Eng hi nge ni kan buaipui ṭhin?
Social media-ah thil thar hriat tur a awm rengin ni tinin thil thar eng emaw tak hi hmuh tur a awm reng a, kan sawi hlut a, kan ri hlut a, ṭawngkam mawi lo tak tak hmangtein kan comment hlawmin rei erawh kan sawizui peih leh chuang lem lo a. Chutihlai chuan kan sawizui tam takte hi sawizui tlak loh tak tak an niin khawtlang pawhin a ṭhatpui chu sawi loh chhungkaw pakhat pawhin kan ṭhatpui loh tur thilte hi a ni hlawm bawk si a, chuti chung chuan kan la bansan duh chuang lo a, kan la sim duh hek lo.
Ṭhenkhatte hi chuan mahni dinhmun leh nihna hre lek loin kan pawng rak vel mai mai ni te hian a hriat bawk a, vantirhkoh ang maia thianghlimah hian kan inngai ta bik emaw tih turte pawh hi a ang ṭhin. Hetiang hian hlawkna a pai lo a, hrawk a fah hek lo. Hawh teh u, a hlawkna awm tur talah hian kan ngaihtuahna i hmang ṭhinin midang tana malsawmna kan nih theih loh pawhin kan tana ṭha tur thil pawh niloah hi chuan i buai vak vak tawh loh tum teh ang u. Tun hma deuha Thanga Jongte te buatsaih – Eng kan ti nge ni keini chhung hi? film ang deuh khan kan ṭhalai tam takte khawsak zia hi chuan awmzia a awm meuh lo a, hmuntinah hian hnawk kan hnutchhiahin buaipui loh tur thil kan buaipui fo ṭhin ni te hian a hriat.
Zirna kawnga kan ṭhenawm State-te kan phak loh zia kan hria a, hriselna kawnga kan tlakhniamziate leh midang kan phak loh nasat ziate hi buaipui tham ni hian a hriat a, hengte hi kan ṭhalaite hian social media mai bakah platform hrang hrangahte hian sawihona neih fo chi zawk tak a ni. Ṭhalaite hian kan ram tan tih tur tam tak kan neiin kan ram hian hmangaih taka enkawltu a mamawhzia pawh kan hre vek hlawmin a rinawm. Social media lama awmze nei loa rak mai mai loin kan rama Cancer vang thi kan tamziate hi vei a, a pumpelh theih dan turte sawiho a, ngaihtuah ho tur zawk kan ni. Chutiang a nih loh pawhin ṭhalai zinga ziakmi kan tlemzia te, nakin lawka kan ram hruaitu tura kan lo inchher lawk pawimawhziate hi sawiho uar a ṭhat zawk ngei a rinawm. Heti taka Kristian ram kan ni reng chung pawha kristianna percentage sang thei chuang si lote hi buaipui tham tak zawk a ni bawk awm e.
Kan ram leilung hi heti reng hi a ni dawn a, a zauh belh dawn lo a, a zim belh lo turah ngai bawk ila. A chhunga chengte enkawl dan a zirin ram duhawm tak a niin a ni lo thei bawk. Kum 1952 – 1972 chhung khan Assam State hnuaiah District Council kan ni a, Kum 1972 ah Union Territory-ah hlankai kan niin kum sawm leh panga chhung UT kan ni a. Kum 1987 ah State-ah hlankai kan ni leh a, hetih chhung hian ram hruaitu hrang hrang kan hrawn hman a, hmasawnna rahbi chu kan rap lo a ni hauh lo nain mipui lungawihna khawp thlen theih ram hruaitu kan la nei ngai lo a nih ber hi. Hei hi mipui lam thiam loh a ni vek kher lo ang a, kan ram lo enkawl tawhtute ngei pawhin thiam lohna an nei ve ngei ang tih pawh a rinawm.
Ram dinhmun khaichhuahna tura sorkar kan lo hrawn tawhte’n ruahmanna chi hrang hrang min lo neihpui tawh ṭhin a, vawiin thlengin chutiang chu min la kalpui chhunzawm zel dan a ni bawk. Nimahsela hlawhtlinna tlang thleng hi chu chhiar tham lek an awm thung ṭhin si hi a chhan ngaihtuah ngai tak niin a lang. Hetiang kan sawi avang hian tute Party emaw kan sawi chhiain kan fak tihna lam erawh a ni hauh lo a, sorkarna fawng la chelh lote’n chelh ve tawhse tihna pawh a ni hek lo. Hruaitu inthlak avangin kalphung danglam thut tura beisei chi a ni chuang lo a, sorkar hnathawkte mai bakah mipui zawng zawngte nena ṭanrualna ṭha tak nena ṭanho a ngai a ni. Hengte hi a veiawm a, ṭhalaite hian helam hawi hi kan buaipui fo mai bakah sawihona kan neih fo pawh a pawimawhin a ṭul hle a ni.
Khawilai hmunah emawte chuan saruaka thlalak lo darhin tute sex video emawte pawh lo darh chiam ṭhin mahsela kan khawvelin a ken telah ngaih thei ve mai tur (Hetia ka sawi avang hian a ṭha tihna erawh a ni hauh lo a nia). Mizo ṭhalai zingah hian hetiang hi hmuh tur awm miah lo mahsela he khawvel hian a tlangzarh lo chung pawhin hmuh tur a tam reng tho a, thildang tih ṭhulh ṭhaka lo buaipui chiam loh hi a fuh berin a rinawm. Kan ram chhunga ruihhlo kan man mawlh mawlhte hi a veiawm a, a remna tura kawng kan zawn a, kan buaipui a hun takzet tawh a ni. Ruihhlo bawiha tang hi engzatnge awm a, engzat hian nge ruihhlo telloa awm thei lo hi hriat ni chiah lo mahsela mi pangngai-a inngai chin chuan kan buaipui a hun hle mai tawh a, a haider leh hmu lo der emaw, a pumpelhna zawng mai loa kan luhchilh a hun tawh a ni. Kan Aizawl khawpui ṭawp ziate hi tutee maw kuta dah mai loa keimah mawhphurhna a ni ti theitu nih a hun tawh hle a. Hlain Sualna khurpui lamah chuan kal zelin a tih ang deuhin heti taka ruihhloin min chim ta mai hi tun aia nasa zawkin kan sakhaw rawngbawltute ngei pawh hian Pulpit tlang aṭanga ‘rul thlahte u’ tia duhtawk mai loa ke an pen nasat lehzual pawh a hun ta hle mai.
Buaipui loh tur kan buaipui tam takte avang hian he hnam hian hma a sawn tur angin a sawn hauh lo ang tih pawh chhut tham a awmin a rinawm. Chung kan buaipui avanga hun kan sen thlawnte pawh a tam ngei ang le. Vawiinah hian ṭhalaite hian kan buaipui tur dik leh ṭha leh hlawkpui turte chauh hi kan buaipui a hun tawh a, buaipui loh turte pawh kan tlansan a hun tawh bawk a ni. Kan thiamna leh theihnate pawh a ṭha zawnga kan hman hram hram a pawimawh a, chhungkaw tan, khawtlang leh ram tana sulhnu ṭha nei thei tura ngaihtuahna kan hman a hun tawh hle a ni. Kan thluak ṭha tak hi he ram tan, he hnam tan hian hmang ila, he ram tluchhe mek siamṭha tur hian ngaihtuah tur dik i ngaihtuah tak tak teh ang u.
- Mahmuaka Chhakchhuak