Written by
- KJ Jona

RAM HMASAWNNA HNUK INMIL LO?

Pu Lalkhama, IAS khan State Planning Board Vice Chairman a nih lai khan (2013) vawi khat chu statistics (record, data, figure te pawh ti ila) hi ram hmasawnna hnuk a nih thu a sawi a. Kan ṭawmpui viau hlawmin a rinawm. Chutihruala ngaih pawimawh ngai ta chu, he ram hmasawnna hnuk inmil lo lutuk mawlh mai hi a ni.

Hmasawnna ngelnghet leh tluantling a awm theihna tur chuan ruahmanna (plan) felfai tak a ngai hmasa tih kan hre ṭheuh a. Ramin awmze neia hma a sawn zel theih nan hmathlir mumal tak duang lawkin, state budget leh plan te ruahman a ni ṭhin. Ram hmasawnna atana ruahmanna hi sawrkar statistic rinchhan (base) a buatsaih a ni ṭhin. Chutianga hmasawnna atana ruahmanna felfai buatsaih nan chuan ram statistic (record, data, figure) dik leh felfai kan mamawh ta a ni.

Hetiang hi a nih laiin kan state Mizoramah chuan sawrkar department hrang hrangte statistic hi, state level atanga village level thleng hian inmila bar a awm ṭhin lo va, a buaithlak khawpin a rinawm.

Ṭhangkhat chuang liam ta daih tawh khan hemi chungchang hi PRISM khan an tlangaupui viau a, ṭhahnemngai takin presentation an buatsaih fo a. Sawrkar department hrang hrangte record an lak khawmte an han chhawp chhuak a, a manganthlak zawk viau ṭhin. Khatiang a nih mek lai khan sawrkar department hrang hrangte leh an hnuaia peng dangte’n data/figure inang tlang hman ni se tih ang chi thu kha ni tin chanchinbu lamah kan hmu leh ta dah kha a nia.

Tunah kum 10 chuang a lo liam leh ta a. Rin ngam authentic data leh reliable statistics kan nei tawh em? Kalphung thar sorkar hnuaiah, ram hmasawnna kalkawng hi data chiang lo (abstract) nen kan zawh em lo vang chu maw?

Mizorama sawrkar department hrang hrangte bial (area) ṭhen dan inbuk thuah nasa lutuk te, mipui (population) record inang lo nuai mai te, ram neih dan (land holding) record inang lo lutuk te, thil thuhmun record pakhat rin tlan mai theih tur inanga ram awm mumal lo te hi chinfel dan kawng a awm ngeiin rinawm a; ngaihtuah a ngai e.

- KJ Jona