TEMAMI PA THUKHAWCHANG IAF HNENA RAM HRALH CHUNGCHANG
Kan thupui aṭang hian ka tum ram chu a hriatsa ruai ruai awm e. Ka ṭhianpa (Pu HC Vanlalruata) han ti ve ngawt dawn ila Journalist pawh ka ni ve lo a, a thil chhui taihmak dan lah ka peih hauh loh kumkhua tur ni bawk, mahse thinlung lamah sawrkar kalphung felhlel ka vei dante min lo hriatsak vein ka article henkhatte pawh min rawn faksak vetu a ni miau a, ‘ka ṭhianpa’ ka ti ve ngam ngat a ni.
Sawi leh sawihnu, tunlai Mizoram titi ber chu IAF hnena ram hralh chungchang hi a ni ti ila kan sawi sual awm lo e. Opposition party pahnih lah chuan kutsil inti takin sawrkar lai chalah phung an inhmuhsiak a, thu ngaihnawm tak a ni chho zel dawn niin a lang. A lehlamah chuan ‘Zawngin a ṭhiante ngùm khák a nuihzat’ te pawh kan ang awm asin maw le?
Ni e, Pu Ruata’n bul a rawn tan aṭang khan ka ha a hawlh zar mai a, a chhan chu thil fel lo thup tum tlat a, file movement tam tak a ruk a rala kal kual vel ka hriat khan ka sawrkar hnathawh tawp lama kum sarih chuang mawngvawm ba ang seka Myanmar ram depa ka hnathawh laklawh, parchhuang hman lo chiaha Party pakhat Block President-in bialtu MLA hnena a duh ang ang a sawi vanga sawn thut ka nih kha ka hrechhuak zawk a. Thil eng emaw a ruk a rala tih dawn chuan file pawimawh khawihtute hian tu m'a hriat ve lem loh (file movement register-a chhinchhiah loh) hian engpawh hi a puanhnuai thei vek tih hi ka chiang ve khat a ni. He ram hralh thu lo lan ṭan aṭanga Dt 02/02/2026 thlenga ka rilrua thil lo lang ve te tarlan ka duh a, amah Pu Ruata remtihna la thlapin ka tarlang ve mai dawn a ni. Tu pawi mah sawi tum ka ni lo tih ka sawi rualin ka lo hmuh leh, ngaihtuahnna min neihtir dante ka han tarlang ve mai dawn a ni e :-
1. Village Council Pass pasarih kum 2004-a lei chu 2005-ah Garden Pass ah an hming veka leh a ni a, a neitu pasarih zinga pathumte chuan VC pass an hralhna pawisa an dawn bak engmah an hre zui lo a, ram inleina Sale Deed-ah hming an signed loh thu an sawi, Ram neitu 4 (pali) dangte'n an ram hralhna Sale Deed ṭheuhah hian an sign ve leh sign ve loh chu engmah a hriat loh thung. Lo sign ni ta se, mi dang 3 (pathum) te Sale Deed-an hian an sign-sak a ni thei ang em tih hi keimahah chuan zawhna a lo lut nain rilru fim taka patling han tih ngam tawrah ka ngai bawk si lo. Dan anga ram inleina leh hralhnaa inleisakna man lang hauh lo te, thuhretu pahnih tal awm ngai a nih laia Sale Deed zawng zawnga thuhretu awm hauh lo te hian, IAF hnena ram hralh theihna kawng kaw ṭha takah hian Manṭang eitu ni hmasa theite an lo lang ṭan niawmin a lang.
2. Ram inleina, VC Pass neitute aṭang ni lo, Garden Pass-a hming chuangte ram lakna tura kum 5 (nga) kaltaa ramhlutna an chhut advanced em em hian ngaih a tiṭha lo, a man lah chu feet khat bial lek Rs 185/- lai a ni a, Revenue Department lam chhut aia let 800 chuanga hlua Additional DC-in an chhût hian ngaih a ti ṭha lo (rangkachak a awm tih an hria em maw ni tih tur a ni!). Engpawhnise, District Collector/District Deputy Commissioner hian Land acquisition lamah hian thuneihna a pumbilh ti ila kan tisual awm lo e, Compensation petu tur Department lam hian ram development atana hnathawh nana ram tihchhiat tur kawhhmuh bak tihtur an nei ve lem lo. Hemi chungchangah hian RFCTLARR Act 2013 hian eng nge a sawi phei chu ka hre ve hauh lo thung a, mahse he dan bawhchhe tura hmalaknaah hian Manṭang eitu dang an lo lang leh a. Ramhlutna teh a nih dan feet khat bial Rs 185/- ni thei tur hian heng ramchhunga rohlu tak awmte hi hriat an chakawm hle?
3. 9th January 2024-a Special Power of Attorney-a ram neitu ni tain IAF hnena a ram hralhna hlut zawng chhut chhuah hre rana a chan tur chin pawisa a beisei zat, Pu Hriata Chhangte hriatpuitua a hmannaa Pu Hriata Chhangte zawhna Social media lama a lo lan chhan an zawhna thlalakte khan min tiphu zawk mai. Cheng sangkhat hi chu a neih mai theih a, singkhat hi chu a har deuh fat tawh a, nuai khat phei chu har tak a ni tawh. Nuaih 10 phei chu har lutuk em em a nih tawh laia nuaih 100 phei chu Mizoramah hian nei chu an awm nual tawh ang a, vaibelchhe 70 zawng nei hi an awm meuh ang em le ka ti? Heta ram neituin a hauh báng hi a la tam em em lulai a, a báng changtu hian a ṭul ang a thehchhuah hnua a sem bang a ah tur pawh hi a tlem chhe hran loin ka lo ring ve ngawt, kei mimawl hian?
4. Ram neitu hmasate hminga pawisa siam a nih vek dan leh ramneitu hmasate hnena pawisa an account-a lut si loa he pawisa zinkual dan tur hi ka suangtuah thiam pha ve miah lo kei tehlul hian, a kawng hi a mám zànin ka ring lo naa a mám viau thei bawk awm e, kawng man zan lo siam màm nan hian eng zat tak riral ang maw?!
5. Keiina pawi ka lo tih ve mai mai chu, Mizoram Assembly Dan siam Mizoram Land Acquisition Act, 2016 Gauhaty High Court-in 30th October 2024-a a hnawl hnua; chu Mizoram Assembly-in 11th March 2025-a Parliament Dan siam RFCTLARR Act 2013-a a pawm (adopt), dan kalha Social Impact Assessment awltir tura Revenue Minister remtihna lak a ni thei hi a mak ta em em a ni! Eng vanga a thuneihna piah lama thuneitu ni anga ziah lan kher nge a nih tih hian zawhna tam tak keimahah chuan a hring chhuak a. Pawisa hi dik taka nei tam tur chuan thawhchhuah a har em em dan hre pha vetu ka nihna aṭang hian, Minister thuneihna a ni tih ziahna File-ah chuan RFCTLARR Act 2013 hi endorsed a ni lo nge, Minister fel leh chak tak hian a zungbun a lo nem hnan tak mai le tih hi ka inzawt buai ve nasa mai?
Engapawhchunise, kan CM senior tak Pu Lalthanhawla’n ‘COMPENSATION THLARAU SUAL’ a lo tih ṭhin hi heti khawpa Biak In ropui tak taka thah thiang lo anga maia nalha inchei a, inkhawm a, Pulpit tlang chum dum dumte hian eng ngati nge kan la hneh theih loh le tih hi ka zawhna a ni? MNF sawrkar hnuhnung lama SASCI pawisa, State-in kan thawhchhuah ni hauh lo, kan retheih luat vanga India ram puma chhiah tlingkhawm zar kan zo ve, inthlan campaign nana hmang chur chur anga sawi te kha tak tak a nih ngai chuan a va han rapthlak dawn ve le? A lo ni tak tak a niha a hmangtute kha ringlo mite an nih a rinawm bawk si loh a, kan ram hi zawng tun dinhmunah chuan kristianna hian a la chawikang hlei thei rih lo a nih hi?
Political Party-ten he thu chingchivet taka hmai leh kut fai nih inchuhna hi a ranglama a chhui tur dik takten chhui chhuak vat se, tih hi a nghahhlehawm ngawt mai, I lo ngaichang zel phawt mai ang u?
- R. Lalrinkima, Hidden Lodge, Chanmari