‘November Rain’ hla bihchianna
Thuhma
November thla a lo thlen apianga mi tam tak rilrua lo lang thar ve leh nghal ṭhin chu Guns N’ Roses (GNR) hla ‘November Rain’ hi a ni. He hla hi a thlûk leh a thu, music video, engkim mai hi a fuh vel vek bawk nen, GNR hla ṭha tawpthang (classic) tling pha pawh a ni e.
He hla phuahtu GNR zaipu Axl Rose chuan he hla hi a nupui hlui Erin Everly nena an inkar a puan chhuahna hla niin a sawi a. Axl leh Erin te hi kum 1986 aṭang khan an inngaizawng ṭan a, kum 1990 April ni 28-ah Cupid’s Wedding Chapel, Las Vegas an innei ta nghe nghe. Mahse, khawthlang mi lar dangte dungthûlin, rei an innei lo!
Kum 1990 October thlaah Everly hian nau a chhiat avangin an inkarah buaina a rawn inṭan chho. Axl-a hian nauchhiatna hi a hrethiam chiah lo a ni ang, chhungkaw pa nih a lo duh ve tawh nen, nauchhiatna avang chuan an inkar chu a khi zau zel a. Everly hian Axl chu kum 1990 November thlaah a chhuahsan ta a, kum 1991 January thla chuan dan ang thlapin an inṭhen ta a ni.
Axl Rose hian a nupui hlui ni ta Erin Everly hi a hmangaihin a duh viau a ni ang, a pual hian an hla hit leh lar chuai thei lo ‘Sweet child o’ mine’ kha a phuah bawk a. An music video-ah khan Everly hi a lang nghe nghe a nih kha. Everly hian an inṭhen hnuin kha music video-a a lang kha a lawmzia a sawi ve bawk.
Hla thupui (theme) behbawm
He hlaa thupui (theme) langsar deuh deuhte chu hmangaihna (love), chânna/hlohna (loss), leh lunglen khawharna (longing) te a ni. Mizorama sik leh sa kan neih dan hi khawthlang (sap) ram lam nen a inang chiah chiah lo deuh niin a lang a, chuvangin, he hlaa sik leh sa chungchang kan tarlan pawh hi Sap ram lam mil zawk a ni tih lo hre hmasa ila.
Tin, literature hi a huam a zauin a thiang pawh a zau hle. Mi pakhat ngaihdan hi a dik vek thei bik lo a, pawmpui theih chin leh chin loh kan lo neihte hian thu leh hla hausakna a belhchhah ṭhin. Chuvangin, mi thu leh hla a dik, a dik lo, lo tih pawp pawp mai hi a him lo hle. He hla pawh hi kan thiam ang tawkin Mizo ṭawngin a awmzia ni thei kan han ziak ve leh poh a ni. Sap hla hi Mizo ṭawnga a ngial a ngana (literal)-a a awmzia lehlin a harsa hle a, chuvangin, he hla pawh hi a hla thu ṭhenkhat chu a ngialnganin kan letling thei chiah lo a ni.
Hla phuah nana tehkhinna ṭangkai leh pawimawh em em chu metaphor (hmehbel tehkhinna, khaikhina a ni lo) hi a ni. Chutiangin, metaphor nena thliar hran pawh har ve ṭhin chu symbol hi a ni. A hmang thiamin an hman tak tak phei chuan metaphor nge symbol a nih zawk tih hi sawi a awlsam lo fo. ‘November Rain’ hlaah pawh hian November leh rain hi symbol leh metaphor inkawp ṭha tak a rawn ni nghal a. Metaphor hi hla phuah nan chuan hmanraw ṭangkai leh chak ber a ni hial awm e.
Sap ram lamah chuan November thla hi thlasik (winter) thlen hmaa favang (autumn) vawrtawp thlenna (final stage) a ni a. Favang hun nuam tak chu thlasik hun vawt vîn tûk mai, thlaite pawhin a thihpui hun, favang hun nuam aṭanga thlasik vawt vîn lo thlen hun, hun inthlakthleng lai a ni.
PB Shelley pawh khan a poem ‘Ode to the west wind’ tawp khar nan khan ‘If Winter comes, can Spring be far behind?’ tiin, nipui hun nuamin a liamsan dan, nipui hun nuam a ngaih vawng vawng dan a sawi a nih kha. Ode to the west wind-a ‘West wind’ pawh hi metaphor tho a ni. He hla behbawm hi sawi fe tham a awm a, mahse, kan kalsan phawt ang. Shakespeare-a pawh khan mipa an tlangval lai leh nupui an neih hnua an nun inthlakthleng dan chu nipui leh thlasik hmangin khaikhinna, ‘Men are April when they woo, December when they wed’ tiin a lemchan ‘As You Like It’-ah khan a lo sawi tawh a nih kha!
‘Rain’ (metaphor) ve thung hi, entir nana an hman ṭhin dan chu lungngaihna, chânna leh a chhe lam sawi nana hman tlanglawn ṭhin a ni. A ṭha lam lo thlenna tur atan pawn an hmang tho bawk. ‘Rain’ tih lai bik tê hi a heti hian leh chhuah (interprete) theih bawk ang.
1. Mittui leh ṭahna, ruah chuan thinlung chhung natna a ṭhuah fai.
2. Ruah chuan kan hmuh sual leh mitvai te chu min tlen faisak ṭhin.
3. Thil inthlakthlengna (transformation).
Tichuan, ‘November Rain’ in a kawh theih leh a tarlan ni theite chu:
1. Hun nuam leh hlimawm takin min liamsan hnua lunngaih hun a lo thlen tak dan, hmangaihna a daih zawh tak dan.
2. Hmangaihna hi natna leh lungngaihna te nena a inzawm tlat a, pumpelh theih a nih loh dan.
3. Chutih rualin, ruah chuan kan thinlung natnate min tlen faisak a, rilru thar leh ngaihtuahna thar leh hlimna thar te min rawn siamsak ve leh thei bawk ṭhin.
4. November Rain hlaah hian hmangaihna chu chuaiin dai thei mah se, hmangaihna vek chuan eng tik hunah emaw lawmna a la siamsak ve leh thei ṭhin.
‘Cold November rain’ tih lai hian heng thilte hi a la tarlang thei cheu bawk a (Cold November Rain tih awmzia hi lo chhinchhiah ila, a kawh theih hi kan hriat zel nan):
1. Inkungkaihna hun tawp lama buaina
2. Rilru chhung ât muihna
3. Rilru leh thinlung chhung lama khawharna leh lunglenna nasa tak
A hla thupui ‘November Rain’ tihah ringawt pawh hian entirna leh a tar lan theih sawi tur a tam hle a ni; kan duhtawk phawt ang. A hla thu lam kan luh chilh ve thung ang a; hla thu hman nawn a tam hle mai a, heng hi chu a malin kan bitum vek lo ang.
Hla thu chu
He hla cháng (stanza) an ṭhen dan pawh hi hla dang a ang lo hle. Opening verse-ah hian heng hla tlar li hi kan hmu a:
When I look into your eyes
I can see a love restrained
But darlin’ when I hold you
Don’t you know I feel the same?
I chhingmit ka enin hmangaihnaa puan chhuah loh thuruk la inthup leh i thinlung zawng zawng min pek loh dan ka chhiar thei a; mahse, i kianga ka awmin chu ka ngaihdan ang chu nei ve che maw? Kei pawh nangmah ang thoin kan inkara hmangaihnaah hian tîmna chin leh chian tawk lohna erawh ka nei ve tho bawk si.
First chorus:
Nothin’ lasts forever
And we both know hearts can change
And it’s hard to hold a candle
In the cold November rain
Khawvelah hian engmah kumhlun tur a awm lo a; chutiangin hmangaihna leh inzawmna, inkungkaihnate pawh hian keh chhiat hun a nei ṭhin. Hun harsa leh khirh a lo thlen hian tute pawh hian an rilru puthmang thlakin leh an hmangaihnate chuan daih chin a lo nei ṭhin a. Chutiang hun harsa leh buai karah chuan hmangaihna mei alh chu chhawm nun zel a harsa fo a ni.
Second verse:
We’ve been through this such a long long time
Just tryin’ to kill the pain, ooh yeah
Love is always coming, love is always going
No one’s really sure who’s lettin’ go today
Walking away
Kan inkara neuh neuh awm hi siam ṭhat tumin hun rei tak kan bei dun tawh a. Kan rilru natna leh kan tawrhna te hi hneha siam ṭhat kan lo tum tawh ṭhin a. Hmangaihnain kan nun min luh chilh ang hian, awlsamtein min chhuahsan ve leh thei bawk a. Mahse, tumah hian inhmangaihate inkara inṭhenna thu pawtchat hmasa zawktu tur leh kal bo hmasa tur zawk erawh an hre lawk ngai si lo.
Second chorus:
If we could take the time to lay it on the line
I could rest my head just knowin’ that you were mine
All mine
So if you want to love me then darlin’ don’t refrain
Or I’ll just end up walkin’ in the cold November rain
Ka tan rinawmin awm la, kan kar thu hi lungchim ten kan hril dun zel tur. Mahse, i thinlung rila puan chhuah loh i nei tlat hian kei chu kiang mai turin, tawrhna mahnia hmachhawn turin min siam si. Min hmangaih tak tak a nih chuan engmah i thinlung chhungah thup ṭhen nei lo la, i puan chhuah duh si loh erawh chuan kan kar thu hi tawpin, hmangaihna avanga natna leh hrehawmna chu kan chan zui tur a ni mai si a le!
Bridge:
Do you need some time on your own?
Do you need some time all alone?
Ooh, everybody needs some time on their own
Ooh, don’t you know you need some time all alone
He lai thuah hi chuan a sawi tum ber nia lang chu, inṭhena mahnia awm a, mahnia hun leh nun hman i thlang ta zawk em ni, tih a ni. (A hla thu ngialngan (literal) ang chuan ‘Mahriaka hun hman i duh em ni? Nangmah chauha awm i thlahlel em ni?’). Ni e, mi zawng zawng hian eng emaw chang chuan mahni chauha awm hi an duh reng a, chutiangin nang pawn i duh leh thlakhlelh ber chu mahnia tal hran a ni mai lo’m ni?
I know it’s hard to keep an open heart
When even friends seem out to harm you
But if you could heal a broken heart
Wouldn’t time be out to charm you?
Oh, oh, oh
Ni e! ka hria e, i thinlung zawng zawng ka tan hawn a harsatzia hi! I ṭhiante leh laichinte aṭangin em ni rilru natna hi i neih? Mahse, i thinlung hliam hi i tihdam theih erawh chuan a hma zawng aiin i duhawmna a zual dawn si a.
Sometimes I need some time on my own
Sometimes I need some time all alone
Ooh, everybody needs some time on their own
Ooh, don’t you know you need some time all alone
(Hetilai hi chu, a hmaa mi nen khian a inang deuh reng e)
Third verse:
And when your fears subside
And shadows still remain, oh yeah
I know that you can love me when there’s no one left to blame
So never mind the darkness, we still can find a way
‘Cause nothin’ lasts forever, even cold November rain
Hlauhna leh thlaphanna te chu i hneh a, a lo kiansan che hunah che pawn, chung harsatna leh buaina chuan hun eng emaw chen i mitthlaah mupui angin thla an la zar fo ang. Tute emaw hi kan karah rawn inrawlh lovin, lo zar buai ve sek che lo se chuan i thinlung zawng zawngin min hmangaih thei tih ka hria. Harsatna leh buaina te chu dah bo tum ila, tichuan, hma lam panin kan kal zel thei ang. Khawvel thil engmah hi kumhlun tur a awm lo kan tih kha. Hun harsa leh buaina te pawh hi a kumhlun thei ngai lo a ni (Cold November Rain kan sawifiahna kha en let leh ila).
Outro:
Don’t ya think that you need somebody?
Don’t ya think that you need someone?
Everybody needs somebody
You’re not the only one
You’re not the only one
Mi dang hmangaihna leh ngaihsakna hi i mamawh tih i inhria em? Mi tute pawh hian chu chu an mamawh a ni tih hi thu dik kumhlun (universal truth) a ni. Nangmah chauh i ni lo, mi zawng zawng hian duattu leh ngaihsaktu hi an mamawh vek asin.
November Rain music video behbawm thu nawi
1. A nupui Everly nen khan an inṭhen chauh nâin, Axl Rose hian Stephanie Seymour-i kha a ngaizawng leh nghal mai bawk a, November Rain music video-a model kha a ni nghe nghe.
2. November Rain hla hi February 18, 1992-a release a ni a, ‘Use Your Illusion I’ album-ah dah a ni.
3. An music video kha Del James-a short story ‘Without You’ inspire anga an siam a ni. An music video-ah khan ‘Hmangaihna thawnthu lungchhiatthlak tak’ min hmuhtir a nih kha.
4. An music video khan kum 1992 MTV Video Music Award-ah Best Cinematography lawmman a dawng a; kum 1999 khan MTV’s ‘100 Greatest Music Videos Ever Made’-ah music video kha pakhatna a ni.
5. An music video-a biak in chhung lanna kha St. Brigids Catholic Church, Los Angeles a ni.
6. November Rain music video siam nana an budget chu US dollar maktaduai 1 a ni.
7. An music video hi thlasik laia an siam a nih avangin Slash-a ṭingṭang zûtna tur hmun mawi kha an hnaivai velah duhthusam an hmu lo a, tichuan, kha laite kha New Mexico-ah an chang (shoot) a, biak in pawh kha, khami scene-a mi tur liau liaua an siam kha a ni.
- Rohmingthanga Ralte, Assistant Professor, Dept of Mizo, Govt. Hrangbana College