ZAWNG LA I HMU ANG (Eng nge i zawn ve le?)
Kohhran upa pakhat leh a ṭhiannu, pangang hlau em em mai hi an awm a (a tak tak), a ṭhiannute ina a lên luh apiang hian tukverhah an dâk dûn a, kawmthlanga tengtere kung chu thlirin pangang awm leh awm loh an zawng ṭhin alawm le. An hmu thei em em mai a, an hmuh veleh ring zet zetin an khêk a, an zuang vel ṭhin zu nia! Mi dang tukverha dâk chhuak pawhina an hmuh ngai loh kha an hmu thei bik em em mai kha a nia.
Hmân deuh khan ka hnaa ka kal tur traffic tâwt lutuk hêlin MINECO lamah kan tlan thla a. Ebenezer damdawi in thlen thlak hma kawng kawi kan thlen hma lawk chuan ka chuanna taxi driver chuan, “Helai kawng hi an va siam har tak, ninawm lutuk,” a ti zo hman vel chiah tihah a sawi lai tak chu a lo mâm zan mai tih kan han hmu mai chu, ka nuih vak vak a; ani pawh a nuih a za ve nasa mai. Mahse, metre 50 vel kan han tlan leh chu a chhia a lo awm leh a, “Helai chu han siam ve law law mai awm,” tiin a phun chhunzawm zat a. Phunna tur kha a rilruin a zawng miau a, a tumna lai takah hmu lo mah se, a zawn miau vangin a dang phunna tur chu a hmu ta tho mai!
Kum eng emaw zat liam taah khan ṭum khat chu hna thilah Tlabungah kan kal a. Kan kal hma hian zan hnih Lungleiah kan thawk phawt a. Tlabung kan kal hma chuan Lunglei lama min buaipuitute chuan kawng chhiatzia leh min huphurhpui thu an sawi nasa khawp mai. Hetiang deuh bawk hian ṭum khat Mamit kan kal ṭumin hahîpa an sawi ṭhin leh min hrilh lawk kawng chhia an tih kan kal bawk. Kumin mai ni lo, kum tina kan sawi leh kan sel chu Sairang leh Kawnpui inkar kawng chhiatzia leh kan ei bar leh mamawh hrang hrang phurtu motor din a ngaih fo vanga mipui tana harsatna awm leh petrol vang avanga lirthei neitu mi tam tak an chiai ṭhin hi a ni bawk awm e.
Tlabung kan kal ṭum hian ka pasal nen chuan, ‘A chhiat vak loh hi’ ti kawng tluanin, hrehawm pawh ti em em lovin kan thleng ve mai a; kan motor khalhtu chuan mak min ti zawk hial a. Keini lahin MZU kawng siam laia a chhiat turu dan hre rengin, kan bûklungah chu chu kan hmang kha a ni. Mamit kan kal ṭum lah khan kawng ṭha lai a tam zawkzia kan hmu a, a chhe lai belhkhawma km. 10 pawh tling lo tur aia kawngpui lian leh mâm tha em em mai km. 80 vel lai tlan nawmzia kha hahîpin kan sawi thung. Sairang leh Kawnpui inkar kawng chhia, mi tin (deuhthaw) ânhla leh a hun laia sawrkar apiang dem an hlawh ṭhinna, petrol vângin mi tam tak a tihbuai lai khan ka fapa naupang zawk chuan, “Nu, kum tin hian kawng chhia vanga petrol váng hi kan hre ziah a, hetia phun vak vak lo hian a tam laia lo inlak khawl nachang hre tawh tur chu kan ni maw le,” a ti teh hlauh a.
Kawng chungchang hi mipui nawlpui, hausa leh rethei, milian leh mitê min nghawng vek leh kan khel tam ber a nih avangin kan zawn apiang kan hmuh ṭhinzia entirna remchangah ka rawn hmang mai a ni.
Kan ni tin nun leh kan hun hman mekah te, hun kal tawhahte khan eng hi nge kan hmuh lansarh ṭhin a, chu chuan lungawina nge min thlen a thinrimna? A eng chu nge ṭha zawk ang? Ngaihtuah chiana a ṭha kan tih zawk thlan chu kan kuta awm a nih tih hi hre ṭheuh ila, a va tihziain nun hi a va nuam zawk dawn tak em!
Zing kan thawh phat hian eng nge kan hmuh hmasak a, eng nge kan hriat hmasak ṭhin? Kan hun hman dan tur leh tih tur kan ngahzia ngaihtuah nghalin kan tho peih lo ṭhin em? Nge, zana kan mu kha mu hlen lovin kan tho leh a, ni thar pek kan nih leh avangin lawmna kan nei zawk?
Nu leh pate hian kan fate kan enkawlna kawngah hian an theihna hmuh tumin rilru kan seng ngai em? Nge an tih dik loh apiang kan hmuin thiam loh kan chantir ṭhin?
Kan hnathawhna hmunah eng nge kan zawn ṭhin? Thawhpuite tlin lohna lai ringawt zawng chungin kan nileng ṭhin em?
Zirlai tihsual leh dik lohna lai zawngin zirtirtute hi kan hmanhlel em? An thiam kan zawng nge an thiam loh tur kan zawng ṭhin?
Khawtlang hruaitute hian misual (kan tih) man chhuak tura kan inpeiha kan man theih ang hian, mi ṭhatna lai hmu chhuak turin rilru leh ngaihtuahna kan seng ngai em?
Kan mit leh kan ngaihtuahnain a zawna a dap hi kan hmuh hmasak ber a ni lo thei lo. Mi thiltih ṭha hmua fak thei miah lo hian an chetchhiatna lai kan hmu fuh thei leh viau lawi hi kan zawn a dik loh vang a ni thei ang em?
Engkim mai hi a dik leh dik lo ngaihtuah lova hmuh ṭhelha hmuh mâm vek tur tihna erawh a chunga thuziak hian a tum a ni lo. Amaherawhchu, mi tin mai hian kan zawn hi kan hmu awlsam bik a, chu kan thil zawn chuan kan nun a nghawng loh theih loh avang zawk hian zawn tur dik ka tan eng nge ni ang tih ngaihtuah thiam a pawimawh.
Ṭhenawmpa zawn leh a hmuh ang hi ka tan a ṭangkai ve lo thei a ni tih hriain, mahni tana ṭha zawng thiam turin rilru fim pu ila. Lungawi lohna zawng reng renga hun ka hman chuan lungawi lohna hlir ka hmu dawn tih hriain, lungawina zawn ching ta ila, kan lungawi mai dawn a lo ni âwm asin.
Hawh u, kan zawn hi kan hmuh fo ṭhin avangin kan tana ṭha tur zawnga hmu ngei turin ṭan ila ang u. ‘Zawng la i hmu ang’ tih Bible-in min hrilh angin, mimal, chhungkua, khawtlang leh ram tana hmasawnna tur i zawng suau suau ang u.
- Dikteii Hnamte