Storm Drain – Aizawl chhantu tur chu
Furpui ngam lo chhan ngai Aizawl khawpui tana UD&PA department hmalaknaa tui luan kawr Storm Drain siam zinga hmun 12, cheng vaibelchhe 44.25 man thawh mek kan tlawh kual a, sorkar hmalakna zinga thil ṭha hmu kan ni a, min tihlim hle. Storm Drain hi Aizawlah hmun 26-ah siam mek a ni a, kan tlawh hi a chanve pawh tling lo tihna a ni.
Sorkar apiang hian hmasawnna hna hi an kalpui zel dawn a, chutah chuan sum an hman dan leh an hnathawh dan hi kan teh ang a, mipui lungawi dan kha a pawimawh lai ber a ni zel dawn. Hmasawnna hmel thar hmuh duh mipuite tan ennawm ṭangkai a ni dawn tih a chiang a, a hautak a, hun leh tha a mamawh ve deuh thung. Aizawl himna tur a nih avângin phurna sosang ru angreng deuhin min ṭhâm a, sakei zan vâk ang maia kan tei kual vat vat a, thlan tui a ko chhuak a, kan hah hlepah kan chhiar a ni ber.
He chhanchhuahna project lo irh chhuak hi, awmze neia sorkar sum hmanna a nih avângin thlawpna bân phar an tam hlein ka hria. Aizawl khawpui chhung hmun 26 atan cheng vaibelchhe 61.76 ruahman a ni a, belhkhawmin km 8.13-a thui a ni. District headquarters-ah pawh siam mek a ni a, Khawzawl district bikah chuan Khawhaiah hmalak tel a ni. SASCI Part V 2024-25 sum, Phase-I aṭanga hmalak a ni. Ram puma sen tur zawng zawng hi cheng vaibelchhe 104.26 a ni a, a vaiin km 20.17-a thui a ni a, hmun 121-ah hmalak a ni. SASCI sum aṭang thoin Phase II pawh la kalpui leh tur a ni a, ruahmanna pawh a awm mek. Aizawl ni lo district dang 10-a hmun 95-ah hmalak a ni bawk a, cheng vaibelchhe 42 senna tur niin, a vaia a sei zawng hi km 12 a ni.
He Storm Drain Project hi UD&PA department changtu Minister Pu K Sapdanga’n a ngaihtuah chhuah a ni an ti a. Hetiang ngaihtuah chhuahna leh awmze neia SASCI sum a hlawma hman a ni hi a chhawrtu tur mipuiin ṭha an ti a, ṭha lo han ti kual vel pawh hi an awm pawhin ka hre rih lo. Sorkarin hna a uluk a, contractor zingah sorkar lai party mi leh sate pawh an awm a, contractor ni sate pawh an awm. Hnathawh vil tur hian project design-tu ARDECO Design Build rawih an ni a, he consultancy firm hnuaia engineer eng emaw zâtin contractor-te hnathawh hi an vil ṭhin a, hmanraw ṭha lo chu a tharin an thlaktir ṭhin.
Tuikual lui kan en a, engineer-te’n min lo dawngsawng a. He project hi ‘Storm Drain at Tuikual Lui (with motorable covering) tih a ni a, cheng vaibelchhe 10.8 ruahman a ni. Aizawl West Outlet Project nena kal kawp a ni a, lui chungah motor kal theihna siam a ni dawn a, a sirah mihring kal theihna siam tur a ni a, cheng vaibelchhe 20 ruahman a ni bawk. March ni 24, 2026 khan kan tlawh a, JCB-in a lo lai vut vut a, a hma ni chiah aṭangin hna an lo thawk ṭan chiah nghe nghe. Tuikual lui aṭangin private hospital lian leh lar, pantu ngah, mipuiin MUHCS nen inzawm ve hram tawh se an tih huai huai Ebenezer Hospital a pawh thla dawn a ni. Rikrum thilah a ṭangkai dawn a, ṭhalai leh insawizawi duh nu leh pate tan vahvelna nuam tak a nih dawn avangin a chhawrtu hnaivaite tan nghahhlelhawm tak a ni.
Storm Drain project hi, a lui kuang awm dan azirin a zau zawng leh a bang sân zawng a inang lo thluah thung. Hmun 11 kan tlawhnaah hian, a tlangpuiin a chhuat hi metre 2/3-a zau a ni a, a bang san zawng pawh metre 1 leh a chanve vel a ni hlawm. A chhuat hi a hnuai zâwkah PCC-a siam a ni a, a chungah RCC-in chhun khah leh vek a ni a, a tlo ṭha turah ngaih a ni. Project Monitoring Committee-te’n uluk taka an vil avâng hian a ṭha hlawm viau. Kan la tlawh loh hmun pakhat erawh PCC leh RCC hman tur a nih laiin, contractor-in beisei angin a siam lo a, veng chhung mite’n an sawisel avângin department lamin an vil zui vat a, a ṭul dan azirin kan enfiah zel ang. Heti khawpa hmalakna ṭha a kal lai hian, mipui leh sorkar department mit tikhamtu lo nih bik hi a rem loah ngai ang. Hetiang kawngah hian ZPM sorkar hi a thutak riau a, thil ṭha tur a ni a, mipui pawhin kan thlawp zel a ngai. Eng sorkar pawh lo piang se, thil ṭhaah chuan thlawp zel ila, a zar zotu tur kan ni zel dawn.
Hunthar Vengah Storm Drain siam hmun hniha mi kan tlawh a, pakhat chu Hunthar lei tlahniam bul National Highway 108 thlanga mi a ni. Lei chêt ṭhinna a nih avângin sorkar kal tawhte pawh khan an ngaihven hle a, phai lam mithiamte pawhin an rawn en ṭhin. UD&PA Department aṭang hian lui kawr hi siam a lo ni tawh a, tuna sorkar hian hmun danga a kalpui ang thoin lian zawkin a chhunzawm thung. Sorkar kal tawhte khan tuna ram puma Storm Drain kalpui ang tak tak hian a ti chiah lo a, leimin fona lai a nih avângin kut an lo thlak tawh tihna a ni ber a, hei hi tun sorkar hmalakna zau tak nen a danglamna a ni deuh ber. Hunthar Veng, Vengnuam lei sira luikawr siam leh Chawnpui luikawr siam erawh fûr ruahtui tla hmasa khan a hnâwl chhe nual a, a pawi hle. An iron rod hmante erawh a sirah an dah khawm a, chhut ngila hman leh theih mai tur kha, a thar vek an hmang a, an uluk hle. Durtlang Hmundo zauah kan kal a, a viltu PMC nen Storm Drain ṭha ber a ni em te kan ti hial a. Rawng an lo hnawih a, a tihmuhnawm riau a, kan lawm a zual deuh a ni mai thei.
Hmun ṭhenkhata contractor-te’n an lo sawi erawh a mak deuh. Kawrah êk sah ching an awm a, hei hian hna thawktute a hnawt kîr zauh zauh a; thawktu dang an lak leh phah a ngai a, hna a hautak phah a, a zialo ṭhin hle. Heng hmun 11 kan tlawhnaa local council-te hi ZPM LC an tam ber a, thu an uar lutuk loh nan kan inngaithla uluk hle a, an lawm dan erawh a uchuak lo a, ngaihthlak pawh a nuam tawk ṭhin hle.
Sorkarin thil ṭha a tih sawi tur leh puangzar tur hian party rui â but rilru pua kan lo îp ve a ṭul lo a, a ṭha lo sawi mâm tum lutukna hian thil hi a nih dan tur emaw, a nih dan tur hnaivai tal pawh pha loa a kalpui theih avângin helai politik hi a fim a ngai a. A ṭhatna tur a nih avânga thil harsa pal chat ngamte hian lamṭang an ngah zel dawn a ni ber. Hmasawnna hnathawh hi a ṭhat dawn phawt chuan, ât huai sorkar hi hmuh tur awm fo se. “ZPM sorkar hnuaia hnathawh chu a ṭha bik tur a ni,” tih zirtirna hi a takin min hmuhtir ngam zel se la, mipui chuan, ‘Amen’ kan lo ti zel dawn a a ni. Chu chu sorkar lo kal leh zel turte laka mipuiin beiseina kan neih dan tur a ni ang.
- Lalnunṭawma Fanai