Written by
- Rinfela Zadeng

Ramngaw leh Ruah

Zoramin ruah tui kan dawng ṭan a, lo neitute leh mipui mimir tan lawmawm tak a ni. Tui tel lo hian kan nung thei lo a, khawvelah hian kum khat chhungin mihringin tui kan hman zat hi 3,997,039,700,000 cubic meters niin United Nations chuan a tarlang. Tui pawimawhzia kan sawi tawk zo thei awm lo e.

Inbûk tawk tura Siamtu duan

Pathian awm ring lote pawhin leilung hi inbûk tawk taka awm a, inmamawh tawn, inring tawn vek kan nih thu hi chu an hnial thei lo. Kristian, Pathian ringtute phei chuan engkim hi a nih dan tur leh ṭha a tih em ema Pathian siam vek a nih thu Genesis-ah kan hmu a ni. Tui leh ramngaw, ran leh ramsa, mihring leh thil dang zawng zawngte – nunna nei leh nei lo te chen hian Pathianin a duh taka a siam leh inring tawna khawvela dam khawchhuak tlang a, thi tlang tur hian min duang a ni. Chu chu eco-system tiin science chuan a sawi a, Pathian thu zirna huangah pawh eco–justice/ eco-theology tiin tunlaia zir tur (subject) pawimawh ber pawl a ni ti ila kan sawi sual awm lo e.

Hmasawnna leh ramngaw chhia

Khawvel hmun dang leh Mizoramah pawh hmasawnna tur thil lian tham (sustainable development) kan tih dawna a tuartu hmasa ber chu ramngaw a ni awm e. Inkalpawhna kawngpui an laih zauhna ringawtah pawh ramngaw a chhiat nasatzia hmutu kan ni. Khawvel changkanna ṭhang zel hi kan ramah neih ve zel kan duh a, kan la duh zel dawn a, kan la nei zel bawk ang. Thlawhna ṭumhmun pawh kan la duh belh ang. Chung zawng zawngah chuan ramngaw hi a tuar hmasatu chu an ni ṭhin. Chutiang a lo thlen changa kan tih tur hmasa chu – hmasawnna kan kalpui zawh hnuah kan ramngaw chhiate a theih ang anga hnawhphuia siamṭhat leh hi kan mawhphurhna a ni tih hi hre chiang ila. Khua leh tui kan nihna piah lamah Pathian thupek a ni tih kan hriat nawn a ṭul hle.

Tui leh Pathian thuawih

Bible-ah hian tui pawimawhzia hmun hrang hrangah kan hmu a, kohhran serh leh sâng pawimawh tak baptisma pawh tui nena inkaihnawih tlat a ni. Lal Isua Krista ngei pawhin amah intehkhin nan tui a hmang a nih kha (Johana 4:14). Tui mamawha tuichhunchhuaha tui chawi mek Samari hmeichhe tan kha chuan Isua thusawi leh tehkhinthu kha fiah khawp ang le!

Heti taka pawimawh tui hi kan humhalha hnianghnar taka hman tur kan neih zel theihna tur chuan kan ramngawte kan humhalh a ngai. Kan chenna khawvel, leilung leh ramsa, thing leh mau – environment humhalh hi Pathian thupek khauh tak a ni tih kan inzirtir ngun a ṭul ta hle. Sualna chi hrang hrang – ruihhlo, mipat hmeichhiatna, eirukna adt ang em em hian kan chenna leilung suasam zawnga chet hi kan ngai sual loin chutiang em ema sual thûk chu a ni kher lo thei a. Mahse, khawvel kan tihchhiat avanga a nghawng ṭha lo, thihna leh natna tam tak lo thleng leh, tui in tur tlakchham avanga harsatna kan tawh zawng zawngte hi ngaihtuah ila; Pathian pawi kan sawina hi a lian viau lo ang maw?

Tui in tur kan neih zelna tur te, ruahtui ṭha taka kan dawn theihna tur te, ramsa leh thilsiam dangte’n khawvel – Pathianin an tana pek ve tho hi hlim taka an luah zel theihna turin kan phak tawk ṭheuhah kan chenna leilung hi i humhalh zel ang u.

- Rinfela Zadeng