Written by
- Dr PC Biaksiama
Christian Research Centre, Aizawl.

NULA THIANGHLIM HRIN THURIN (Virgin Birth) In Defence of the Christian Faith

Tunlaia ringtute leh kohhrana rawngbawltute hian kan thurin innghahna Pathian Thutak humhalh nachang kan hria em, humhim ngai niin kan hria nge hre chuang lo? Miten Bible lehlin dan dik lo tih hriat reng an rawn vawrh chhuah pawhin a titute azirin kan pawmzam ta mai mai a. Chutianga kan inthlahdah chhung chuan kan Bible rin dan hi a dal zel a, ringtute nun hi a eichhia a; Bible in engtin nge a tih, tih aiah ‘mithiamten engtin nge an tih? tih chuan Pathian thutak a luahlân mek.

Mizote zinga sual langsar bera kan ngaih chu zû hi a ni a; kan tihbo phal miah loh chu zû hi a ni bawk si. Kohhranin ringtu ṭha ber nia kan inzirtir chu kohhrana ngheh tluta inkhawm taimak hi a ni a; inkhawm ngai pawimawh viau e ti lo chuan darkar khat aia rei inkhawm peih kan tlem tial tial bawk si. Kohhrana rawngbawltu langsar ber chu pastor-te an ni a; kohhran mite thawh khawm aṭanga Pathian thu (theology) zir an ni a; kan pastorte hi Bible zirtirna ang taka kal (biblical/evangelical theologian) nge an nih, a dal zawnga Bible zirtu (modernist or liberal) an nih erawh chu kohhran thurin humhalh nan kan thliar hran thiam a pawimawh ta a ni.

Tun hnaiah Pathian thu zirtute aṭanga Kohhran thurin pawimawh leh a innghahna bulbâl–nula thianghlim Mari’n Isua a paia a hrin thu sawi bawrhbânnain Khawthlang aṭangin Mizoram a rawn thleng ve ta tlat mai: min rawn rûn dan hi a ril khawp a. Kohhran thurinin Bible hi Pathian Thu, rinna leh thiltih tehna dik lo thei lo’ tia inkhawmpui urhsûna kan sawi rual dual dual hi: kan thurin Bible aṭang vêka a nêp zawnga sawina a awm tlat mai. Nula thianghlimin khawvel Chhandamtu, Pathian Fapa, Isua Krista chu nula thianghlimin a paia a hrin tur chu Thuthlung Hlui zawlnei ropui Isaia’n a lo sawi lawk a. Chu chu Thuthlung Thar ziaktu Matthaia leh Luka-ten Thlarau hriattirnain Isua paitu leh hringtu nu chu nula thianghlim, mipa la pâwl loh ‘virgin’ a ni tih chiang takin an rawn nemnghet ve ve a (Mt.1:23; Lk 1:27,31-35). Thuthlung Thar Kohhranin thurin pui innghahna atana hmangin Apostolte Thurinah TE LEH Nicene Thurin puan chhuahah te pawh a awm a; tun thlengin Isua ringtu khawvel kohhran hian kan pawm tân vek a ni. Mahse Pathian Huan thianghlimah a tira Eden Huana Diabola a lut ang khan, Thlarauva piantharna nei lo liberal theology a lo chhuah aṭang khan nula thianghlim hrin hi liberal theologiante chuan a pawm lo zawngin an rawn sawi ta a ni. Engtin nge an hnial le?

Bible ringhlela chingpawrtu (critics) te leh an ṭhuihruaihote chuan he ‘virgin birth’ thurin sawi derthâwn tum hian Isaia 7:14-in nau paitu tur hi nula thianghlim tia a sawina Hebrai ṭawng hman ‘almah’ hi nula thianghlim tihna a ni lo; nula puitling, pasal nei rual sawina mai a ni zawk. Hebrai ṭawnga nula thianghlim sawi nana an hman chu 'bethulah’ tih a ni a; chu ṭawngkam chu hmang lovin Isaia hian nula pasal nei rual (maiden) sawi nâna an hman ‘almah’ a nih avangin Isua paitu chu nula thianghlim (virgin) ni kher lovin, hmeichhe pasal nei rual, rai thei chin sawina mai a ni, an ti ta a. Tichuan, nula thianghlim hrin thurin chu a ṭawng bul Hebrai aṭangin thiam tak leh nalh takin an paih thla ta a ni. Thuthlung Thar thlirna aṭang chuan Isua paitu leh hringtu Mari kha nula thianghlim lêm lovah an chhuah ta dêr mai. Mi ṭhenkhat phei chuan remchanga lâ-in Mari kha an sawi bawrhbân phah hial a ni.

Tichuan, Bible lehlin sawi hlawh tak Revised Standard Version (RSV) chu 1952 kuma a bu a lo chhuah khan liberal lamin an lo lawm viau laiin Bible thianghlimna vawnhim duhtu Conservative Evangelical (Christian Fundamentalist) te chuan Virgin Birth thurin sawi bawrhbânna, kohhran thurin kalh a ni tih lo man nghalin duhlohna lantirin public hmunah te an hâl ta hial a ni. tunlaia English Bible langsâr ṭhenkhatte pawhin Isaia 7:14a Messia paitu nula ‘thianghlimna’ hnâwlin ‘nula’ (girl or maiden) ti ngawtin an dah ta mai a. Mizo Bible lehlin thar zawk pawh hian ‘nula’ ti ngawtin a thianghlimna pawmpui lotu a nihzia a tarlang a. A footnote-ah phei chuan, “Nau pai thei chin hmeichhia, pasal nei pawh a huam,’ a la ti deuh deuh. Kan Mizo theologiante lehlin ngei, kan Mizo Bible ngeia he virgin birth pawm lo zawnga Bible lehlin a lo awm ta mai hi a vanduai thlak tak meuh a, tihsual palh anga thuneituten a dika dah ṭhat leh thuai a van duhawm ve aw. Pathian hmingin ka ngen ngawih ngawih a ni. Keini Kristiante hun hma daih tawh aṭang khan Judate chuan Isaia 7:14 hi nula thianghlim laka Messia lo piang tur sawina angin an lo ngai tawh a ni.

Aw le, Isaia 7:14-a Hebrai ṭawng ‘Bethulah’ behchhana ‘nula thianghlim hrin’ (virgin birth) ni lova ngaitute ṭanchhan hi chhût chian dawl a ni nge ni lo, chîk takin i lo thlir teh ang.

Hebraia ‘Bethulah’ hi nula thianghlim sawi nana hman chu a ni ngei e, ṭhenkhat phei chuan virgin sawina ‘technical term’ a ni te an ti hial a. Mahse Thuthlung Hluia ‘bethulah’ hmanna hmun hrang hrang 50 lai chîk taka thlíra zirtute hmuh danin, a hman dan leh hmun azirin, sawifiah hran a nih loh chuan nula bethulah-te hi mipa laka thianghlim an nih leh nih loh a chiang lo fo zawk. Entirnan, Deut. 22:24-a hmeichhia (bethulah) chu a pasal nena khumpui sâng kai tawh zu nia! Deut. 22:22-a bethulah lah chu nula tih hmingchhiat tawh, mipa laka bawrhbâng tawh a ni bawk si. Joela 1:8-a bethulah pawh pasal sûn tawh, nuthlawi a ni bawk a. Chuvangin Isaia’n bethulah hmang lova, ‘almah’ a hmang hi a ziaktu fîmkhur vâng zâwk a ni ngei ang. Hebrai Bible-Thuthlung Hluiah hian ‘almah’ tih thu a hmanna hmun hrang hrang hmun sarih a awm a (Gen. 24:16, 43; Ex. 2:8; Sam 68:25; Thuf. 30:19; HTK. 1:3; 6:8). Heng châng aṭangte hian ‘almah’ tih chu hmeichhia, mipa laka la thianghlimte kâwk veka sawi a ni zâwk.

Zawlnei Isaia’n Messia paitu tûr chu nula thianghlim ‘almah’ a ni tih a ziah hnu kum zanga vel (B.C. 250-180) ah Hebrai mithiam 70 rualin Hebrai Bible chu Grik ṭawngin an letling a; chu Grik Bible lehlin hmasa ber Septuagint tah chuan 'almah’ tih chu Grik ṭawnga ‘nula thianghlim’ sawina ‘parthenos’ tiin an letling rêng a; khâng Hebrai mithiam 70 te kha an lehlinnaah an inthurual ṭhap nia sawi a ni bawk a; an thiamna kha tun hnua Hebrai ṭawng zir chawpte tan challenge rual a ni lovang; chuvangin Isaia almah chu virgin a ni tih an rawn nemnghet ta a ni.

Thuthlung Thar bu ziaktute hnen aṭangin innghahna tlak nemnghehna kan hmu leh ta. Septuagint Bible an lehlin aṭanga kum zathum vel hnu, A.D. 50 vela tirhkoh Matthaia’n Thlarau Thianghlim hriattira Thuthlung Thar Chanchin Ṭha bu a rawn ziah pawhin Isua paitu Mari chu mipa la pâwl loh, nula thianghlim ‘parthenos’ a ni tiin a rawn sawi chiang lehzual. Matthaia;n Isua paitu Mari thianghlimzia a sawi dan hi a fimkhur hle. Tihian a ti: “Tin, Isua Krista lo pian dan chu hetiang hi a ni: A nu Mari chu Josefa nen an inhual laiin, an inpawl hmain, Thlarau Thianghlimin a raitir tih an lo hre ta a,” a ti a ni (Mt. 1:18). Chu mai chu la duhtawk lovin, Josefa chuan “a nupui hual chu a nei ta a; nimahsela fapa a hrin hma loh zawng a p^wl lo,” a ti leh ngat a ni (1:25). Chanchin Ṭha ziaktu Luka sawi danin, Vantirhkoh Gabriela chu ‘nula thianghlim pakhat’ Mari hnenah a rai tur thu a hrilh lai khan Mari chuan, “Chung chu engtin nge ni ang, mipa ka nei si lo,” (ginosko, gr) a ti a nih kha (Lk 1:34). Tichuan, Zawlnei Isaia’n nula thianghlim (almah) chu a rai ang a…tia a hrilh lawk chu kum 700 a liam hnu, BC/AD khat velah (BC 4 hi a rinawm tawh lova) nula thianghlim virgin Mari’n Isua chu a hring ta a ni.

Hnialtu (critics) ṭhenkhat chuan nula thianghlim Mari’n Isua a paia a hrin thu hi Matthaia leh Luka te chauhin an sawi tih vangin hnial thlak an lo ngampat phah a ni awm e. A dik lo det. A seilenna Nazareth khuaa mite pawh khan ‘Mari fapa’ an ti a, Josefa nena an fa dangte lakah an en hrang tlat tih Marka 6:4 hian a tilang reng mai. Tirhkoh Paula’n Galatia 4;4-ah Isua lo pian dan a rawn sawi khan ‘Pathian Fapa chu ‘hmeichhe hrin, dan hnuaia lo piang,’ a nih thu a lo ziak kalh mai. Judate inthlah chhawn danah mipain fa hring angin a sawi a; tichuan, ‘Abrahama’n Isaka a hring a, Isaka’n Jakoba a hring a, Jakoba’n…a ti thla duat duat a; Isua erawh chu ‘Mari laka piang a ni’ tiin a sawi dan a dang daih mai (Mt. 1: 16). Isua hrin a nih dan anga thlarauva piangtharte hi thisena hrin ni lovin, tîsa duh zawnga hrin ni hek lovin, mipa duh dana hrin pawh ni lovin Pathian hrin an ni zawk e,’ tiin Johana’n a rawn khaikhin ta a ni (Joh. 1:13). Hei bâk a la awm cheu. Bible zirtu mi ril takte chuan Genesis 3:15 khan virgin birth hi a lo sawi lawk reng tih an zir chhuak: Setana leh ‘hmeichhe thlah thlah’ (the seed of woman) te an la indo tur thu leh, hmeichhe thlah aṭanga lo la piang tur Kristan hnehna an la chan tur thu a lo sawi lawk reng a, hei hi Protevangelium an ti.

Kristian mithiam nia inngaite zingah mipa tel lovin hmeichhia a rai thei lo, tiin, Mari leh Josefa te khan ‘affairs’ an lo neih aṭanga Mari khan nau pai ta a ngai te, kohhrana rawngbawltu ni si, a rûka nula thianghlim hrin thurin ringhleltute hi kan inphûm fer fur ^wm a nia. Chutih laiin science thiamna chuan nupa kara chi inthlahna tel lo pawha rannung zinga nau pai thei emaw, a pa tel lova a nuin a tui a awp keu theih thu hi Bible pawn lamah pawh sawi tur a lo awm ṭeuh mai! Chutiang a pa chi tel lova note neih dan chu parthenogenesis an ti. Chung zingah chuan rannung chi hrang hrang insects te, maimawm te, sangha te, chung-u chite, rûl te, khuaite leh savate an ni tih Lund University a scientist Jessica Abbott-i chuan a sawi. Chinese researcher-te pawhin tun hnai mai khan a pa tel lovin chaichim note an neihtir tih Jessica-i hian a sawi bawk (https://www.lunduniversity.lu.... › article › virgin-birth-...).

Pathian thil siam rannung zingah pawh chutianga a nu leh pa chi inthlahna tel lova fa an hring thei a nih laia, Bible-in chiang taka nula thianghlimin Isua Krista a pai leh a hrin thu pawm lo kan awm a nih chuan rawngbawltu zingah ‘Pathian ngaihsak anna nei, a thil tih theihna awih si lo’ an la awm dawn tia Paula sawi lawk ang chi kha an ni a; chutiang mite chu hawisan turin min hrilh a ni (2 Tim. 3:5).

Virgin Birth Thurin Pawimawhna. Engvangin nge nula thianghlim hrin thurin hi ringtute tan a pawimawh em em le? A chhânna chu: min Chhandamtu Isua Krista hi Pathian Fapa ni chunga mihring famkim, sualna nei lo a nih a ngai. Pathian thianghlimna hmaa lei mihringte sual leh thiam chang lote aiawha Pa hmaa thiamchang, sualna nei lo, vûr aia vâra kan sualte min tlenfaisak tur chuan Pathian famkim, mihring famkim a nih ve ve a ngai. Tute emaw ngaihdana mipa chi aṭanga lo piang ni se, Adama thlah, sual sa ve thova lo piang a ni dawn a, tu sual mah a chhandam thei lovang. Chuvangin mipa tel lo, sex tel lo, nula thianghlim hrin ngei a nih a ngai a ni. He thurin pawimawhzia hmu fiah thiam tur chuan mihringte sualzia leh Pathian thianghlimzia kan hriat chian a ngai a; sualna nei lo Isuan min chhandam tura Pa hmaa thiam min chantir theitu kan nei hi a lawmawm em em a ni.

Virgin birth hi awm lo se kan Bible hi a daw dawn a, tu mah chhandamna chang thei kan awm hek lovang. Hemi chungchangah hian zawhna khirhkhan leh hrilhfiah harsa tak tak a awm thei teh meuh mai. Rinthua zawhna lo piang thei leh inhnialna awm thei a awm reng a; mahse chutiang rinthua zawhnate chu rinthu bawk lo chuan chhanna a awm chuang lo tih a lang reng bawk. Kohhran ṭiak tîr aṭang khan virgin birth hi Apostolte Thurin a ni a. Thuthlung Thar Kohhran ropui tak hian kum sanghnih dawn lai chu nula thianghlim hrin tih hi thurin bulpuiah kan pawm a, kan la pawm zel tur a ni e.


- Dr PC Biaksiama, Christian Research Centre, Aizawl.