THIH HUN

Kum hlui thlah inkhawm angah khan Presbyterian Kohhran chuan kum liam tur chhunga kohhran member boral tate sûnna hun kan hmang ṭhin a. Kan kohhran (Mission Veng) chuan mi 30 sûnna hun kan hmang a, chu’ng zinga 19 chu mipa niin, 1 chu hmeichhia an ni. Mitthite hi a upa ber chu kum 96 a ni a, a naupang ber chu kum 22 a ni.

Kan mitthi sûn takte kha a ṭhen chu khawtlang pawhin upa kan tih, Bible-in dam chen a sawi, 'chakna avangin kum 80 pawh a ni thei,' a tih pawh kum 10 chuanga pêl tawh an nih laiin, a ṭhen chu ṭhalai, an chak vanglai taka thite an awm bawk a. Damlo, hun rei tak enkawl tawha dam chhuak zo ta lo te, natna an neih hriat lawk em em awm lova kal ta mai te an ni.

He sûnna hunah hian mitthi chhungte chuan, kohhrana an hun hnuhnung hmangin an lung a leng viau ang tih a rinawm a, kei ngei pawhin hetiang hun hi ka hman ve nual tawh avangin, hetiang inkhawm urhsûn leh rilru khawih hi ka ngaihluin a lunglenthlak ka ti hle ṭhin.

Hmân deuh khan ka taxi chuanna driver hian, "A dam rei apiang hi kan hrehawm rei a ni mai lo maw, thi hmasate hi chuan vuitute pawh an ngah deuh a,” a ti a. “A ni ngawt mai!” ti bak chuan han chhan thui vak dan ka hre lo va, chhan thuina hun a awm lem lo bawk a.

Kan naupan laia mitthi kan hriat, pitar/putar kan tih leh an thih pawh kha hun ve tawh ni maia kan ngaihte kha, an thih laia an kum tun hnua han hriat leh hian an lo upa lo viau zel mai a, tuna ka kum aia naupang fé an tam hle mai a, kei lah chu tar ka inti phal leh mang der si lo!

Mi an thih hian, eng ang rual pawh ni se a tuartu, a nghawngate tan chuan, ‘A va hun lo tak em!’ tih hi a ni vek lo thei lo. Nauchhiat ringawt pawh a nu tana a nat vawng vawngzia leh kum 100 dawna thi pawh a chhungte tan chuan, 'La dam se la, min la uap se la,' tia kan ui ngawih ngawih dan ngaihtuah hian, thih hi hun nei lo ber, mihringa piang zawng zawngina kan tawn tur ni si, ti ila a dik ber awm e.

Eng emaw lai aṭang khan mitthi an awma an chanchin han hriat te, miin an ui thu an sawi han ngaihthlakte hian, ‘Thi ve ta ila,’ tih hi ka ngaihtuah fo mai. Ka fanu nen hian a chang chuan thihna chungchang kan sawi a, "Min ṭah nasa ang em?” tih mai maite kan inzawt ṭhin a. A chang leh kan lungngai hian, "Sawi tawh lo vang,” te kan ti leh bawk ṭhin.

Mi an thih hian, anmahni uitu, an lamhnai tute mah hian hun kan ti thei lo chu a ni ber a. Naupang deuh thi chu a pamhmai kan ti a, la dam ve turin kan duh em em a. Kum tam a liam hnuah pawh an rualpuite aṭanga tehin, "La dam sela chuan...," tiin, min thihsan hun kan tih lohnain min deng nawn awn awn ṭhin. Tlema upa deuh an thih lahin anmahni aṭanga uapna leh hriatna kan la mamawh avangin hun lo kan ti ngawih ngawih ṭhin a nih hi. Khawtlang leh chhungte tan pawha hnawksak kan tih tlan em em an thih changin, an thlarau chan tur kan hriatthiam dan angin kan chhût a, an thih chu hun lo kan tiin, 'Piangthar phawt se la aw...' tiin kan ngaihtuahna kan hmang fo mai. Awmṭha duh lo ṭhin te, an fel lai taka an thih leh, “Aw.... a fel ve dawn chauh a,” kan ti leh thova. A tuartu tan chuan thih hian hun a nei ngai dawn lo a lo ni!

Mahse, piang tawh apiang hi kan thi ṭheuh dawn chu a ni si a! Engtin nge kan thih hun hi, 'a hun takah’ a nih theih tak ang le! Formula a awm em? Tu nge a hun leh a hun loh chu sawifel thei ang? Tu hun tih nge rinawm ber ang a, tu hun lo tih nge kan ṭawmpui ang tih te ka ngaihtuah rauh rauh a!

Hun kan tih inang lo thei ber chu, 'thih hun’ hi a ni ta ber mai ang em aw ka ti a. Chutih rual chuan, ka rilrua ka ngaihtuah leh thih hun chungchanga thu ber ni a ka hriat tak chu, ‘keimahni’ tih hi a ni. Atuate pawh hi eng hunah pawh thi ni ila, kan chhungte leh min hmangaihtute chuan hun an ti ngai lovang. Hun lo ti ve viau an awm anih pawhin, mitthi nena inlaichinna thuk nei lem lo an ni fur awm e.

Tichuan, mi tin, rilru puitling chin tawhte hi chuan kan thih ni apiang hi, ‘kan thih hun tak,’ ni thei turin kan ruahman thei niin ka hre ta a! Chutianga inruahman theihna nia ka hriatte chu he’ngte hi an ni:

1. Hmangaihna chauh lo bâ nei lo tura inruahman. Sum leh pai leibâ, chhungte tana phurrit ni thei tur thihsan lo tura ruahmanna siam a pawimawh hle.

2. Nu leh pa tan, chhungkaw khawsak rel fel. Hei hian kan thihsan tur avanga kan tu leh fate mualpho taka an innghirngho theihna tur a pumpelh tir thei ang.

3. Sawrkar hnathawk tan, hnu chhui buaithlak lutuk tura eng hna mah kalsan loh. Mahni hna ṭha leh fel taka thawh a, kan awm ta lo thut anih pawha kan sûlhnu chhui tur tana awlsam tur a, a phuailuai lo thei ang bera kan hna kan thawh a pawimawh.

4. Mi dang nena inrem lohna nei lo thei tura mahni lam inenfiah fo.

5. Kan thih hnua kan thlarau kalna tur (Mizo Kristiante’n kan beisei) Vanram a nih ngei theih nana Pathian thu ngaihven.

He’ng lo pawh hi sawi belh tur a awm thei hle ang. Chutih rual chuan heta ka’n sawi lan chin ringawtah pawh hian inpeih fel thei ta ila, kum 90 aia tam kan dam emaw, kum 30 tlin hmaa kan thi emaw a lo nih a, kan lainaten hun lo an ti viau a lo nih pawhin, ‘kan thih hun tak’ keimahni lam aṭangin a lo ni zawk dawn a lo ni.

Kan lo thi ta a nih pawha kan ‘thih hun tak’ a nih ngei theih nan, kum 2026 bul ṭan aṭang hian a theih chin chinah inbuatsaih ang u.

- Dikteii Hnamte