Written by
- Hruaia Kawlni.

Buhfai sermon


Assembly budget session-a Minister Pu B. Lalchhanzova department chan demand sawi ṭuma kan Minister-in a wind-up na thusawi kha a ngaihnawm miah miah hle. A bengvarthlak bawk. A department chan dang tel lovin Supply department lam, a bik takin buhfai lam a sawina kha i han enlet leh teh ang u.

Supply Minister Pu Chhanzova chuan hetiang hian a sawi a nih kha:

Sawrkar tan tirhah buhfai rate sân vangin cheng 3,400 leh duliin PSU ṭhenkhat MAMCO, MIFCO ten buhfai rate an supply thei lo. CM remtihnain limited tender koh a ni ta a. State purchase advisory board (SPAB) khatih laia Chief Secretary Pi Renu Sharma kaihhruaina hnuaiah cheng 3,400 leh duli per quintal thoin an rawn chhang a. Mahse kan CS khan kan dinhmun hrechiangin an ti rei thei lovang tiin a aia sanga 3,550 chhangtu kha thlan niin, minister ka nihna angin kan approve ta a.

A hunlai mipuite'n eitur an neih loh kan hlauh vanga thutlukna siam kan ni, a chhang sang zawk kan pek avanga pawisa hloh emaw, thil dik lo eng emaw awmah ngaia RTI zawhna lo zawt leh min rawn um zui pawh an tam. Ram tana thil ṭha tura kan ngaihah thutlukna kan siam avanga Lung in tan a ngaih pawhin kan ṭang mai tur a ni tih chu ka ngaihdan a ni a. Lokayukta-in chhui zuiin ACB report te an zir hnuin, 26th March 2024 ah' khatih hunlaia sawrkar thutlukna kha an tih âwm tak an ti a ni e' tiin thutlukna an siam ta. Tun dinhmunah hian MAMCO, MIFCO, ZIDCO leh Mizofed ten 3,590 in an rawn chhang mek a ni.

He a thusawi lai hi a ropuiin, a inpekna pawh a thuk hle tih a lang.

Minister thusawi zingah bengvarthlak leh mipuite pawhin kan lo chhinchhiah atana ṭha point ṭhenkhat han tarlang ila:

# Thla tin mi nuai 7, sang 5 velin a thlawnin buhfai an la ziah.

# AAY card eng (yellow) hi 61,382 a awm. Thla tin chhungkaw pakhatin buhfai kg 35 a thlawnin an dawng.

# PHH (Priority house hold beneficiary) card hi 6,51,964 a awm. Mi pakhatin thla tin kg 5 a thlawnin an dawng. Kg 3 kha kg-ah 15 in extra-in an la ve (hei hi an duh chuan an khul lo thei bawk)

# Mizoram special ration package card senah 74,857 an awm a. Thla tin kg ah 20/- in an khul.

# Mi 1 29 221 ni turin hnawhkhah hna an thawk mek.

# 63% hi AAY leh PHH-ah an awm.

# Ration card 281191 kan nei mek a. A mihringin nuai 11, sing 4, sang 2567 kan awm.

# Card pawl (blue) leh eng (yellow) awm tur chu municipality area pawnah chuan kum 1-a sum lakluh zat nuai 3 tling lo chin. Municipal area bikah chhungkaw sum lakluhin nuai 5 a khum chuan card pawl leh engah awm lo tura tih a ni.

# March 2025 khan ration card management system India ram pumah an rawn ti thar a. Smart PDS an ti a. Mitthi tawh card a la awm si hi mi 8,000 vel an ni.

Minister sawi danin, Supply department lam chhut danah chuan 26% (a mihring zawngin mi nuai 3 card varah awm se) 11% hi card senah awm se. Kan economic dinhmun nen kan inmil tawkah ngaih a ni.

# Monsoon stock-ah supply centre 61-ah buhfai qt. 1,45,401 kum 2025 khan chhekkhawl a ni.

# 2026-27 monsoon-ah hian qt. 1,67,016 centre 70-ah mamawh tura ngaih a ni.

# Sacsi aṭangin crore 15 lai incentive dawn a ni tawh.

# NFSA-ah quota nuai 7,06,296 kan nei a. Kan pel hret a, nuai 7,13,346 kan awm a. Mi 7,050-in kan pel. NFSA hi 2027 census-ah zawh fel tum a ni a, quota pawh a pun belh a rinawm.

Pu Chhanzova chuan, Buhfai subsidy tihhniam a nih vanga buhfai man titotuah min han puh ringawtte hi a ni lo. October 2024 aṭanga Non NFSA hnuaia mipuiin ration buhfai an khulhna rate ennawn a nih vanga sawrkarin sum a sèn tlem phahna chu 73.24 crore a tling tawh a ti. Kan supply minister leh department hmalakna vangin sawrkar tan sum tam tak an humsak zawk a ni. Hetiang hian thutlukna siam lo se crore 73 vel hi khawiah tak kal ral ang maw?

Minister chuan sawi belhin, carry over kan tih mai hi thla khat ah 2.09 crore man hu, quintal 5,900 vel hi Thla tin kan hum. Retailer ten buhfai an tihbo te pawh a ziaawm ta hle a ni a ti. Mizoram hian thla tin buhfai Quintal 97,000 vel kan mamawh a. Buhfai bo thlau kan hum theih tak vangin 91,000 velin kan in manage theiah kan inngai. Card eng leh pawl tan buhfai thla tin quintal 54,798.33 kan mamawh. Card var leh sen ten quintal 41,000 bawr vel kan mamawh thin niin a sawi bawk.

Minister thusawi pawimawh tak dang pakhat leh chu, Retailer te dinhmun hriain kutbeng ringawta an awm loh nan card pawl leh eng (yellow) an buk hian kg ah cheng 2.85 an hlawh. Card var leh senah cheng 1.50 an hlawh tawh. Financial year tharah phei chuan tihsan tur a ni dawn a. Card pawl leh eng-ah cheng 3. Card var leh sen-ah cheng 2 an hlawh tawh dawn.

Sawrkar hmasa ho ah kha chuan, retailer te kha an thiam ang ang a, buhfai bo thlau te nena in manage turin an chhuah tawp mai, khatiang kha a tha lo hle. Tunah chuan retailer tha tak tak an pung zel. A ti tha lo chu an khua leh veng nen report zel ila, a ti tha peih an lo lang zel dawn, kalphung sawrkarah chuan diknain kawl eng a hmu chho zel a ni, a ti. He a thusawi hi party dang inbeihna satliah a ni lova, a pawimawh hle, rilru lam siamthatna, moral reform lam mipuiin kan mamawh em em a ni.

Tin, buhfai supply hi a him thain, a quality pawh mihring ei atan a tha tawk em tih hi zawhna lo awm tawh thin, tunhma lamah te pawh politics a inbeihna te pawh lo chang tawh thin a nih vangin centre te an fimkhur em em a. A khuhna tur pawh hi nuai 13 man a bika siam roll 20 zet chah thlen tawh a niin, mamawhna hmun Kudam apiangah sem mai tur a ni. Hei bakah hian mipui ten an chanpual dik tak an chan theih nan bukna tha tak digital vek metric ton 2.5 buk thei tur lian tha tak 112 lei a ni tawhin cheng nuai 86 lai sen a ni. Nikum november khan godown hrang hrangah dahk im vek tawh a ni.

March ni 3.2026 khan Mizoramah a vawikhatna atan Sairang rel station ah buhfai rel wagon 42 zet a buhfai qt. 25 901 lai FCI Kudama dah tur lo thlengte kha a chhinchhiah tlak hle. Chutih ruala kan Mizo kuthnathawktu, buh chingtute thar chhuah ngei department in leisak tura hma an la a, Chief Minister remtihna te pawh Feb. ni 19 khan an la ta te hi a lawmawm hle.

Heng kan minister thusawi leh report atangte hian a chanpual, a koa tla department a enkawlnaah a tuiin a hnehsawh hle tih a hriat theih awm e.

- Hruaia Kawlni