Written by
- Dr. C. Lalhriatpuia
Mualpui Bethel, Aizawl

Simna

Mat. 3:2–Sim rawh u vanram chu a hnai tawh e.

Lk 5:32–Mi fel takte lam tura lokal ka ni lo va, mi sualte lama simtir tura lo kal ka ni zawk.

2 Kor 7:10–Pathian duh zawnga lungngaihna chuan chhandamna tura simna a thlen a, chu chu inchhirawm loh tak a ni.

1. Eng vanga sim ngai nge kan nih?

Eden huana mihring hmasa berin ‘A chhia leh a ṭha hriatna thingrah erawh hi chu in ei tur a ni lo, i ei chuan i ei ni la lain i thi ngei tur a ni,’ tih thupek a bawhchhiat ni aṭang khan mihring chu mitthi a ni a. He thihna hi thlarau lam thihna a ni. Thlarau thihna hi Pathian nena inzawm tawh lo nun tihna a ni (thihna thlarau–sual chi, mihringa a nun chuan Pathiana nunna thlarau a thi thung tihna a ni. Mihringah nung leh thi a awm kawp thei lo. Chuvangin, Rom 7:14-24 thu hi ringtu nun ni theiin a lang tlat lo).

Matthaia 15:19-ah chuan, mihring thinlung aṭang hian ngaihtuahna sual te, tualthahna te, uirena te, inngaihna te, rukrukna te, hekna te, sawichhiatna te a lo chhuak ṭhin tiin Isua’n min hrilh a. Tin, “Mihring thinlung hi bumhmang, chhe lailet der a ni a, tuin nge hrethiam thei ang,” (Jer 17:9) a ti bawk. Chutiang mi chu kan ni tih hre chiang hle mah se la, Pathian chuan mihring hi min thlahthlam mai lo. Thuthlung hluiah chuan Amah nena an inrem theihna turin a hnam thlan Israel-te chu Dan pein, ran thisena inthawina a siamsak a. Amaherawhchu, he ni tin sual thupha chawi inthawina hian mihring thinlung (tisamina) a tifai thei lo; chuvangin, Pathian chu mihring chungah a lawm thei tlat lo a ni. Hebrai ziakah chuan dan hmanga inthawina chuan a hlantute a tihfamkim theih loh thu leh sual inhriatna an neih leh zel thu min hrilh a, “Chuti ni suh se la, a betute chu vawi khata tihthianghlim nghala awmin, sual inhriatnate an neih loh avangin hlan an bang tawh daih dawn lawm ni? Nimahsela, chung inthawinaah chuan kum tinin sualte hriat lehna a lo awm fo zawk ṭhin,” a ti (Heb 10:2,3). “Chutichuan, Dan thiltih avangin mi tu mah a mit hmuhin thiam changin an awm lo vang; Dan avangin sual hriat famkimna a lo awm a ni si a,” tiin Rom 3:20-ah kan hmu bawk.

Sermon tam takah, ‘Chutichuan, Pathian chatuan remruat chu lo langin, a fapa mal neih chhun Isua Krista chu khawvelah rawn tirin, mihring sualna chu rawn phurin kraws-ah a rawn thi a, mihring chu chhandam a lo ni ta,’ tiin kan ngaithla ṭhin a. Mahse, he chhandamna thu hi ngaihtuah chian a ngai khawp mai. He chhandamna thuah hian Bible-a chuang, Pathian leh mihringte inremna tura thil pawimawh tak, simna/piantharna thu hi a tel ve miah lo nia!

Bible-in, Isua chu mi sualte lama simtir tura lo kal a nih thu te, ‘Sim rawh u, vanram chu a hnai tawh e’ tih te, ‘In sim loh chuan in thi mawlh ang,’ tihte hi ṭawng chuangtlai mai mai a ni dawn tihna a ni.

Chuvangin, Pathian thu hriat dan dik hi a va pawimawh tehlul em! Hriatna hi kan nihna chu a ni a. Entir nan, lehkhathiam kan tihte pawh hi thinlunga an hriatna kha an nihna a ni. Kan Bible chuan, “I mit a fim chuan i taksa a pumin a eng chhuak ang,” a ti a (Mt. 6:22). Tin, ‘Hei hi chatuana nunna a ni, nang Pathian tak chauh leh i tirh Isua Krista hriat hi,” tih kan hmu bawk. Hriatna dik hi chatuana nunna a lo ni reng mai.

2. Eng sual hi nge kan sim tur?

Simna tih hi Greek ṭawng chuan ‘metanoia’, sap ṭawng chuan repentance/conversion an ti a. A awmzia chu, rilru inlamlet, hawikir, sual bansan, sual sim tihna a ni.

“Dan thiltih avangin tu mah a mit hmuhin thiam changin an awm lo vang,” a tih hian dan chu kan zawm kim theih loh avanga thiam chang lo nge kan nih, kan zawm chung pawhin thiam kan chang chuang lo ni ang? (Hetah hian Jentail-te pawh dan pek ni ve lo mahse dan nei ang kan nih thu Bible-in min hrilh a (Rom 2:13-16)). Bible-in engtin nge a tih? Dan chuan, “Uire suh,” a ti a, mahse, Isua chuan, hmeichhe ngaih châka melh chu uire a ti. Dan chuan, ‘Tualthat suh,’ a tih laiin, ‘Mahni unau hua chu tualthat a ni,’ a ti a; “Tualthat tumah chatuan nunna pai reng reng an awm lo,” a ti leh a (1 Jn 3:15). Engtinnge ni ta ang? Dan hmanga Pathian biakna chu a hlimthla (hmuh theih, khawih theih) rawngbawlna chauh a nih avangin thinlung siamṭhatna (simna) a thlen thei miah lo a ni. “Bawngpate leh kelte thisen chuan sualte tibo thei rual a ni si lo,” (Heb10:4).

A chunga kan sawi tak ang khian, mihring chuan a thil tihsual, heng–eiruk te, zu in te, uire te leh lang thei thil sual te hi chu a sim thei mai. Amaherawhchu, Pathianin mitthi min tihna chhan ‘thlarau lam thihna’ thinlung sual, pawn lama sual min tihtirtu tak khi a sim thei tlat lo. Mahse, khi sual chi (nih sual) tak khi Pathianin a hmuh chian em avangin amah nena cheng dun tur chuan khi sual chi keimahnia bet tlat khi tihboral/tihhlum/lak bo a duh a ni (Thinlung thar ka pe ang che u a, in chhungah thlarau thar ka dah ang; in tisa ata thinlung lung anga sak chu ka la bo vang a, thinlung, tisa anga nem ka pe zawk ang che u,’ Ezek 36:26-27).

3. A nih leh thinlung sual chu engtin nge kan sim ang?

Baptistu Johana aṭang hian zir chhuah tum ta ila. Baptistu Johana hi zawlnei ropui, Eliza thlarau nei, hmeichhe hrina ropui ber tih te, thuthlung hlui zawlnei hnuhnung ber tih te, simna entir nana tuia baptis-tu a ni. A chanchin leh a lo lan hun tur thu hi zawlnei Isaia’n a lo sawi lawk vek a, Isua lo lan hmaa a kawng lo sialtu a nih thute kan hmu. Khawnvar eng tak (the burning lamp) angtein tehkhin a ni.

Pathianin Isua lo lan hma chiaha Johana a tir hian awmzia a nei tih kan hre thei ang. Isua thlenna tura kawng buatsaihtu a nih ang chiah hian, miin Isua a pan dawn chuan sual sim duhna tak tak thinlung nen chauh a pan thei tihna a ni. Gal. 3:24 “Chutichuan, rinna avanga thiam kan chan theihna turin Dan chu Krista lama min kaihruaitu a lo ni a). Johana 14:6-ah chuan, kan Lal Isua’n, ‘Keimah hi kawng leh thutak leh nunna ka ni; keimaha kal lo chu tu mah Pa hnenah an thleng ngai lo,’ a ti a. Isua vekin, ‘Pain a puih loh chuan tu mah ka hnenah an lo kal thei lo vang,’ (John 6:65) a ti bawk. Hetah hian Vanram thleng tur chuan Isuaah kal a ngai a, Isua hnen thleng tur chuan Pa puihna a ngai bawk tih kan hmu a ni. Pa puihna/hipna chu eng nge, kan tih chuan, sual nih inhriat chianna, inchhira sim duhna tak tak hi a ni a; chu chauh chu Isua hnen thlen theihna kawng awm chhun a ni. Isua’n tlang chunga a thusawi hmasak ber chu, ‘Thlarau pachhiatzia hriaa lungngaite chu an nihlawh e, vanram an ta a ni si a,’ (Mt 5:3) tih hi a ni.

Lal Isua’n ‘Sim rawh u, vanram chu a hnai ta,’ a tih hian in sualna hi nangmahni ngeiin hria ula, Pathian ramah chan reng in neih lohzia hriain rilṭam, tuihalin ka hnenah lokal rawh u, a tihna a ni. Thlarau lama tuihal leh rilṭam lovin Lal Isua an pan thei lo. Chutichuan, ani’n tuinung lui, tuihal tawh lohna min lo pe dawn a ni. ‘Tu pawh an hnena ka pek tur tui in apiang erawh chu kumkhuain an tuihal leh tawh lo vang, keiin an hnena tui ka pek tur chu an kawchhungah tui hna a lo awm ang a, chatuana nun thlengin a chik chho vang’ (Jn 4:14), kan Lal Isua’n a ti a ni.

Thil harsa deuh chu, mihring hian a sualna a hmu mai thei miah lo nia! Bible-in misual kan nih thu min hrilh hi chu kan pawm mai; mahse, mahni sualna tak tak, thinlunga kan nihna (tisamina), Pathiana mitthi kan nihna tak hi kan lo haw phal tak tak miah lo nia! Sual sim kan sawi ve pawhin kan ram sualna, eirukna, ruihhlo leh a kaihhnawih bakah, mi dang sualna hi kan vei daih zel nia! Farisai leh lehkha ziaktute pawh khan an sualna an hmu thei lo. Lal Isua’n “Mitdel in nih chuan sual in nei lo vang; nimahsela, ‘kan hmu thei e,’ tunah in ti si a; chuvangin, in sual a awm reng a ni”, a ti.

A nih leh, mite ka la îtsîk ṭhin em? Ka chhungrilah huatna te, thinurnate ka la pai ṭhin em? Khâkna te, thîkna te, duhamna te, chapona te, mahni hmasialnate in ka la khat em tih inen chian a va ngai em. A nih loh leh chung ang chu ka rilrua a lo luh ve leh, duh lohna tak zet nen Pathian hnenah lak kiansak turin tih tak zetin ka dil ve tawh ṭhin em? He tisamina zawng zawng, mi dang ina min hmuhpui ve miah loh hi huain paihbo duhin ka thawk rim ve tawh em le. Ka rilruah thinurna a lo luhin, duh lohna tak tak nen, ‘Lalpa min lak kiansak rawh,’ tiin thinlung zawng zawngin ka dil ve tawh em? Mahni nun hi kan haw takzet em? (Lk 14:26, Tu pawh ka hnena lo kal chuan ama nun nen lam a huat loh chuan ka zirtir a ni thei lo vang). Chu’ng mite chu an ni Lalpa’n thawk rim a tihte chu. “Nangni thawk rim leh phurrit phur zawng zawngte u, ka hnenah lo kal u la, keima’n ka chawlhtir ang che u. Ka nghawngkawl bat ula, ka hnenah zir rawh u; thuhnuairawlh leh rilrua inngaitlawm tak ka nih hi; tichuan, in thlarau tan chawlhna in hmu ang. Ka nghawngkawl chu a nuam a, ka phur pawh a zâng a ni,” (Mt 11: 28-30) tiin min tiam asin.

Baptistu Johana’n “Kei zawngin in simna turin tuiin ka baptis ṭhin che u a; nimahsela, ka hnunga lo kal tur chu keimah aiin a ropui zawk a, ani chuan thlarau thianghlim leh meiin a baptis ang che u,” a ti. Hetah hian, ‘mei’ chuan keimahnia sual chi kâng faitu a entir a, ‘thlarau thianghlim’ chu silfaitu niin, thlarau rah chi tinreng–hmangaihna te, hlimna te, thlamuanna te, lawmna te, dawhtheihna te leh ṭhatna tinrengin keimahniah a lo thawk chhuak tawh dawn tihna a ni.

Chuvangin, unau duh tak, thlarau pachhiatzia hriaa mahni sual sim duh tak zeta thawkrimte chu Lal Isua’n min chawlhtir ṭhin a ni tih hriain, mahni thinlung sual duh tawh loh tak zetna nen Lal Isua pan ila; a kraws thisena kan thinlung sualte tlêng faiin (la bovin) sual lakah min chawlhtir ngei ang. Hei chauh hi sual laka chhandamna kawng awm chhun a ni si a. Amen. 

- Dr. C. Lalhriatpuia, Mualpui Bethel, Aizawl