Written by
- K.Hmingthankaia.

Zu sawi a ṭul leh ṭhin

Vawikhat mah zu chungchang ka sawi tawh lo vang ka tih hnuah ka sawi zing leh ta hle mai. Tun ṭuma ka sawi lehna chhan pawh hi, 2025 December thla tir lam khan Ex. MLA pakhat, tuna MNF party-a awm mekin min rawn phone a, "Tunlaia kawngsir vela eitur zuar, a bik takin zan lama hmun hran hran leh Durtlang chho vela zuar ṭhinte hian zu ṭhenkhat, thlai aṭanga siam ruih theih an zuar ṭhin niin an sawi a. Hei hi lo ngaihvenin, chanchinbu lamahte lo ziak teh a," a rawn ti a. Keiin, 'An zuar fur ang. ZPM sawrkar hian thlai aṭanga siam phalna leh zawrh phalnate pawh a pe nualin ka hria. Tin, phalna nei lo pawhin, zu chi hrang hrang, Rangvamual zu thlengin zuar an tam ang. Chu'ng chu hriatsa reng alawm. Zu chhe tak tak awmze nei lo leh mumal lo taka zawrh hi kan duh tlat si alawm. Sawrkarin awmze nei leh mumal zawkin, a in tu tan chauh ni lo, kan state sawrkar leh mipui tana ṭha zawk leh hlawk zawka kalpui a tum apianga awmze nei lova lo bengchheng a, lo do pawl an inawm chhawk tlat ṭhin alawm. Chuvangin, ka sawi vel peih tawh hleinem. Kan chhiat chhiatin chhe vel mai mai ila, kan nih nih ni vel nei nuai mai mai ang, ka lo ti deuh tawh mai asin. Mahse, lo thlithlai ve deuh chu ka tum ang a, a ṭul leh kan ziak leh mai a ni ang chu' tiin ka chhang a. Ani'n, "A mak ngawt mai kan awm dan hi. Thil dik zawk hriatsa reng pawh hi pawl hrang hrang leh kohhran pawh hian kan sawi buai lui tlat zel a," a ti a. Thil awm dan tur vel chu hriatsa reng a nih avangin ka en thlithlai duh hranpa ta lem hlei lova.

Sawrkarin dan hnuaiah zu ṭha zawk awmze neia a zawrh ṭhat zawk leh ṭhat loh zawkna hi chu sawi ngai reng reng lo, ni tin zan, tin thla tin kumtin kan thil hmuh leh hriat aṭang hian, hnialna tur pakhat pawh awm miah lovin, A ṬHA ZAWK tih hi a chiang em em a ni.

A ṭhat zawk avanga khawvel ram hrang hrang leh India ram state zawng zawng deuhthawin an zawrh theih lai a, eng ngati nge keini state rethei ber hian kan zawrh mumal ve theih tlat loh bik le? Zep nei miah lovin a chhan dik tak ka sawi ang.

Chiang balin pakhatnaah chuan, 'Milem' kan nih vang. Chhut chiang duh lo emaw, chhut chiang peih lo leh thiam lo, mahse, rak tam ve em em site, a ṭhatna leh ṭhat lohna chhut thiam vek pawh ni se, mi dang thil ṭha tih tum lo sawisel thiam leh lo dang buai thei nih duh hrim kan tam lutuk vang a ni bawk.

Tin, kan ram leh mipui ka hmangaih, tih thu dawt muhlum chiangbala sawi ṭhin political party-te vang a ni chiang bal bawk. Ram leh mipui ṭhat zawkna tur lam pakhat mah thlir duh lo va, a sawrkar lo zawk apiangin sawrkar lai itsikna vang leh, an lal ve theihna tur a nih dawn phawt chuan a changin zu zawrh a ṭha an ti a, a changin zu zawrh a ṭha lo, ringtu kan ni si eke bale an ti kual hin. Tin, thil dang chu sawi loh, zu zawrh chu sawrkar tan a hlawk dawn a, an lo sawrkar ve hunah pawh sawrkar leh mipuiin kan hlawkpui dawn, ramin hma a sawn theih phah dawn tih hre reng mah se, sawrkar laiin a hlawkpui tur bik itsik vang leh paihthlak theihna remchang a nih beiseiin, mipui fuihpawrh nan an hmang ṭhin. Mipui lah mahni lu chunga ek tàt tàwk leka intifing leh intifel, bum leh fuihpawrh nuam em em kan lo tam si. Chu'ngho chu a mawl, pawngpawrh pawrhahte chuan kan la ṭang leh ta nghal a. Kan lu chunga ek min tahsaktute leh kawng dik lo min zawhpuitute lah chu kan hre thei dèr lo va, kan harh mawh si a.

Tun, ZPM sawrkarin zu zawrh an tintuah deuh laia lo au bengchheng ber party pawh kha, a party mi leh sa mimal zawng ngat phei chuan, zu chhe in leh zu rui tam berna party an ni hial maithei a ni. Social media lamah phei chuan zu chhe rui chung niawm taka mawl tak taka rák vel mai mai hmuh tur an tam hle.

Kohhran kan tihte hi tute dang mah ni lovin, Mizorama khaw tin veng tina kan vengchhung ṭheuhva inkawmchhak kawmthlangte vek tho kha kan ni a. Mizoram zim téa Mizo tlem téte hi kan inhre chiang em em vek a ni. Kan ram awm dan, kan rama thil ṭha lo leh sualna awmte kan hre tlang vek. Thil pawi tak thleng ṭhin leh thleng mekte pawh kan hmu tlang vek. Thil ṭha zawk leh tih tur ṭha zawkte pawh kan hre tlang vek bawk. Kan ram dinhmunte, kan khua leh veng dinhmunte, kan chhungkaw dinhmun leh keimahni mimal chhunglam dinhmunte pawh mahni kan inhre vek a ni. Chuvangin, kan rama Setana hnathawh te, kan ram leh mipui tawrhna leh lungngaihna kan tawrh te, kan ram mamawhte pawh hre tlang vek mipui thuhmun reng kan ni. Mahse, kohhran hminga thil tih a nih chuan, kohhran chu mi chungchuang, hmun thianghlima mi thianghlim awmkhawm anga lan mawitir tum tlat kan ni leh si ṭhin.

Engtik lai pawhin sawkarin zu zawrh a tum apianga lo dodaltu langsar ber leh sawrkarin a hlauh ber ni ziah chu, kan ram tithianghlim thei der si lova mi thianghlim ber anga lan tum tlat leh, kan ram chu ram thianghlim ber anga lantir tum leh tlat si ṭhin kohhranhote an ni ziah. Sawrkarin a hlau tih an hriat tlat avangin, thil tithei inti ru tak leh nuam ti ru tak chungin, mahse, intithupuifun tak leh intifel famkim niawm takin, ném deuh tak, mahse, puithu hmel deuh tak leh khauh deuh tak anga lang siin sawrkar an lo nawr ve zat ṭhin. Sawrkar lah chuan uluk taka a lo buaipui tawh avanga kan ram tana ṭha zawk tur a hriatsa reng pawh chu, kohhranho a hlauh der avangin a ti ngam lo leh nge nge ṭhin.

Sawrkar hian kohhran a hlauh chhan hi kohhran chu mi thianghlim awmkhawm anga a ngaih vanga zah ni lovin, politic-a an lalna thuthleng aṭanga tlak an hlauh vang leh vote hloh an hlauh vang zawk a ni.

Kohhran pawhin zu zawrh chu kan ram leh mipui tan a ṭhat zawk leh ṭhat loh zawk lam aiin, 'zu' tih hming a nih tak vang hrim hrima lo dodal chu kohhran tih tur niawm tlata an ngaih vang ni berin a lang bawk.

Pawl hrang hrang leh political party dangte pawhin a ṭhat leh ṭhat loh lam aiin, an pawl tihlar leh boruak siam nan, sawrkar lai thil tum lo tibuai thei nih duh vang mai mai tih hai rual a ni hek lo.

Chuti chuan, chutiang chu kan ram awm dan dik tak leh kan zavaia awm dan dik tak chu a lo ni ta a. Chuti chuan, chutiang kan nih avang chuan vawiina kan ram dinhmun dik tak chu heti hi a lo ni ta a. Chuti chuan, state rethei ber, drug addict tamna ber, aids vei tamna ber, cancer vei tamna ber, corruption chu nunphung pangngai emaw tihna ram, zu in leh zu zuar awm lohna ram thianghlim, mahse, zu chhe lutuk, zu pawh ni pha tawh lo, 'Tur' ni zawk awm tak in ṭhin leh zuar ṭhin tam em emna, mipa ṭhalai thi tamna state kan lo ni ta zawk a nih hi. Chuti chuan, chutiang chu kan nih avangin kei pawhin, zu chungchang sawi fo hi awmze nei lo leh ṭul lo ka lo tih phah hial tawh a nih kha.

Chuti chuan, khitiang zawng zawng tuartute chu, he Mizoram chhunga kohhran leh pawl hrang hrang leh party hrang hranga awmhote, kan zavaia Mizoram zim téa Mizo tlem tète tho hi kan ni si a.

He leia mihring awmna apiangah chuan zu hi a awm zel a. Khawvel awm chhung chu a awm zel bawk ang. Hnam mawl leh mi mawl eng ang pawhin an chenna hmun azir zelin anmahni tawkin siam dan an thiam zel a. Hnam changkangin an siam changkangin an in changkang a ni mai. Keini phei chu kan intih changkan tehlul nen, tu tih hriat mang lohten ṭawp tak taka zu chhia, zu lem, tur ni zawk awm tak an siam in mai mai tur kan ni hleinem. Khualzin, Tourist-ten, 'Khawi nge in tualchhung zu ka lo in ve teh ang' an tih hunah eng zu nge i kawhhmuh ang le? Kan tualchhung zu, kan Mizo zu ṭha takte kha promote thar leh a hun tawh lutuk.

Kohhran pawhin zu chungchanga aw lo neih ve ṭalh hi tum tawh loh ni se, kohhran pangngai chuan englai mahin zu chu a sawi mawi dawn lo. Kohhran pangngai huang chhungah chuan entikah mah zu hi lakluh a ni ngai bawk hek lo ang. Chuvangin, kohhran huang pawnlam thil; zu chungchangah hi chuan kohhran hian, aw leh aih tih pawh ngai lovin lo ngawi tawh zawk mai rawh se.

Chuvangin, kan hriat tlansa reng, kan ram leh mipui mihring tana ṭha zawk, kan sawrkar tana hlawk zawk tur ni bawk, mahse, tunah chuan kan chhiat phah tual tualna leh mi min nuihzatna mai mai ni mek - zu chungchangah hian, tun aṭang chuan tu mahin lem i chang tawh lo ang u. Thu dik tak, thil dik tak leh thil awm dan dik tak chu kan vaiin kan hre ru kur tho si a.

- K. Hmingthankaia