Written by
- George L.Ralte
Member, Mizo Writers Association

MIZOTE LEH KRISMAS



Krismas awmzia nia an sawi chu, Isua pian ni a ni a, kum tinin Mizoramah chuan tun thlengin Pawltlak Thla apiangin kan hmang ziah a ni. Hun hmasa lama Mizo Kristian hmasate khan Krismas ni hi ngai hluin lawm ni bik a ni an ti a, awmni an kham ṭhin a ni awm e. Khawvel a changkang zel a, tun hnua kan rama sawrkar hi chu Kristian sawrkar a nih avang pawh a ni ang, Pawltlak Thla ni 25 hi sawrkar hian awmni a kham ṭhin a ni. Lal Isua pian champha hi chuan sawrkar pawhin hnathawktu zawng zawng Kristian emaw, Kristian lo pawh hna a chawlhtir vek ṭhin. Krismas kan mi hmasate’n an hman dan hi ruaiṭheh emaw, infiamna chi tinrengte siamin Zosapte leh hemi hun laia sawrkar khan an thil thawhlawm aṭangin sebawng leh vawk an lo sêr te an lei ṭhin a ni awm e.

Ni 25.12.1904 aṭang khan Mizoramah Krismas hi sap ho an awm ve avangin a lo awm ṭan a, 23.12.1904 khan chhim lama Zosap pahnih pawh an nupuite ve ve nen Aizawl lamah pheiin, Zosap sikula naupangte leh sapho ten pawisa an thawh khawm a, cheng 50 thawh khawmin vawk pathum leh thil dang leiin ni 27.12.1904-ah ruai an ṭheh a. Hemi ni tlai lam ni tlak dawnin Zosap sikulah an inkhawm a, chhim lam Zosap pahnih chuan Mizorama an rawn kal hmasak thu te, lawmthu sawina te, leh an chanchinte sawina an nei a. Hemi hnu hian bawrhsap inah sapho chuan Pathian thu ngaithlain an inkhawm a, sap mipa pakua leh hmeichhia paruk niin, Mizo sawm pakhat, Khasi pasarih leh Bengali pathum an tel a. Sap upa zawkin thu a sawi a, Isua pian tirh ata a thih thlengin a sawi an ti.

Zan a lo nih chuan sapho chu bawrhsap inah an inkhawm leh a, in chhungah chuan fâr kung chawpin an phun a, a zar zawng zawngah khawnvar mawi tak tak an khai thluah a. A bulah sapho mi sawm panga chuan nasa takin hla an sa a, mawi an tih em avangin bawrhsap chuan a chaw ei dawhkanah Khasi ho thingpui a intir a, dar sava ennawm te an siam a, dar zaiin an chaih a, hmuhnawm an ti hle a ni awm e.

Pawltlak Thla ni 26, ni 27 leh ni 28 chhung zawngin Zosap sikulah chuan Pathian thusawi leh ngaihthlakna hun an nei a. Lehkha zir lam chawlhsan rihin, Pawltlak Thla ni 29 zanah chuan sikulah sapho chuan inkhawmna an nei leh a, babu ho bakah Mizo a duh apiang an tel a. Bawrhsap chuan tumah chapo suh u tiin kal khawm mipuite chu a zilh a. Sap leh Khasi hmeichhia pahnih pawh an zai ve a ni.

Mizote chu pawl li-ah insiamin hla an insaksiak a. Chhinga zirtirtu pawlte chu zai thiam berah thlan niin, lawmman hlan an ni a. An hla sakna hmun dawhkanah puan sen te phahin a zai apiangte an va ding chhuak a. Thlirtu leh ngaithlatu mipui pawh an tam viau a ni awm e.

Pawltlak Thla ni 30-ah chuan sapho chu hmun dangah an kal a, ruai te ṭheh lehin, Pawlkut Thla ni 2-ah chuan chhim lama sapho te pawh chu haw phei a. Kum 1905 khan Zosapthara hovin Synod Press awmna hmunah hian Krismas an hman chungchang ripawt hlui ṭhenkhat aṭangin a lang thei niin tarlan a ni.

- George L.Ralte, Member, Mizo Writers Association