Written by
- Zothansangi Hmar

Dan lalna ram South Korea



Ni 19 February, 2026 khan South Korea President Yoon Suk Yeol chu dam chhung lung in tang tura a chungthu rel a ni ta a. Hemi court thutlukna puan chhuah a nih rual hian khawvel chanchin thar ziaktu leh chhuatu hrang hrangte chuan, zan khat chhungin an tarlang nghal chuai chuai a, hetiang taka mahni ram hotulu ber ni ṭhinin hremna na ta tak a tawk ta mai hian mi tam tak mak tih a tling a ni. Hetiang taka mahni ram hruaitu lu ber laka hremna na tak South Korea court te hian pe ta nge an nih tak; hriatchian nan kum 2024 kum tawp lama South Korea ram boruak ah khan let leh ta ila.

Dec 3, 2024: Zan dar 10:30pm ah chuan President ni lai mek Yook Suk-Yeol chuan martial law chu a rawn puang ta thut mai a, a zan a zanin martial law sipaite chu National Assembly ah chuan thawn nghal an ni a. Martial law a puan rual hian khawvel chanchinthar a tling nghal a. Hemi avang hian an ram chu darkar 6 chhungin buai takin an awm ta nghal a ni. Heng ang thil hi South Korea chanchina kum 45 hnua rawn thleng leh a ni. Tichuan minute 30 chhungin, police officer-te chuan National Assembly chu politician leh journalist-te luh theih loh turin an dang nghal a. Hemi piah lamah hian sipai ho chuan National Election Commission, Gwacheon, Gyonggi Province ami leh an office dang te luh theih loh turin luhka te chu an veng nghal a.

11:25 pm: Army Chief of Staff Gen.Park An-su chu martial law commander atana ruat nghal a ni a, martial law commander hian adminstrative leh judicial function a nei kawp a ni a, a awmzia berah chuan thuneihna sang tak a nei tihna a ni. Hemi hnu hun reilote chhungin martial law decree chu pass a ni ta a, hemi dan hmang hian tu mahin political lam thil leh press lam reng reng thuchhuah tur reng reng lam thunun theihna a ni.

11:48 pm: Sipai ho chu truck leh helicopter hmangin National Assembly chhunga luh an tum a, amaherawhchu, dan siamtute puihna hmanga mipui ṭhenkhat National Assembly building chhunga lut theite chuan an lo dang thei hlauh a ni.

Dec.4, 2024: 12:24 am: Sipai ho chu Assembly House main building-ah chuan tukverh tikehin an lut thei ta a. Dan siamtute leh Assembly official-te puihna hmangin sipai ho chu an dang thei hram a. Assembly Speaker Woo Won-Shik chuan regular session neih a rawt ta a. Tichuan dar 1:02am ah chuan dan siamtu mi 190 Assembly House gate aṭanga lawn liamte chuan martial law paihthlakna turin an vote ta a. Hemi hnu hian sipai hote chu Assembly leh Election Commission aṭang chuan an kiam deuh ṭan a, hemi avang hian mipui tam zawk chuan boruak a ziaawm ta deuha ngaiin zing dar 4:27am, velah chuan an mu ve ta hlawm a. Hetih lai mek hian Yoon pawhin parliament thutlukna ang ang chu a pawm tur thu leh martial law chu a hlih tur thu a puang ve ta bawk a. Zing a lo nih chuan, zan lam boruak chuan nghawng a nei thui ta zel a, zing dar 9:36 am a lo nih meuh chuan bân an duh thu an sawi ta hlawm a. Tichuan darkar eng emaw zat hnu, dar 2:43 pm-ah chuan opposition party ber Democratic Party of Korea (DPK) chuan Yoon impeach (ram hruaitu/enkawltu chet dan dik lo avanga zawhna zawh/thubuai siamsak) na tur motion chu an thehlut ta a ni. Hetah hian Yoon chu an ram danpui leh dan dang bawhchhetuah an puh ta a ni.

Dec.5,2024: Yoon-an martial law a puan avanga mipui an thinrim hle chung pawhin ruling party People Power Party (PPP) chuan Yoon laka impeachment motion chu an pawm loh thu an puangzar ve nghal a. Martial law puan avanga harsatna tam tak leh a nghawng thui zia chu pawm mah se, opposition lamin an impeachment motion an put luh chu an hnawl nasa hle thung a ni.

Dec.7.2024: Yoon chuan Assembly-a impeachment vote a tlang a nih chuan a vawi hnihna atan martial law puan a tum leh thute chu thuthang a awm nasa mai a. Amaherawhchu, Yoon chuan he thuthang hi a dik lo a ni tiin a pha nasa hle thung. Tlai dar 6 a lo nih meuh chuan mi 100,000 (nuai khat) chuang vel chu National Assembly house kawtah chuan Yoon paihthlak a nih theih nan an pungkhawm a ni. Assembly chu a inṭan ta a, PPP member tin Rep.Ahn Cheol-soo tih loh zawng chuan impeachment vote chu boycott nan Assembly House chu an chhuahsan ta vek a ni. Rep.Kim Yea-ji leh Rep.Kim Sang-wook te chu vote thlak turin an va let a, amaherawhchu vote 3 chuan quorum (inkhawmnaa rorel tham tur kal zat/rorelnaa thutlukna siamna atana mamawh zat/ngai zat) chu a pha zo lo a ni. Tichuan, hemi avang hian Woo chuan impeachment motion chu kalpui tlak loh a ni tiin a puang ta a ni.

Dec.8, 2024: PPP leader leh Dong-hoon leh Prime Minister Han Duck-sook te ho chuan a huhovin press conference an nei a, hetah hian Yoon chu state enkawlna hna mawhphurhna chu hlihsak a nih thu an tarlang a. An party leh Cabinet-te chuan state enkawl hna chu an kutah a awm tur thu an tarlang nghal bawk a. DPK hruaitu Lee Jae-myung chuan Yoon man nghal tura rawtna leh a thil tih chu rang taka chhui nghal tura ngenna thuchhuah a siam ve nghal bawk a. Hetihlai mek hian Defense Minister Kim Yoon-hyun, he martial law puan chungchanga a rawttu leh a sulsutu ber man niin, custody-a dah nghal a ni.

Dec.9,2024: Yoon chu treason (mahni ram phatsanna) leh breach of trust (rinna bawhchhiatna/mi rinna bawhchhiatna) thubuai awrhtir niin, a zin chhuah khapna dan chu a chunga lekkawh a ni nghal a.

Dec.10, 2024: Gen.Kawk Jong-keun (Army Special Warfare Command Chief) ni ṭhin chuan, dan siamtute hnenah hemi zan hian Yoon hian amah hi a mimala kovin, dan siamtute chu National Assembly aṭanga pawt chhuak turin a lo tih thu a hrilh a ni.

Dec.11, 2024: Investigator ten presidential office chu chhui (search and seizure) an tum a, amaherawchu an luh theih loh nan presidential vengtute (security guard) te chuan an lo dang a ni. Darkar 7 chuang meuh an innawr buai hnu chuan presidential office aṭanga document ṭhenkhatte an rawn pek avangin investigator ho pawh chuan an kiamsan rih ta a.

Dec.12, 2024: A vawi li na atan Yoon chuan mipuite hnenah chuan a martial law hlawhchhampui tak chu dan hnuaia tih a nih thu leh, sorkarin a tih tur ṭul a tihna chungchang (act of governance) a nih thu a sawi a. DPK lamin an puhna zawng zawng a pawm loh thu leh DPK ho chuan National Assembly thununna'n, “ramhuai ram dan leh democracy ram zalenna tibuaitu" tiin na takin an sawi ve thung a. Hetih lai mek hian Rep.Kweon Seong-dong, ṭum nga zet dan siamtu lo ni tawh leh Yoon thawhpui hnaivai ber chu PPP floor leader tharah thlan a ni ta a.

Dec 13, 2024: Cho-Ji-ho, Commissioner-General: Korean National Policy Agency leh Kim-sik, Seoul Metropolitan Police Agency hotute chu man an ni a. Heng official 2 (pahnih) an man tak te hi Yoon-a'n martial law a puan zana National Assembly chu police officer ho lo block tura tih dan tur hrilhtu an ni tia puhna hmanga puh an ni.

Dec.14, 2024: National Assembly chuan Yoon paithlak (impeach) na turin vote an thlak ta a, hetah hian dan siamtute zawng zawng mi 300 chu an tel vek a , mi 204 in he motion hi an thlawp a. He motion tlang tur hian mi 200-in an vote a ngai a ni. Tichuan he vote 204 hmang hian Yoon chu a presidential thuneihna zawng zawng chu tihtawpsak rih a ni ta a, Prime Minister Han chu an ram danpui hmangin hruaitu lailawk nihna pek a ni ta a. Hetiang a nih takah chuan Constitutional Court of Korea chuan impeachment motion review-na turin ni 180 an nei a ni.

South Korea history-a, a vawi khatna atan president ni lai mek chu criminal law court-ah a chungthu ngaihtuah tura tih a lo ni ta a. Yoon-a hian insurrection (helna) leh thuneihna hman sual thubuai a awrh a ni. Yoon impeachment thubuai chungchangah hi chuan constitution bawhchhiatna lam ngaihtuah tur a ni a, a criminal thubuai chungchangah erawh chuan criminal law hnuaiah thubuai an awrhtir ho ngaihtuah a ni thung a, tin, martial law a puan chungchang hi thil tihtur dik a ni thei em tih leh, inserruction (helna) thlentir tumna hrim hrim a ni em tih ngaihtuah a ni.

Tichuan Yoon thubuai hrang hrang chu eng emaw chen ngaihtuah a nih hnuah Seoul Central District Court chuan ni February 19, 2026 khan damchhung lung in tang turin hremna a pe ta a ni. Hemi chungchangah hian Yoon chuan a thubuai ngaihtuahtute chu ṭan lam neisa rana rorel tih tein a puh let ve nghal bawk a, hei mai bakah hian Yoon legal team te chuan special prosecutor-ten a ṭul bak piah lama hetianga thubuai an awrhtir leh, inhnialna tam tak chawk chhuak thei zawnga lower court-in rorelna a siam chungchangah hian kan ngawi mai mai bik dawn lo tiin thuchhuah an tarlang ve nghal bawk a ni. Hemi hnu hian South Korea President chhuakta Yoon chuan martial law a puan avanga a hremna tawh chungchangah hian court sang zawka zualko turin hma a la nghal bawk a ni.

Yoon hi South Korea president zinga damchhung lung in tang tura hremna tawk hmasa ber a ni a. Heng kaihhnawiha hremna lo tawk tawh chu military dictator ṭhin Chun Doo-hwan chuan kum 1996 khan kum 1979-a sipai rorelna a puan avangin khai hlum tura hremna a lo tawk tawh a, mahse ani pawh hi court sang zawkah zualkoin Supreme Court chuan hremna chu damchhung lung in tang tura tihdanglamsak a ni a, hemi hnu kum 1997 khan presidential pardon (president ngaihdamna) hmanga chhuah a lo ni tawh bawk a ni.

He thubuai lo inṭan dan leh hremna in pek dan aṭanga lang chiang ta em em mai chu democracy ramah hian mipui thlan tlin ram hruaitute hian, an thuneihna duhtawka an hman sual theih ang bawkin mipuite hian kan paihthla thei a ni tih leh dan chunga leng tu mah kan awm lohzia a tilang chiang hle a. Nimina rorelna sang bera thu khan naktuk lawkah chuan a rorelna fel loh avangin jail bang zut thei reng a ni tih hi a chiang hle a ni. Hetiang tak maia ram changkang leh hausa tak ramah pawh dan a lal ber ang hian kan ramah pawh dan leh dikna hi lo lal ber zel rawh se.

- Zothansangi Hmar