhriltu' emaw 'inkhawmna hruaitu' emaw tihna a ni. Chu chu Greek ṭawng Bible Septuagint-ah 'Ekklesiastes' tiin an ziak a, Vulgate leh English Bible-in 'Ecclesiastes' tiin an ziak chhawng ve leh a. Thuhriltu leh inkhawmna hruaitu chu thuhmuna ngaih a nih avangin Mizo Bible-ah pawh 'Thuhriltu' tiin kan hmang ve ta zel a nih hi.
He lehkhabu ziah dan kalhmang hi fel tak niin thu leh hla inpawlh, thu hmahruai leh a tawp kharna fel tak neia ziah niin a tarlan tum ber chu mihring nun awmzia hi eng nge a nih chiah tih hi a ni.
Tu ziah nge?
Thuhriltu buah hian a ziaktu hming hi chiang taka tarlan ni lo mah se, Davida fapa, Jerusalem Lal ziak tih erawh kan hmu a, Solomona lo chu chutiang mi, mi dang an vang hle tih kan hre thei nghal awm e. Kristian hmasate leh Judate chuan Solomona ziah ngei a nih an ring a, Lazare Eliezer Wogue, French Rabbi chuan Thuhriltu hi Solomona ziah ngei a nih a nih a ring bawk.
Chutihrual chuan, mithiam tam takin chîk taka an zir chuan Thuhriltu hi Solomona ziah a nih an ring meuh lo. A chhan lian tak pakhat chu, an ṭawngkam hman tam tak hi Solomona hnu lam ṭawng kauchheh nia an hriat vang a ni. Mithiam ṭhenkhat chuan Grik ho nunphung zeh tel a nih avang hian BC 200 vela ziah a nih an ring a, Jamnia inkhawmpuiah Juda rabbi kalkhawmte chuan AD 90 vel khan Bible-a telh turin an pawm niin an sawi. A pawimawh ber erawh chu Thuhriltu hian mihring nun hi a hmu chiangin, fiah takin a tarlang a ni tih kan hre awm e.
Eng nge min zirtir a tum?
Thuhriltu-ah hian mihring nun awmze chhuina chi hrang hrang kan hmu. A thlirna aṭang chuan engkim mai hi Pathianin a ruahman a, chu chu mihringin a hre phak lo a, engkim mai hi a lothlawn vek mai a ni. Chuvangin, mihringin kan tih theih awm chhun chu Pathian ṭih leh a thu awih hi a ni tawp mai a ni. He lai thu hi Thuhthlung Thar lama Lal Isua min zirtirna nen pawh a inmil hle tih kan hre awm e.
He lehkhabuin thupui bera a neih chu Pathian ṭih leh a thupek zawm hi a ni a, chu chu mihringte mawhphurhna a nih thu a sawi bawk. Pathian ṭihna tel lo chuan nun hian awmzia a nei lo a, thil engmah hian hlutna a nei lo a, engkim hi engmah lo mai a ni tih fiah takin min hrilh a ni.
Ṭhalaite tana a thuchah
Thurhriltu hian ṭhalaite pawh thuchah pawimawh tak mai min hnuchhiah a. Engtin nge kan ṭhat lai leh kan vanglai te hi kan chen ang? Kan chunga roretu tur Pathian ṭih chung leh a thupekte awih chuanga kan ṭhat lai leh kan vanglaite hi chên turin min chah a nih kha (11:9). Kan inchhirna tur leh kan dam chhung hun zawng zawnga hrehawmna leh phurrit tak phur chunga hun kan hman lohna turin Thuhriltu hian keini ṭhalai zawng zawngte pawh hi min chah a ni tih kan hriat nawn a ṭul hle awm e.
Pathian ṭihna chauh
Pathian ṭihna nun chu nun dan ṭha ber leh mihringte kan dam chhan bul ber tur a nih thu Thuhriltu hian chiang takin min hrilh a. Nawmsakna chu hrehawmna leh beidawnna laka min chhantu a nih thu a sawi lang a, mahse, chu pawh chu a petu Pathian hnenah lawmthu kan sawi leh si loh chuan engmahlo mai mai a nih thu min hrilh chiang hle.
Thurhriltu thlirna aṭang chuan a thim zawng lam hlirin mihring nun hi a thlir emaw a tih theih a; chutihrual chuan, beiseina min pek chu–Pathian chu roreltu leh mi ṭhate lawmman petu a nihzia chiang takin min hrilh tel a ni (3:17, 8:12, 13). Hei hi keini Kristiante phei chuan kan thurin bulpui ber pawl a ni pawh kan ti thei awm e.
Kan sawi zo sêng lo a, kan sawi vek thiam dawn hek lo. Mahse, Thuhriltu hian a tawnhriat aṭanga mihringte nun dan tur leh kan nun awmzia chiang taka a tarlante hi ngaihtuah nawn ta ṭheuh ila. He khawvela Pathian rorel dan tur leh ruahmanna zawng zawng hi kan hriatthiam ve vek phak a nih lohzia te, Pathian tel loa nun hi awmze nei lo leh engmahlo mai a nihziate hre nawnin, tun kan hun tawn leh kan ni tin nunah hian Pathian chu kan innghahna awm chhun leh a tawp a nihzia te i hre thar ang u.
- Rinfela Zadeng